OpenAI gọi vốn hụt kế hoạch, Anthropic nộp hồ sơ lên sàn: tiền cho AI bắt đầu kén chọn

Tuần vừa rồi hai phòng lab AI lớn nhất thế giới đi theo hai hướng khá ngược nhau. OpenAI phải hạ mục tiêu gọi vốn vì nhà đầu tư không mặn mà như trước, còn Anthropic thì nộp hồ sơ công khai để lên sàn Nasdaq với mã ANT. Đặt hai chuyện này cạnh nhau, mình thấy nó cho anh em một bức tranh rõ hơn về chuyện tiền đang chảy vào AI như thế nào lúc này.

OpenAI gọi vốn không như kế hoạch

Theo Wall Street Journal, OpenAI ban đầu nhắm gọi khoảng 30 tỉ USD trong vòng mới, nhưng đến giờ mới có khoảng 11 tỉ USD tiền cam kết, chưa được một nửa. Một số nhà đầu tư lớn tỏ ra khá hờ hững. Mức định giá của vòng này là 1.250 tỉ USD, thấp hơn mức 1.400 tỉ USD mà OpenAI từng mong đạt được.

Financial Times, qua bản tin của Reuters, cho biết OpenAI đã hạ mục tiêu xuống còn khoảng 20 tỉ USD, tức giảm 10 tỉ. Công ty đặt hạn chót vào thứ Sáu tuần trước để nhà đầu tư chốt cam kết, nhưng đợt chốt đầu được dự đoán sẽ dưới 20 tỉ vì có bên đã giảm phần góp của mình. CNBC cũng xác nhận con số 20 tỉ USD, đồng thời lưu ý vòng này chưa đóng nên các con số vẫn có thể thay đổi.

Kế hoạch tiếp theo, theo WSJ, là trong vài tuần tới OpenAI sẽ đi gõ cửa các family office, tức các văn phòng quản lý tài sản gia đình, và những cá nhân giàu có. FT thì nói người giàu sẽ được mua trong một đợt bán lẻ sau đó, vẫn ở mức định giá 1.250 tỉ USD.

Theo FT, nhóm nhà đầu tư từ UAE, trong đó có quỹ công nghệ MGX được nhà nước hậu thuẫn, sẽ là bên góp nhiều nhất. Đổi lại, OpenAI có quyền thuê năng lực tính toán mới xây ở khu vực này. CNBC cho biết nhóm UAE dẫn đầu vòng này cùng với Coatue. Các quỹ quen mặt như Founders Fund, Sequoia Capital và Andreessen Horowitz cũng được dự kiến tham gia.

Chi tiết về UAE khá đáng chú ý. Nó cho thấy vốn của OpenAI không chỉ là tiền, mà còn gắn với chỗ đặt máy chủ và nguồn điện, thứ mà các công ty AI đang thiếu nhiều nhất.

Vì sao nhà đầu tư chậm tay lại

Thời điểm gọi vốn của OpenAI rơi đúng tuần thị trường công nghệ Mỹ lao dốc. Theo CNBC, Alphabet có ngày giao dịch tệ nhất lịch sử vào thứ Năm sau khi doanh thu mảng tìm kiếm thấp hơn kỳ vọng. Sang thứ Sáu, Intel giảm 25% vì dự báo doanh thu kém, Micron giảm 5,5%, Nvidia giảm 4%. Reuters cho biết chỉ số Nasdaq giảm 2,9% riêng ngày thứ Sáu và thấp hơn 7,8% so với đỉnh hôm 6/10.

CNBC cũng chỉ ra rằng Microsoft, Google và Amazon đều đưa ra con số hoặc dự báo chi tiêu cho hạ tầng thấp hơn mức giới phân tích mong đợi. Câu hỏi mà nhà đầu tư đang đặt ra rất thẳng: tiền đổ vào trung tâm dữ liệu và GPU có thu lại đủ hay không. Theo WSJ, nhà đầu tư giờ kén chọn hơn về việc rót tiền cho ai và với điều kiện gì.

Theo mình, chuyện OpenAI gọi được 11 tỉ USD trong thời điểm như vậy vẫn là con số rất lớn. Nhưng hụt so với kế hoạch là tín hiệu cho thấy giai đoạn ai làm AI cũng được rót tiền đang qua dần.

Anthropic công khai hồ sơ lên sàn

Trong khi đó, ngày 26/10, Anthropic thông báo đã nộp hồ sơ S-1 lên Ủy ban Chứng khoán Mỹ SEC cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Cổ phiếu loại A sẽ niêm yết trên sàn Nasdaq Global Select với mã ANT. Số lượng cổ phiếu và khoảng giá chưa được quyết định, Goldman Sachs và Morgan Stanley là hai ngân hàng có tên trong thông báo. Theo CNBC, Anthropic đã nộp hồ sơ kín từ tháng 6 để SEC xem trước số liệu tài chính.

Hồ sơ này cho anh em nhìn vào sổ sách của một phòng lab AI lớn lần đầu tiên. Theo The Verge, nửa đầu năm nay Anthropic có doanh thu 16,3 tỉ USD nhưng lỗ ròng 80,7 tỉ USD. Con số lỗ nghe rất sốc, nhưng WSJ từng cho biết phần lớn khoản này đến từ các bút toán kế toán liên quan đến những khoản giấy nợ công ty phát hành để gọi vốn, chứ không phải tiền chi ra hết.

Phần đáng xem hơn là tiền mua năng lực tính toán. Hồ sơ liệt kê khoản trả cho SpaceX khoảng 3,1 tỉ USD mỗi tháng để dùng GPU Nvidia khi toàn bộ năng lực được giao, tổng cộng có thể lên tới 120,5 tỉ USD đến năm 2029. Ngoài ra còn ít nhất 114,5 tỉ USD với Google và 44,9 tỉ USD với Microsoft đến 2033, cùng 110 tỉ USD với Amazon trong 10 năm tới.

Cấu trúc khác thường và những rủi ro tự khai

Theo hồ sơ trên SEC, Anthropic là công ty vì lợi ích cộng đồng, gọi tắt là PBC, nên phải cân bằng giữa lợi ích cổ đông và mục tiêu phát triển AI có trách nhiệm. Một quỹ tín thác độc lập tên Long-Term Benefit Trust nắm cổ phiếu loại T, có quyền bầu phần lớn thành viên hội đồng quản trị. Còn bảy nhà đồng sáng lập, trong đó có CEO Dario Amodei và chủ tịch Daniela Amodei, nắm một cổ phiếu loại F duy nhất qua một công ty riêng, chiếm 50,1% tổng quyền biểu quyết. Nói dễ hiểu, người mua cổ phiếu ANT sẽ có phần trong lợi nhuận, nhưng gần như không có tiếng nói trong việc điều hành.

Danh sách rủi ro trong hồ sơ cũng khá lạ so với một công ty công nghệ thông thường. Theo The Verge, Anthropic nhắc tới khả năng mô hình AI phát triển một dạng tri giác, các loại thuế riêng cho AI, các vụ kiện bản quyền về dữ liệu huấn luyện, và nguy cơ xảy ra sự cố AI ở mức thảm họa mà có thể cả ngành bảo hiểm cũng không gánh nổi.

Thêm một chi tiết vui: theo CNBC, mã ANT hiện đang được một công ty thăm dò khoáng sản sáu người ở Canada là Anteros Metals dùng trên sàn chứng khoán Canada.

Cuộc đua ra sàn và người dùng được gì

Theo Reuters, OpenAI đang nhắm niêm yết vào năm 2027 và muốn chốt vòng gọi vốn này sớm, một phần để đi trước đợt lên sàn của Anthropic, vì hai công ty đang gõ cửa cùng một nhóm nhà đầu tư. The Verge thì nhận xét việc nộp S-1 giúp Anthropic đi trước OpenAI một bước trên đường ra sàn.

Với anh em đang dùng ChatGPT hay Claude hằng ngày, chuyện này không chỉ là tin tài chính. Khi tiền khó gọi hơn và sổ sách phải công khai cho cổ đông soi, áp lực có lãi sẽ lớn hơn. Mình đoán anh em sẽ thấy nhiều thay đổi ở cách tính hạn mức, giá gói và chuyện tính năng nào miễn phí, tính năng nào phải trả tiền. Đây là suy đoán của mình, chưa có công ty nào nói vậy.

Hai chuyện trong cùng một tuần cho thấy AI vẫn hút tiền rất mạnh, nhưng nhà đầu tư bắt đầu đòi xem số liệu thật. Khi nào Anthropic công bố khoảng giá và OpenAI chốt vòng gọi vốn, mình sẽ cập nhật tiếp cho anh em.