Sam Altman nói RAM trong PC là lãng phí

Sam Altman vừa có một phát biểu làm dân ráp máy khá nóng mặt. Trong podcast Cheeky Pint của John Collison, đồng sáng lập Stripe, khi được hỏi về chuyện thiếu linh kiện, CEO OpenAI cho rằng việc mỗi người giữ một đống RAM trong máy tính của mình là một cách dùng tài nguyên khá tệ.

Ý của ông là thế này. Nhiều người muốn chạy AI ngay trên máy, và nghĩ rằng có mô hình mã nguồn mở rồi thì không cần tới trung tâm dữ liệu nữa. Nhưng nhìn ở góc độ phân bổ cho cả thế giới, theo Altman, để lượng DRAM vốn đang có hạn nằm trong máy cá nhân, mà chỉ được dùng khoảng 5% thời gian, là rất phí. Trong lúc nguồn cung căng như bây giờ, ông muốn RAM nằm trên cloud để được chạy hết công suất.

Nói về hiệu suất thì Altman không sai

Mình nghĩ cần công bằng trước đã. Xét thuần con số thì ý của Altman có lý. Máy tính ở nhà phần lớn thời gian chỉ nằm chờ, lướt web hay mở vài tab, còn RAM trong máy chủ thì gần như lúc nào cũng có việc. Cùng một lượng chip nhớ, đặt trong trung tâm dữ liệu thì phục vụ được nhiều người hơn.

Bối cảnh của câu nói là ông đang phản biện ý tưởng chạy AI ngay trên máy. Điều ông muốn nhấn mạnh là chạy mô hình mã nguồn mở ở nhà không làm nhu cầu trung tâm dữ liệu biến mất.

Các thanh RAM DDR5 cho máy chủ AI của SK hynix trưng bày tại MWC 2026

Vấn đề là ai đang giữ phần lớn số RAM đó

Câu nói nghe sẽ nhẹ hơn nhiều nếu không đến đúng lúc này. Theo The Verge, Samsung và SK hynix đã ký hợp đồng dài hạn với các nhà vận hành cloud và những dự án như Stargate của chính OpenAI, giữ trước phần lớn sản lượng RAM của thế giới trong vài năm tới. Số tiền hàng tỉ USD những bên này sẵn sàng bỏ ra để mua chip chính là lý do laptop, điện thoại và đồ công nghệ anh em mua đang đắt lên.

Nói cách khác, RAM trong máy cá nhân ít đi và đắt lên một phần là vì nó đã được giữ chỗ cho trung tâm dữ liệu. Giờ người đứng đầu một trong những bên mua nhiều nhất lại nói RAM nằm trên bàn anh em là lãng phí, nên mình hiểu vì sao nhiều người khó nghe.

TrendForce trong báo cáo cuối tháng 9 cho biết các hãng làm DRAM vẫn đang ưu tiên dây chuyền tiên tiến cho sản phẩm máy chủ hiệu năng cao, nên cả thị trường tiếp tục thiếu hàng. Riêng DRAM thông thường, giá hợp đồng quý 4 được dự báo tăng thêm 10 đến 15% so với quý trước.

Theo Commercial Times được TrendForce dẫn lại, giá hợp đồng DRAM nói chung quý 2 tăng khoảng 80%, quý 3 khoảng 40%, quý 4 dự kiến khoảng 20%. Mức tăng chậm lại, nhưng vẫn là tăng chồng lên mức đã tăng, chứ chưa phải giảm.

Mức tăng giá hợp đồng DRAM theo quý, quý 4 là số dự báo

Ra tới tay người mua lẻ thì con số còn khó chịu hơn. TweakTown cho biết kit 32GB DDR5-6000 rẻ nhất trên thị trường đã lên 449 USD, còn một kit Corsair 32GB DDR5-4800 trước đây bán khoảng 80 USD giờ là 399 USD, gần gấp năm lần.

Giá một kit Corsair 32GB DDR5-4800 trước đây và hiện tại

Cái giá không chỉ nằm ở thanh RAM

Chuyện này không dừng ở dân ráp PC. TrendForce nói laptop tồn kho quý 4 đã phản ánh chi phí linh kiện cao hơn và đang làm chậm sức bán. Các hãng PC vẫn mua RAM mạnh tay vì tin rằng năm 2027 nguồn cung còn căng, và lượng DRAM dành cho PC năm sau còn có thể giảm khi thêm công suất bị chuyển sang máy chủ.

Bên điện thoại cũng vậy. RAM cho điện thoại đang bị phân bổ chặt vì hãng làm chip chuyển bớt sang máy chủ, chi phí cao làm sản lượng smartphone bị kéo xuống. Intel thì trong cuộc gọi báo cáo quý 3 dự báo lượng PC bán ra năm 2026 giảm khoảng 12%, và chưa thấy phục hồi chừng nào giá bộ nhớ chưa dịu lại.

Khu trưng bày bộ nhớ cho trung tâm dữ liệu AI của SK hynix, nơi đang được ưu tiên công suất

Vì sao mình vẫn muốn RAM nằm trong máy

Mình hiểu lập luận về hiệu suất, nhưng máy tính cá nhân đâu chỉ là chuyện tận dụng tài nguyên. RAM trong máy là thứ giúp anh em làm việc không cần mạng, dữ liệu nằm trong tay mình, chơi game hay dựng video không phải chờ ai cấp phát. Chạy AI trên máy cũng vậy, nó có lý do riêng là quyền riêng tư và không bị phụ thuộc vào một dịch vụ.

Nếu đẩy hết lên cloud thì dĩ nhiên RAM được chạy nhiều hơn, nhưng cũng có nghĩa là thêm một khoản phải trả hằng tháng, và thứ mình từng sở hữu giờ thành thứ mình thuê. Với mình, 5% thời gian sử dụng không có nghĩa là 95% còn lại vô dụng. Đó là phần dư để lúc cần thì máy có sẵn.

Trước mắt thì chưa thấy dấu hiệu dễ thở. SK hynix từng cảnh báo tình trạng thiếu bộ nhớ có thể kéo dài tới năm 2030, còn các hãng PC thì đang mua trữ vì tin năm 2027 vẫn thiếu. Nên mình nghĩ thế này:

Nếu máy đang đủ dùng thì cứ giữ, chưa cần nâng RAM lúc giá đang ở đỉnh. Nếu bắt buộc phải mua máy mới, chọn luôn bản có đủ RAM cho vài năm, vì nâng sau này nhiều khả năng còn tốn hơn. Còn ai đang có sẵn RAM dư trong máy cũ thì đừng vội bán rẻ.

Anh em nghĩ sao về ý của Altman, RAM nên nằm trên bàn mình hay trên cloud?

Nguồn: The Verge, TweakTown, TrendForce, Intel