Tinhtelookback: Apple bây giờ toàn làm ngược lời Steve Jobs

Ngồi coi chiếc MacBook Pro OLED cảm ứng, mình chợt nhớ ra hồi xưa Steve Jobs từng chê ý tưởng Mac cảm ứng thẳng mặt. Rồi nghĩ thêm chút nữa thì thấy đây đâu phải lần đầu. Bút cảm ứng, máy tính bảng nhỏ, điện thoại màn to, toàn những thứ ông từng gạt đi, giờ Apple đều làm hết, mà còn bán chạy nữa. Nên mình ngồi gom lại mấy lần như vậy cho anh em xem. Mình chỉ lấy những câu có nguồn rõ ràng, có năm, có dịp ông nói. Mình kể lại theo đại ý chứ không dịch từng chữ.

Bút cảm ứng: iPhone giữ lời gần 20 năm, tới iPhone Duo mới đổi

Lúc giới thiệu iPhone đầu tiên ở Macworld tháng 1/2007, Jobs đem mấy chiếc điện thoại có bút ra chê. Đại ý ông nói chẳng ai muốn cầm bút cả, phải lấy ra, cất vào, rồi làm mất, nhìn là thấy ngán. Ngón tay mới là thứ tốt nhất, mình sinh ra đã có sẵn mười cây rồi. Câu này ông nói về điện thoại, nói về iPhone.

Và công bằng mà nói, trên iPhone thì Apple giữ lời ông rất lâu. Từ 2007 tới giờ, mấy chiếc iPhone thường vẫn chưa có cái nào hỗ trợ Apple Pencil. Chỉ tới iPhone Duo, chiếc iPhone gập đầu tiên, Apple mới cho xài Apple Pencil bản USB-C trên cả hai màn hình, có từ bản cập nhật iOS 27.2 ngày 26/10 vừa rồi. Bút vẫn bán riêng, không cắm vào máy, không bắt buộc phải dùng.

Còn Apple Pencil trên iPad thì là chuyện khác. Hồi ra mắt iPad đầu tiên tháng 1/2010, Jobs cũng giới thiệu nó là máy chỉ có một tấm kính cảm ứng, không có thiết bị trỏ nào, cứ đưa ngón tay ra chạm. Tới năm 2015 Apple mới ra Apple Pencil cùng iPad Pro. Nên trên iPad cũng tính là làm ngược, chỉ có điều câu chê bút năm 2007 là ông nói về điện thoại.

Cá nhân mình thấy cả hai lần đổi đều không hẳn phản bội ông. Cái Jobs chê là bút làm công cụ bắt buộc để bấm nút, chọn menu, kiểu điện thoại Windows Mobile ngày xưa. Còn Apple Pencil chỉ là đồ thêm cho ai cần vẽ, ghi chú, ký tên, dùng ngón tay thì máy vẫn chạy ngon lành. Riêng trên iPhone Duo, màn trong mở ra to gần bằng cái iPad mini, có bút để ghi chú thì hợp lý chứ không phải làm cho vui.

Máy tính bảng 7 inch: từng bị gọi là chết từ trong trứng, giờ là iPad mini

Tháng 10/2010, trong buổi báo cáo tài chính quý của Apple, Jobs nói thẳng về mấy chiếc tablet 7 inch của đối thủ. Đại ý ông bảo màn hình đó quá nhỏ, chạm vào khó chính xác, trừ khi các hãng phát kèm giấy nhám để người dùng mài ngón tay cho nhỏ lại. Ông còn bảo màn hình 10 inch là cỡ tối thiểu để làm app tablet cho ra hồn, và gọi luôn đám máy 7 inch là chết từ lúc mới ra.

Đúng hai năm sau, tháng 10/2012, Apple ra iPad mini màn 7,9 inch, tức là lúc đó Jobs đã mất được một năm.

Vụ này mình thấy Apple làm đúng. Có máy rồi mới thấy cầm một tay đọc truyện, nằm xem phim, chơi game cực sướng, nhiều anh em còn mang theo đi làm như cuốn sổ. Mà công bằng thì 7,9 inch vẫn to hơn mấy máy 7 inch ông chê một chút, giao diện iPad cũng làm lại cho vừa. Nhưng nói gì thì nói, ông chê kích thước nhỏ, và Apple vẫn làm máy nhỏ.

Điện thoại màn to: từng bảo không ai mua, giờ bản Max lại bán chạy hàng đầu

Tháng 7/2010, trong buổi họp báo về lỗi ăng ten của iPhone 4, lúc trả lời phóng viên, Jobs nói đại ý là muốn tránh điểm yếu sóng thì cứ làm một chiếc điện thoại thật to, to tới mức không cầm vừa tay, kiểu mấy hãng khác đang làm ra mấy chiếc xe Hummer, nhưng sẽ chẳng có ai mua cái đó đâu.

Năm 2014 Apple ra iPhone 6 Plus màn 5,5 inch, rồi sau đó là dòng Plus, Max. Giờ bản Pro Max thuộc nhóm iPhone bán chạy nhất, năm 2025 theo Counterpoint thì iPhone 16 Pro Max đứng thứ hai thế giới, chỉ sau iPhone 16 thường.

Chỗ này mình nghĩ Jobs sai thật, và Apple sửa sai hơi muộn. Hồi đó điện thoại mới chủ yếu để gọi với nhắn tin. Giờ mình xem video, chụp ảnh, làm việc trên điện thoại cả ngày, màn to là nhu cầu thật. Mấy năm Apple cố giữ màn nhỏ là mấy năm khách chạy qua Samsung.

Mac cảm ứng: từng bảo mỏi tay, giờ là MacBook Pro OLED

Tháng 10/2010, ở sự kiện Back to the Mac, Jobs giải thích vì sao Apple không làm Mac có màn cảm ứng. Đại ý ông nói Apple đã thử nhiều rồi, màn hình đứng thẳng mà đưa tay chạm vào thì một lúc là mỏi, nhìn thì hay nhưng dùng lâu không nổi, nên chạm là phải nằm ngang như trackpad.

Và năm nay, 2026, Apple ra chiếc MacBook Pro OLED cho chạm vào màn hình.

Vụ này thì như mình đã nói ở bài trước, mình thích màn OLED nhưng phần cảm ứng thì không cần. Với mình, Jobs nói đúng. Mình ngồi làm việc cả ngày thì tay vẫn ở trên bàn phím với trackpad, thỉnh thoảng chạm để kéo cái gì đó thì được, chứ dùng lâu là mỏi thật. Khác với Pencil hay iPad mini, ở đây mình chưa thấy cái nhu cầu nào đủ lớn để Apple phải làm ngược lời ông.

Có vài vụ anh em hay nhắc nhưng mình bỏ ra. Vụ Flash thì Apple tới giờ vẫn không cho Flash lên iPhone, nên chẳng có gì ngược. Vụ ứng dụng thì năm 2007 Jobs bảo làm web app là đủ, nhưng năm 2008 chính ông mở App Store, tức là ông tự đổi ý chứ không phải Apple sau này. Vụ đầu năm 2008 ông nói với New York Times là Kindle sẽ chẳng đi tới đâu vì người ta không còn đọc sách nữa cũng vậy, Apple ra iBooks cùng iPad năm 2010 lúc ông vẫn còn đó.

Thời thế đổi, hay Apple lạc đường?

Gom hết lại thì mình thấy đa phần là thời thế đổi. Jobs nói những câu đó trong bối cảnh lúc đó, mà chính ông cũng là người đổi ý nhanh nhất, chê rồi làm, kiểu App Store hay iBooks. Bút, máy nhỏ, máy to, người dùng cần thật nên Apple làm cũng hợp lý.

Riêng vụ MacBook cảm ứng thì mình hơi nghi. Không phải vì ông từng nói không, mà vì mình chưa thấy nó giải quyết được vấn đề gì lớn, cảm giác như làm cho bằng đối thủ hơn. Còn anh em thấy sao, Apple bây giờ đang thích nghi hay đang mất chất? Comment cho mình biết nhé.