Phát hiện ngoại hành tinh đầu tiên quay ngược quanh sao lùn nhỏ
Các nhà thiên văn học lần đầu phát hiện một ngoại hành tinh có kích thước tương đương sao Hải Vương quay quanh ngôi sao chủ theo hướng ngược lại, với quỹ đạo nghiêng tới 136 độ.
Trở lại chủ đề Khoa học 24/09/2026 07:19 GMT+7 Phát hiện ngoại hành tinh đầu tiên quay ngược quanh sao lùn nhỏ Các nhà thiên văn học lần đầu phát hiện một ngoại hành tinh có kích thước tương đương sao Hải Vương quay quanh ngôi sao chủ theo hướng ngược lại, với quỹ đạo nghiêng tới 136 độ.
Theo IFLScience ngày 22-9, hành tinh GJ 3090 b quay quanh một sao lùn M - loại sao nhỏ và lạnh hơn Mặt trời - với quỹ đạo nghiêng 136 độ so với sao chủ.
Đây là ngoại hành tinh đầu tiên được phát hiện có quỹ đạo ngược quanh một sao lùn M.
Các hành tinh thường hình thành từ đĩa khí và bụi quay quanh sao mẹ. Do ngôi sao và đĩa vật chất thường quay cùng chiều, các hành tinh hình thành từ đó cũng có xu hướng chuyển động theo hướng tương tự.
Các nhà thiên văn học từng phát hiện những hành tinh quay ngược chiều, nhưng trước đây chúng được tìm thấy quanh các ngôi sao lớn có nhiều hành tinh hoặc trong hệ sao đôi.
GJ 3090 b đặc biệt ở chỗ nó quay quanh một sao lùn M nhỏ và dường như là hành tinh duy nhất được biết đến trong hệ này. Điều này khiến nguồn gốc quỹ đạo của nó khó lý giải.
Nhóm nghiên cứu đã quan sát sâu hệ sao và tái dựng quỹ đạo của GJ 3090 b trong không gian ba chiều. Kết quả cho thấy quỹ đạo của hành tinh nghiêng 136 độ so với sao chủ. Vì góc nghiêng vượt quá 90 độ, hành tinh chuyển động theo hướng ngược với chiều quay của sao.
Trong Hệ Mặt trời, quỹ đạo của cả 8 hành tinh chỉ lệch vài độ so với mặt phẳng quay của Mặt trời và đều chuyển động cùng hướng.
"Đây là một hệ hành tinh đáng chú ý vì hành tinh không chỉ nghiêng so với ngôi sao mà còn quay theo hướng ngược lại", tiến sĩ Andrew Winter, tác giả chính nghiên cứu tại Đại học Queen Mary London (Anh), cho biết.
Thông thường, một quỹ đạo đặc biệt như vậy có thể hình thành do tương tác hấp dẫn mạnh với một ngôi sao đồng hành hoặc một hành tinh khổng lồ khác. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng về một vật thể như vậy trong hệ GJ 3090.
Một giả thuyết khác là GJ 3090 b có thể hình thành từ một đĩa tiền hành tinh thứ cấp. Đĩa này chứa khí và bụi còn sót lại trong môi trường hình thành sao nhưng có hướng quay khác với đĩa ban đầu.
Nếu giả thuyết này đúng, GJ 3090 b có thể đã "thừa hưởng" hướng quỹ đạo đặc biệt ngay từ khi hình thành, thay vì bị một vật thể lớn đẩy vào quỹ đạo ngược.
GJ 3090 b hiện là hành tinh nhỏ nhất quanh một sao lùn M mà các nhà thiên văn học có thể xác định được quỹ đạo ba chiều.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Astronomy and Astrophysics.
Đọc tiếp Về trang Chủ đề Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0 Tặng sao cho bài viết hay Facebook Mail Twitter / X LinkedIn Nguồn ưu tiên trên Google Ưu tiên Tuổi Trẻ trên Google Search. Xem hướng dẫn. Tặng sao
