Nhân sự Apple từng nói gì về Laptop có màn hình cảm ứng ?

Ngày 28/10/2026 (giờ Mỹ), tại sự kiện "Pro and tell" ở Los Angeles, Apple đã ra mắt MacBook Pro 14 và 16 inch với màn hình PROLED XDR. Theo thông cáo của Apple, đây là lần đầu tiên Mac có cảm ứng. Máy dùng tấm nền OLED hai lớp (tandem OLED), độ sáng tối đa 2.000 nit, tần số quét 120 Hz, chip M5 Pro hoặc M5 Max và có thêm Dynamic Island.

Tấm cảm ứng được tích hợp ngay trong tấm nền chứ không dán thêm một lớp lên trên. Bản lề được làm lại để màn hình không rung khi chạm, còn macOS 27 tự chuyển thao tác chạm thành cú click, hỗ trợ vuốt để cuộn, chụm để phóng to, kéo thả và chạm hai lần để phóng to cửa sổ. Giá khởi điểm là 2.899 USD cho bản 14 inch và 3.399 USD cho bản 16 inch. Máy nhận đặt trước từ 28/10 và bắt đầu bán từ 6/11.

Apple ra mắt MacBook Pro màn hình PROLED XDR cảm ứng, trang bị chip M5 Pro và M5 Max Apple vừa chính thức giới thiệu dòng MacBook Pro thế hệ mới với hai kích thước 14-inch và 16-inch. Thiết bị chuyển sang sử dụng màn hình tấm nền OLED hai lớp mang tên PROLED XDR, đồng thời hỗ trợ thao tác cảm ứng trực tiếp lần đầu tiên xuất hiện...

Nói chuyện với Steven Levy của WIRED, John Ternus, người vừa lên làm CEO được khoảng hai tháng, chỉ cười: "Who knew?" (Ai mà ngờ được?). Câu hỏi này có lý do của nó. Ngay từ tháng 2, khi máy mới chỉ là tin đồn, M.G. Siegler đã có bài trên Spyglass nhắc lại câu "lò nướng bánh và tủ lạnh" nổi tiếng của Tim Cook và hỏi liệu những phát biểu cũ có quay lại "cắn" Apple hay không. Gần 16 năm qua, gần như ai ở cấp lãnh đạo Apple cũng từng lên tiếng phản đối laptop cảm ứng. Dưới đây là các phát biểu đó, theo thứ tự thời gian.

Steve Jobs, sự kiện Back to the Mac (10/2010)

Ngày 20/10/2010, tại sự kiện Back to the Mac ở Cupertino, nơi Apple giới thiệu MacBook Air mới và cho xem trước OS X Lion, Steve Jobs, khi đó là CEO, giải thích vì sao Mac sẽ không có màn hình cảm ứng:

"We've done tons of user testing on this, and it turns out it doesn't work. Touch surfaces don't want to be vertical. It gives great demo, but after a short period of time you start to fatigue, and after an extended period of time, your arm wants to fall off. It doesn't work. It's ergonomically terrible. Touch surfaces want to be horizontal. Hence, pads."

"Chúng tôi đã thử nghiệm với người dùng rất nhiều lần, và hóa ra nó không hiệu quả. Bề mặt cảm ứng không nên dựng đứng. Lúc demo thì rất ấn tượng, nhưng chỉ một lúc là bạn bắt đầu mỏi tay, còn dùng lâu thì cánh tay như muốn rời ra. Nó không ổn, về công thái học thì quá tệ. Bề mặt cảm ứng phải nằm ngang, vì thế mới có bàn rê."

Theo ông, trên laptop thì bàn rê đa điểm (multitouch trackpad) là cách tốt nhất để đưa cảm ứng đa điểm vào sử dụng. Đây là phát biểu gốc mà về sau cả Apple lẫn giới bình luận nhắc đi nhắc lại.

Tim Cook, cuộc gọi báo cáo tài chính quý 2 năm tài chính 2012 (4/2012)

Ngày 24/4/2012, trong cuộc gọi báo cáo kết quả kinh doanh quý 2 năm tài chính 2012, nhà phân tích Toni Sacconaghi (Sanford Bernstein) hỏi Tim Cook, khi đó là CEO, liệu MacBook Air và iPad có hội tụ lại hay không, trong bối cảnh Windows 8 đang đặt cược vào cảm ứng. Cook trả lời:

"Anything can be forced to converge. The problem is that products are about trade-offs, and you begin to make trade-offs to the point where what you have left at the end of the day doesn't please anyone. You can converge a toaster and a refrigerator, but those things are probably not going to be pleasing to the user."

"Thứ gì cũng có thể bị ép hợp nhất. Vấn đề là sản phẩm luôn là chuyện đánh đổi, và đến lúc nào đó bạn đánh đổi nhiều đến mức thứ còn lại chẳng làm ai hài lòng. Bạn có thể gộp lò nướng bánh với tủ lạnh, nhưng chắc chắn thứ đó sẽ chẳng làm người dùng vui."

Ông còn nói thêm rằng gộp hai thiết bị lại thì cả hai đều bị thỏa hiệp và không làm vừa lòng nhóm người dùng nào, rồi chốt: "We're not going to that party" (Chúng tôi sẽ không tham gia cuộc chơi đó). Ông cho rằng đối thủ có thể làm vậy "from a defensive point of view" (để phòng thủ), còn Apple sẽ chơi ở cả hai mảng bằng hai sản phẩm riêng.

Phil Schiller, phỏng vấn Backchannel dịp ra mắt iMac (10/2015)

Tháng 10/2015, khi Apple làm mới dòng iMac, Phil Schiller, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách tiếp thị toàn cầu, nói với Steven Levy (Backchannel) rằng Apple đã nghiên cứu kỹ chuyện công thái học:

"From the ergonomic standpoint, we have studied this pretty extensively, and we believe that on a desktop scenario, where you have a fixed keyboard, having to reach up to do touch interfaces is uncomfortable."

"Về mặt công thái học, chúng tôi đã nghiên cứu chuyện này khá kỹ, và chúng tôi tin rằng với máy để bàn có bàn phím cố định, việc phải với tay lên để thao tác cảm ứng là không thoải mái."

Ông cũng nói hai thế giới Mac và iOS "khác nhau một cách có chủ đích", nhờ đó Apple tối ưu được từng bên thay vì trộn lại thành một trải nghiệm "mẫu số chung nhỏ nhất".

Jony Ive, phỏng vấn CNET dịp ra mắt MacBook Pro Touch Bar (10/2016)

Cuối tháng 10/2016, Apple ra mắt MacBook Pro với Touch Bar, một dải cảm ứng nhỏ thay cho hàng phím chức năng. Trả lời phỏng vấn Connie Guglielmo, tổng biên tập CNET, Jony Ive, Giám đốc Thiết kế của Apple, kể rằng Apple đã cân nhắc màn hình cảm ứng cho Mac từ "nhiều, nhiều năm trước" nhưng thấy Mac không phải chỗ phù hợp. Hỏi vì sao, ông né:

"For a bunch of practical reasons. It's difficult to talk without going into a lot of details that puts me starting to talk about things that we are working on."

"Vì hàng loạt lý do thực tế. Khó mà nói mà không đi vào rất nhiều chi tiết, mà như thế thì tôi lại bắt đầu nói về những thứ chúng tôi đang làm."

Ông gọi Touch Bar là "the beginning of a very interesting direction" (khởi đầu của một hướng đi rất thú vị).

Phil Schiller, phỏng vấn Backchannel về MacBook Pro Touch Bar (11/2016)

Vài tuần sau, trong bài "Apple Goes Part Time on Touch" của Steven Levy trên Backchannel (giữa tháng 11/2016), Schiller giải thích kỹ hơn. Theo ông, phải nghĩ cho cả nền tảng: nếu laptop có cảm ứng thì máy để bàn cũng phải có, và điều đó vô lý:

“Can you imagine a 27-inch iMac where you have to reach over the air to try to touch and do things? That becomes absurd.”

"Bạn có hình dung nổi một chiếc iMac 27 inch mà bạn phải vươn tay qua khoảng không để chạm vào nó không? Như vậy thật vô lý."

Ông cũng thừa nhận Apple đã thử thật:

"Our instincts were that it didn't, but, what the heck, we could be wrong — so our teams worked on that for a number of times over the years. We've absolutely come away with the belief that it isn't the right thing to do. Our instincts were correct."

"Trực giác của chúng tôi là nó không hợp, nhưng kệ, biết đâu chúng tôi sai, nên các nhóm đã thử làm nhiều lần qua các năm. Và chúng tôi hoàn toàn tin rằng đó không phải điều nên làm. Trực giác của chúng tôi đã đúng."

Ông chốt: "You can't optimize for both… It's the lowest common denominator thinking." (Không thể tối ưu cho cả hai. Đó là lối nghĩ mẫu số chung nhỏ nhất.)

Craig Federighi, phỏng vấn WIRED tại WWDC (6/2018)

Tại WWDC 2018, khi Apple hé lộ kế hoạch đưa ứng dụng iOS lên Mac (sau này là Catalyst), nhiều người đoán Mac cảm ứng sắp xuất hiện. Craig Federighi, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách kỹ thuật phần mềm, gạt đi khi nói chuyện với Lauren Goode của WIRED:

"We really feel that the ergonomics of using a Mac are that your hands are rested on a surface, and that lifting your arm up to poke a screen is a pretty fatiguing thing to do."

"Chúng tôi thực sự thấy rằng về công thái học, khi dùng Mac thì tay bạn đặt trên một bề mặt, còn nhấc tay lên để chọc vào màn hình là việc khá mỏi."

WIRED viết rằng ông "not into touchscreens" (không mặn mà với màn hình cảm ứng) trên máy tính. Về các laptop cảm ứng của đối thủ, ông coi đó là những "thử nghiệm" và nói Apple chưa từng nhìn họ mà nghĩ "how fast can we get there?" (làm sao để nhanh chóng đuổi kịp?).

Phil Schiller, phỏng vấn CNET về MacBook Pro 16 inch (11/2019)

Ngày 13/11/2019, khi MacBook Pro 16 inch ra mắt cùng bàn phím cắt kéo mới, Roger Cheng của CNET hỏi Schiller liệu thêm màn hình cảm ứng cho Mac có phải là một sự thỏa hiệp. Ông đáp:

"That engineering effort is better spent on making the Mac be the best keyboard-trackpad experience possible. That's what our customers want us to spend our time on."

"Công sức kỹ thuật đó nên dồn vào việc biến Mac thành trải nghiệm bàn phím và bàn rê tốt nhất có thể. Đó là điều khách hàng muốn chúng tôi tập trung vào."

Ông cũng bác chuyện Mac và iPad hợp nhất, vì như vậy sẽ thành "this in-between thing, and in-between things are never as good as the individual things themselves" (một thứ lưng chừng, và những thứ lưng chừng không bao giờ tốt bằng từng thứ riêng lẻ).

Craig Federighi, phỏng vấn The Independent về Mac M1 và macOS Big Sur (11/2020)

Tháng 11/2020, khi những chiếc Mac chạy chip M1 đầu tiên ra mắt, Federighi nói với Andrew Griffin của The Independent:

"I gotta tell you when we released Big Sur, and these articles started coming out saying, 'Oh my God, look, Apple is preparing for touch'. I was thinking like, 'Whoa, why?' We had designed and evolved the look for macOS in a way that felt most comfortable and natural to us, not remotely considering something about touch."

"Phải nói là khi chúng tôi phát hành Big Sur và mấy bài viết kiểu 'Trời ơi, nhìn kìa, Apple đang chuẩn bị cho cảm ứng' xuất hiện, tôi nghĩ: 'Ơ, sao lại thế?' Chúng tôi thiết kế và phát triển giao diện macOS theo cách thấy thoải mái, tự nhiên nhất, hoàn toàn không tính gì đến cảm ứng."

Lưu ý: lần này ông không tuyên bố "không bao giờ làm Mac cảm ứng", mà chỉ phủ nhận việc giao diện Big Sur được làm ra để chuẩn bị cho cảm ứng.

John Ternus, phỏng vấn WSJ về MacBook Pro M1 Pro/M1 Max (10/2021)

Cuối tháng 10/2021, khi MacBook Pro 14 và 16 inch có tai thỏ ra mắt, Joanna Stern của The Wall Street Journal hỏi vì sao Mac không có Face ID hay màn hình cảm ứng. John Ternus, khi đó là Phó chủ tịch cấp cao phụ trách kỹ thuật phần cứng, trả lời:

"We make the world's best touch computer on an iPad. It's totally optimized for that. And the Mac is totally optimized for indirect input. We haven't really felt a reason to change that."

"Chúng tôi làm ra chiếc máy tính cảm ứng tốt nhất thế giới, đó là iPad. Nó được tối ưu hoàn toàn cho cảm ứng. Còn Mac được tối ưu hoàn toàn cho thao tác gián tiếp. Chúng tôi chưa thấy lý do gì để thay đổi điều đó."

Năm năm sau, chính ông là CEO đứng ra giới thiệu chiếc Mac cảm ứng đầu tiên.

Những tín hiệu xuống nước (2022–2024)

Craig Federighi tại Web Summit tháng 11/2021, ảnh gần nhất với sự kiện WSJ Tech Live tháng 10/2022. Ảnh: Harry Murphy/Web Summit via Sportsfile, CC BY 2.0.

Từ năm 2022, giọng điệu của Apple bắt đầu mềm đi. Ngày 25/10/2022, tại hội nghị WSJ Tech Live, Joanna Stern hỏi Craig Federighi và Greg Joswiak liệu Apple có làm Mac cảm ứng không. Federighi chỉ đáp gọn: "Who's to say?" (Ai mà biết được?). Câu trả lời này khác hẳn những lời bác bỏ dứt khoát trước đó.

Tháng 5/2024, trong bài đánh giá iPad Pro M4 của Joanna Stern trên WSJ, Tom Boger, Phó chủ tịch tiếp thị sản phẩm Mac và iPad, vẫn giữ quan điểm cũ: "We don't see them as competing devices. We see them as complementary devices." (Chúng tôi không xem chúng là thiết bị cạnh tranh nhau, mà là bổ trợ cho nhau).

Theo ông, iPad "luôn là thiết bị ưu tiên cảm ứng", còn Mac dành cho thao tác gián tiếp, và "MacOS is for a very different paradigm of computing" (macOS thuộc về một mô hình điện toán rất khác). Nhưng khi được hỏi Apple có bao giờ đổi ý không, ông bỏ ngỏ: "Oh, I can't say we never change our mind." (Tôi không thể nói là chúng tôi chẳng bao giờ đổi ý.)

Từ "cánh tay như muốn rời ra" của Steve Jobs đến "lò nướng bánh và tủ lạnh" của Tim Cook, Apple đã mất gần 16 năm để đổi ý. Giờ đây John Ternus nói với WIRED rằng Mac "first and foremost" (trước hết) vẫn là thiết bị nhập liệu gián tiếp với bàn phím và bàn rê, nhưng "there's times when it's comfortable and handy to have touch" (có những lúc có cảm ứng sẽ thoải mái và tiện hơn). Johny Srouji, Giám đốc phần cứng, nói gọn hơn: "Ten years is a very, very long time" (Mười năm là một khoảng thời gian rất, rất dài). Chiếc MacBook Pro mới có tránh được cái bẫy "lò nướng kiêm tủ lạnh" như Tim Cook từng cảnh báo hay không, phải chờ người dùng trả lời.