'Robot hình người ở Việt Nam chủ yếu dùng để trình diễn'

Robot hình người xuất hiện ngày càng nhiều tại Việt Nam, nhưng chủ yếu ở giai đoạn trình diễn, nghiên cứu, chưa hỗ trợ nhiều trong gia đình hay tăng năng suất lao động.

Tại Hội nghị AI hiện thân Việt Nam, ngày 2/10 ở Hà Nội, ông Lâm Thiện, nhà phân phối robot của AgiBot (Trung Quốc), nhận định sự phát triển của thị trường robot hình người được chia thành ba giai đoạn chính. Trong đó, giai đoạn đầu là trình diễn, giáo dục và nghiên cứu. Tiếp theo là đưa vào công nghiệp và logistics, cũng là giai đoạn có sức phát triển mạnh nhất. Khi sự phát triển của robot đã chín muồi sẽ có thể sử dụng trong gia đình.

Theo cách sắp xếp đó, ông cho biết thị trường như Việt Nam hiện ở giai đoạn một. Robot có thể được sử dụng để trình diễn khả năng vận động, như đi lại, nhảy múa, đánh võ, trở thành công cụ cho giáo dục và nghiên cứu. Đây cũng là những kịch bản có yêu cầu thấp hơn so với việc đưa robot vào dây chuyền sản xuất, kho vận hay môi trường gia đình.

Trong khi đó, thị trường Trung Quốc, được đánh giá là nơi phát triển nhất của thiết bị này, đã tiếp cận đến giai đoạn hai và có những thử nghiệm cho giai đoạn ba.

Ở vai trò đơn vị phân phối, ông cũng đánh giá "khách hàng không mua robot, mà mua kết quả". Vấn đề được quan tâm không phải thông số kỹ thuật như số bậc tự do, cảm biến hay độ phân giải camera, mà họ quan tâm robot có thể tăng năng suất hoặc giảm chi phí như thế nào. "Robot chỉ nên được coi là phương tiện, và kịch bản ứng dụng mới là sản phẩm", ông nói.

Dẫn thống kê của Counterpoint Research, ông Thiện cho biết lượng xuất xưởng robot hình người trong nửa đầu 2026 tăng gần 300% với hơn 22.000 sản phẩm. Top 5 nhà sản xuất chiếm 86% thị trường và đều đến từ Trung Quốc, trong đó AgiBot có lượng xuất xưởng lớn nhất, chiếm 43,1%, cao hơn mức 31% của Unitree.

Tại sự kiện, ông Abel Deng, phụ trách khu vực Trung Đông và châu Á - Thái Bình Dương của Agibot, đánh giá AI đang chuyển từ môi trường số sang thế giới vật lý.

Ba yếu tố được cho là giúp thúc đẩy sự phát triển của ngành gồm mô hình ngôn ngữ lớn giúp robot có khả năng hiểu con người và môi trường tốt hơn; phần thân robot ngày càng đáng tin cậy nhờ tiến bộ về vật liệu, pin, khớp nối và phần cứng; và dữ liệu, khi càng nhiều robot được triển khai càng tạo ra nhiều dữ liệu, từ đó giúp huấn luyện và tối ưu mô hình AI, rồi mở ra thêm các kịch bản ứng dụng.

Theo ông Abel, AI hiện thân mới ở giai đoạn khởi đầu nhưng có không gian thị trường lớn. Có hai hướng phát triển robot hay AI hiện thân, là làm cho robot di chuyển ngày càng giống con người, tạo giá trị ban đầu trong nghiên cứu, giáo dục, biểu diễn và giải trí; và làm cho robot có thể "làm việc như con người", tiến vào nhà máy, kho vận và những môi trường sản xuất thực tế.

Ở góc độ chính sách, ông Đỗ Tiến Thịnh, Phó giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), cho rằng AI hiện thân không phải khái niệm mới ở Việt Nam. Robot từng được sử dụng trong y tế, giai đoạn Covid-19 và một số thử nghiệm tại doanh nghiệp. Tuy nhiên, ông đánh giá lĩnh vực đang phát triển chậm hơn đáng kể so với những ứng dụng AI trên nền tảng số, như chatbot hay các công cụ dựa trên mô hình ngôn ngữ lớn.

Nhấn mạnh Việt Nam đã hình thành chính sách tương đối đầy đủ cho AI, robot, ông cho biết tiềm năng của lĩnh vực tại Việt Nam rất lớn, với nhiều ứng dụng cụ thể.

Theo đó, robot có thể được ứng dụng trong điện tử, dệt may, chế biến thực phẩm, cảng biển, kho vận và nông nghiệp, góp phần tăng năng suất lao động. Thứ hai là tham gia chuỗi giá trị, từ linh kiện, cơ khí chính xác, chip chuyên dụng đến phần mềm tích hợp, dữ liệu huấn luyện và dịch vụ vận hành, bảo trì. Thứ ba là thu hút FDI thế hệ mới, với các nhà máy thông minh và trung tâm R&D của các tập đoàn công nghệ. Theo ông, lợi thế nhân lực AI của Việt Nam có thể là nền tảng để phát triển hệ sinh thái này.