Lockheed Martin và Lục quân Mỹ đổi mục tiêu rocket GMLRS khi đang bay, bắn trúng mục tiêu di động

Lockheed Martin vừa chính thức công bố đã cùng Lục quân Mỹ lần đầu tiên chuyển hướng một quả rocket GMLRS khi nó đang bay để tiêu diệt một mục tiêu di động. Quả rocket được phóng từ bệ HIMARS tại Trường thử tên lửa White Sands (bang New Mexico), sau đó nhận mục tiêu mới qua đường truyền dữ liệu Strigo. Điểm đáng chú ý là GMLRS vốn chỉ bay tới tọa độ được nạp trước khi bắn, nay có thể được "giao việc" lại sau khi đã rời bệ phóng, và theo Lockheed thì không cần thay đổi căn bản quả đạn.

Theo thông cáo ngày 28/10/2026 của Lockheed Martin, kíp thử nghiệm phóng một quả GMLRS (Guided Multiple Launch Rocket System) từ bệ HIMARS, rồi dùng đường truyền dữ liệu Strigo cùng thiết bị Remote Interceptor Guidance-360 (RIG-360) để cập nhật mục tiêu cho quả rocket khi nó đang bay. Quả GMLRS sau đó đã tiêu diệt thành công mục tiêu đang di chuyển. Lockheed gọi đây là lần đầu tiên của chương trình GMLRS, và cho biết phần tích hợp Strigo với RIG-360 được làm bằng vốn nội bộ của hãng.

Lockheed chưa công bố ngày thử cụ thể, phiên bản GMLRS được dùng, cự ly bắn, thời điểm gửi lệnh cập nhật, cảm biến nào cung cấp dữ liệu bám mục tiêu, cũng như loại và tốc độ của mục tiêu.

Strigo là dòng sản phẩm Lockheed giới thiệu ngày 10/8/2026, gồm cảm biến vô tuyến (RF), đường truyền dữ liệu cho tên lửa và đầu tự dẫn, tất cả được xây dựng trên cùng một nền tảng dạng mô-đun để có thể cấu hình lại cho nhiều nhiệm vụ, từ phòng không, phòng thủ tên lửa tới tấn công mặt đất. Lockheed cho biết đến nay đã rót 250 triệu USD vào trung tâm sản phẩm Strigo, nơi phát triển sẵn phần cứng trước cả khi quân đội đặt ra yêu cầu chính thức.

RIG-360 là đầu mặt đất của liên kết. Đây là thiết bị liên lạc băng X định nghĩa bằng phần mềm, gồm một dàn ăng-ten gắn trên cột và một khối điều khiển, ban đầu được làm để hệ thống chỉ huy tác chiến IBCS của Lục quân Mỹ gửi cập nhật trên đường bay cho tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3 theo mọi hướng 360 độ. Ngày 20/10 vừa qua, Lockheed cho biết RIG-360 đã hoàn tất duyệt thiết kế chi tiết, các bài thử treo mang và lần bay thử phát triển đầu tiên với PAC-3 trong chưa tới hai tháng.

Nói đơn giản, Strigo là phần "nghe" trên quả rocket, còn RIG-360 là "trạm phát" dưới mặt đất. Ghép hai thứ lại, quả rocket đang bay có thể nhận tọa độ mới.

Vì sao đổi mục tiêu giữa đường lại quan trọng

Để thấy giá trị của thử nghiệm, cần nhớ GMLRS hoạt động thế nào. Đây là rocket dẫn đường cỡ 227 mm, tầm bắn khoảng 70 km, mỗi bệ HIMARS mang một cụm 6 quả, còn bệ bánh xích M270 mang 2 cụm. GMLRS được dẫn bằng khối dẫn đường quán tính có hỗ trợ GPS, bay tới tọa độ đã nạp trước khi phóng. Cách này rất chính xác với mục tiêu cố định, nhưng nếu mục tiêu di chuyển sau khi lệnh bắn đã phát đi thì quả rocket vẫn bay tới vị trí cũ, và kíp pháo phải tính toán lại để bắn phát mới.

Đổi mục tiêu trên đường bay giải quyết đúng giới hạn đó. Lockheed cho biết năng lực này giúp chỉ huy điều chỉnh các đòn đánh đã lập trình sẵn khi tình hình chiến trường thay đổi. Với một loại vũ khí vốn dành cho mục tiêu cố định, đây là cánh cửa để vươn tới những mục tiêu cơ động và nhạy cảm về thời gian, như xe phóng tên lửa, pháo tự hành hay tàu thuyền. Lockheed và Lục quân Mỹ chưa nói các loại mục tiêu này đã được thử, nhưng các trang chuyên về quốc phòng như Army Recognition hay The Defense Post đều nhắc tới chúng như những ứng dụng tiềm năng.

Rút ngắn chuỗi tiêu diệt, bớt lãng phí đạn

Lockheed mô tả cuộc thử là bước tiến tới tầm nhìn "hỏa lực chính xác nối mạng" của Lục quân Mỹ, nối cảm biến, bệ phóng và hệ thống chỉ thị mục tiêu thành một chuỗi tiêu diệt (kill chain) thống nhất. Từ những gì đã công bố, có thể thấy vài lợi ích thực tế.

Thứ nhất là rút ngắn chuỗi tiêu diệt. Thay vì phải chờ xác định chắc chắn vị trí cuối cùng của mục tiêu rồi mới bắn, quả rocket có thể được phóng sớm và nhận tọa độ chính xác hơn trên đường bay. Thời gian bay trở thành khoảng thời gian để hiệu chỉnh chứ không còn là thời gian chết. Thứ hai là bớt lãng phí đạn. Khi mục tiêu đã rời vị trí, một quả rocket nhận được lệnh mới sẽ không phải lao vào một tọa độ không còn giá trị, và kíp pháo không cần bắn thêm phát khác để bù. Thứ ba là linh hoạt chuyển sang mục tiêu quan trọng hơn nếu nó xuất hiện khi rocket đang bay, thay vì bị khóa cứng vào kế hoạch ban đầu. Thứ tư là chi phí và quy mô. Thay vì một loại đạn mới có đầu tự dẫn, năng lực này được xây trên một loại rocket đang sản xuất hàng loạt. Lockheed đã giao quả GMLRS thứ 75.000 cho Lục quân Mỹ vào tháng 7/2024, đang nâng công suất lên 14.000 quả mỗi năm, và hồi tháng 6/2026 nhận hợp đồng khoảng 3 tỷ USD cho đợt sản xuất GMLRS năm tài khóa 2026. Nếu bản nâng cấp gần như giữ nguyên thân đạn, nó có thể được đưa vào dây chuyền có sẵn khá nhanh, dù chi phí gắn thêm đường truyền dữ liệu cho mỗi quả vẫn chưa được công bố.

Một điểm đáng chú ý khác là RIG-360 vốn sinh ra cho mạng phòng không IBCS. Việc dùng lại nó cho GMLRS cho thấy về sau, cảm biến của mạng phòng không, phòng thủ tên lửa có thể góp phần dẫn đường cho cả các đòn tấn công mặt đất, đúng mô hình "cảm biến nào cũng nối được với hỏa lực nào" mà quân đội Mỹ theo đuổi.

Lockheed cho biết gói đường truyền dữ liệu này áp dụng trực tiếp được cho các loại rocket và tên lửa khác, gồm GMLRS tầm xa (ER GMLRS) và tên lửa tấn công chính xác PrSM. Cuộc thử diễn ra chỉ ít ngày sau khi Lockheed công bố ngày 19/10 rằng ER GMLRS đã được Lục quân Mỹ thông qua cột mốc Milestone C, tức sẵn sàng sản xuất và đưa vào trang bị, sau hai đợt thử nghiệm tác chiến do binh sĩ thực hiện.

ER GMLRS có động cơ lớn hơn và chuyển phần điều khiển cánh lái ra phía đuôi, đạt tầm bắn tới 150 km, khoảng gấp đôi bản gốc, và vẫn bắn được từ HIMARS lẫn M270. Tầm xa hơn đồng nghĩa thời gian bay dài hơn, nên mục tiêu di động cũng có thể đi xa hơn giữa lúc phóng và lúc rocket tới nơi. Đường truyền dữ liệu biến khoảng thời gian đó thành cơ hội để hiệu chỉnh, với điều kiện mạng cảm biến giữ được dữ liệu bám mục tiêu.

PrSM Increment 1 là tên lửa tấn công tầm sâu thay thế ATACMS, tầm bắn hơn 400 km. Bản Increment 2 bổ sung đầu tự dẫn để đánh mục tiêu di động trên bộ và trên biển. Theo Defense News, Lockheed cho biết Increment 2 đã bay lần đầu vào tháng 3/2026 với quãng đường 350 km, và công nghệ Strigo đã đóng góp vào một số khía cạnh của gói đầu dò này.

Với tên lửa đã có đầu tự dẫn như PrSM Increment 2, đường truyền dữ liệu giúp thu hẹp vùng mà đầu dò phải tìm kiếm, một yếu tố quan trọng khi nhắm vào tàu đang chạy trên biển. Còn với GMLRS không có đầu tự dẫn, đường truyền dữ liệu gần như là toàn bộ lời giải cho bài toán mục tiêu di động.

Với các nước đang dùng HIMARS và GMLRS, điểm hấp dẫn nằm ở chỗ năng lực này dùng lại bệ phóng sẵn có và theo Lockheed thì không phải thay đổi căn bản quả đạn. Nếu được đưa vào trang bị, đây có thể là cách nâng cấp kho đạn hiện tại thay vì mua hệ thống mới, dù còn tùy việc mỗi nước có mạng cảm biến và chỉ huy đủ để khai thác hay không.

Cần lưu ý đây mới là một lần trình diễn thành công với thiết bị và điều kiện thử cụ thể. Như Army Recognition nhận xét, kết quả công bố cho thấy quả rocket đổi mục tiêu thành công, nhưng chưa chứng minh khả năng bám mục tiêu liên tục hay tự dẫn ở giai đoạn cuối. Lockheed cũng chưa công bố tốc độ mục tiêu, số lần gửi cập nhật hay quả rocket được hiệu chỉnh ở giai đoạn nào của đường bay.

Một rocket không có đầu tự dẫn sẽ chỉ tốt bằng chất lượng dữ liệu bám mục tiêu từ bên ngoài và đường truyền lên quả đạn, vốn chắc chắn sẽ là mục tiêu của tác chiến điện tử. Khả năng chống nhiễu của liên kết chưa được công bố, và hiện cũng chưa có yêu cầu, ngân sách hay lộ trình chính thức nào để đưa năng lực này vào trang bị.

Dù vậy, thông điệp đã khá rõ: rocket chính xác không còn chỉ là "bắn rồi quên" vào một tọa độ cố định. Khi được nối mạng, mỗi quả GMLRS có thể trở thành một mắt xích linh hoạt trong chuỗi từ cảm biến tới hỏa lực, và đó là giá trị lớn nhất mà phát bắn ở White Sands mang lại.

Nguồn: Lockheed Martin , Army Technology , Army Recognition , Defense News , The Defense Post