Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Phải bảo vệ người dân trước những sai lệch trong đo lường

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị làm rõ trách nhiệm hoàn tiền, bồi thường khi đồng hồ điện, nước, cột đo xăng dầu bị gian lận hoặc kết quả khám chữa bệnh sai lệch.

Thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường ngày 17/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng kết quả đo lường tác động trực tiếp đến đời sống người dân, từ tiền điện, nước, lượng xăng mua hàng ngày đến xét nghiệm, chẩn đoán bệnh.

Theo ông, sai lệch trong đo lường có thể khiến người dân thiệt hại về tài sản, doanh nghiệp mất thị trường, thậm chí ảnh hưởng đến sức khỏe, sinh mạng. Kết quả đo còn là căn cứ xác định một hành vi có vi phạm pháp luật hay không, thuộc trách nhiệm hình sự, hành chính hoặc dân sự.

Thực tế, thiết bị quan trắc môi trường có thể bị hỏng hoặc bị can thiệp làm sai lệch số liệu, ảnh hưởng đến việc xác định hành vi vi phạm. Tương tự, kết quả đo lường còn liên quan đến đánh giá chất lượng thuốc, hàm lượng các chất trong sản phẩm hay xác định mức độ thương tật. Vì vậy, sửa luật lần này phải bảo đảm kết quả đo chính xác, đáng tin cậy, đồng thời xác định rõ trách nhiệm khi xảy ra sai sót, gian lận.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước đề nghị bảo vệ đến cùng quyền lợi người dân khi kết quả đo sai lệch. Khi phát hiện đồng hồ điện, nước hoặc cột đo xăng dầu bị gian lận, cơ quan chức năng không thể chỉ dừng lại ở việc xử phạt mà phải xác định hành vi vi phạm kéo dài bao lâu, ảnh hưởng đến những người nào, số tiền bị tính sai và trách nhiệm hoàn trả, bồi thường. "Không thể để chỉ xử phạt xong mà quyền lợi của người bị hại vẫn chưa được giải quyết", ông nói.

Trong lĩnh vực y tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cảnh báo hậu quả của việc sử dụng thiết bị đo thiếu chính xác hoặc bị can thiệp làm sai lệch kết quả xét nghiệm, chiếu chụp. Một người khỏe mạnh có thể bị kết luận mắc bệnh, phải điều trị không cần thiết hoặc chịu tổn thương tâm lý kéo dài. Ví dụ, một người bị kết luận mắc ung thư, khiến cuộc sống và tâm lý thay đổi hoàn toàn. Ngay cả khi kết quả được xác định lại, những tổn thương tinh thần cũng không dễ khắc phục.

Theo ông, dự thảo đã quy định trách nhiệm bồi thường khi vi phạm đo lường gây thiệt hại tại Điều 52, nhưng vấn đề quan trọng là người dân thực hiện quyền này như thế nào. Luật cần làm rõ trách nhiệm và cách thức giải quyết hậu quả, thay vì chỉ xử lý hành vi vi phạm mà chưa bảo đảm quyền lợi người bị thiệt hại.

Đối với hàng đóng gói sẵn, lãnh đạo Đảng, Nhà nước cho rằng việc bỏ phân nhóm và dấu định lượng phải đi cùng biện pháp kiểm soát lượng hàng thực tế. Doanh nghiệp cần bảo đảm định lượng, lưu giữ thông tin phục vụ kiểm tra, không phụ thuộc vào việc có tham gia chương trình bảo đảm đo lường tự nguyện hay không.

Từ yêu cầu bảo vệ người dân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý việc đơn giản hóa thủ tục quản lý không được dẫn đến buông lỏng kiểm soát chất lượng. Ông tán thành chuyển một số hoạt động dịch vụ đo lường sang cơ chế công bố năng lực và tự chịu trách nhiệm, nhưng phải phân biệt hoạt động tự nguyện theo nhu cầu thị trường với kiểm định, thử nghiệm bắt buộc phục vụ quản lý nhà nước.

Việc giảm kiểm tra trước khi doanh nghiệp hoạt động phải đi cùng giám sát sau đó dựa trên mức độ rủi ro, có căn cứ rõ ràng và xác định trách nhiệm của cơ quan quản lý. Không thể để doanh nghiệp chấp hành tốt bị kiểm tra nhiều lần, trong khi cơ sở có dấu hiệu gian lận lại không được phát hiện.

Công bố năng lực phải đơn giản, công khai, không biến thành thủ tục xin chấp thuận mới. Miễn, giảm kiểm tra cũng không có nghĩa được bỏ qua các biện pháp kiểm soát bắt buộc đối với thiết bị đo. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải kiểm tra, xử lý theo pháp luật.

Để nâng cao độ tin cậy của kết quả đo và giảm chi phí, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, tránh bắt doanh nghiệp cung cấp nhiều lần cùng một thông tin. Việc khai thác dữ liệu phải bảo đảm bí mật kinh doanh và an toàn thông tin.

Ông cũng nhấn mạnh cần phát triển năng lực đo lường để phục vụ nghiên cứu, sản xuất và làm chủ công nghệ. Các cơ quan cần làm rõ thứ tự ưu tiên, hiệu quả đầu tư và khả năng sử dụng chung thiết bị. Việc mua sắm phải gắn với đào tạo nhân lực, kinh phí vận hành và nhu cầu thực tế, tránh đầu tư máy móc hiện đại nhưng không phát huy hiệu quả; đồng thời, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia cung cấp dịch vụ đo lường, góp phần giảm chi phí cho nền kinh tế.

Việc phân quyền quản lý cũng phải đi cùng cơ chế hỗ trợ chuyên môn từ cấp tỉnh cho cấp xã, bảo đảm thống nhất về kỹ thuật và tránh kiểm tra chồng chéo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh kết quả sửa luật phải thể hiện ở những giao dịch đáng tin cậy hơn, quyền lợi người dân được bảo vệ tốt hơn và doanh nghiệp có thêm năng lực nâng cao chất lượng sản phẩm.

Không để người dân tự tìm nơi làm mất hàng để đòi bồi thường

Góp ý về dự án Luật Bưu chính sửa đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng hoạt động giao nhận hàng hóa đã thay đổi mạnh cùng sự phát triển của thương mại điện tử, logistics và vận chuyển xuyên biên giới. Luật cần xác định rõ phạm vi quản lý, tránh để doanh nghiệp phải đáp ứng nhiều lớp điều kiện cho cùng một hoạt động.

Ông đồng tình với hướng chuyển từ cấp phép sang đăng ký kinh doanh dịch vụ bưu chính, nhưng lưu ý không để các điều kiện đã bãi bỏ xuất hiện trở lại dưới hình thức thủ tục xác nhận đăng ký. Việc kiểm tra cần dựa trên mức độ rủi ro, chất lượng dịch vụ và việc chấp hành pháp luật.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cũng đề nghị bảo vệ quyền lợi khách hàng khi hàng hóa thất lạc, hư hỏng qua nhiều đơn vị vận chuyển. Người dân không thể phải tự tìm xem đơn vị nào làm mất hàng để yêu cầu bồi thường. Doanh nghiệp giao kết hợp đồng phải chịu trách nhiệm cuối cùng, có cơ chế tiếp nhận, giải quyết khiếu nại thuận tiện và thời hạn rõ ràng.

Về dịch vụ bưu chính công ích, ông đề nghị làm rõ phạm vi phục vụ, chất lượng, khả năng chi trả của người dân và nguồn kinh phí thực hiện, đồng thời tách bạch hoạt động công ích với kinh doanh để bảo đảm cạnh tranh bình đẳng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh ứng dụng công nghệ phải giúp hàng hóa lưu thông thuận lợi hơn, doanh nghiệp giảm chi phí và người dân được phục vụ tốt hơn. Dịch vụ ngày càng hiện đại, nhanh chóng phải đi cùng xu hướng giảm giá, không thể trở thành lý do để tăng chi phí cho người sử dụng.