Cơn khát nhân lực ngành chip tại Mỹ

Trong cuộc chạy đua sản xuất chip nhằm đáp ứng nhu cầu AI, Mỹ vấp phải thách thức lớn có thể buộc họ giảm tốc - thiếu nhân lực.

Nhân lực được đánh giá là yếu tố cốt lõi quyết định khả năng sản xuất đủ chip để cung cấp sức mạnh cho AI. Tuy nhiên, theo báo cáo từ công ty tư vấn McKinsey và tổ chức SEMI Foundation, Mỹ đối mặt với nguy cơ thiếu tới 157.000 lao động ngành bán dẫn vào năm 2030.

"Tôi rất lo ngại. Chúng tôi không thấy có đủ nhân sự kỹ thuật cho đội ngũ kế cận", Jon Taylor, Phó chủ tịch điều hành bộ phận bán dẫn tại Austin, Texas của tập đoàn Hàn Quốc Samsung, nói với CNBC.

Theo McKinsey, mỗi năm chỉ 3% sinh viên kỹ thuật tốt nghiệp tại Mỹ gia nhập ngành bán dẫn, 73% nhà tuyển dụng trong ngành chip cho biết gặp khó khăn đáng kể khi tuyển dụng kỹ sư. "Không có đủ nhân tài để đáp ứng nhu cầu. Mọi người nhận ra nguy cơ thiếu hụt đang lớn đến mức phải chung tay giải quyết", Taylor Roundtree, đối tác tại McKinsey, chia sẻ.

Theo Trường Kinh doanh Harvard, công nghệ bán dẫn được phát minh tại California khoảng 65 năm trước. Intel, công ty có trụ sở tại California, chiếm lĩnh thị trường trong nước và thế giới nhiều thập kỷ, nhưng sau đó đánh mất vị trí dẫn đầu.

Điều tương tự cũng xảy ra với Mỹ. Năm 1990, nước này sản xuất 37% số chip của thế giới, nhưng con số đó giảm xuống 10% năm 2022. Dù Mỹ được coi là cái nôi của ngành bán dẫn và dẫn đầu về thiết kế chip, đa số chip tiên tiến được sản xuất tại châu Á, nơi có nguồn nhân lực mạnh nhất, trong nhiều thập kỷ qua.

Theo khảo sát của McKinsey năm 2024, nhiều nhà tuyển dụng và sinh viên đại học cho rằng ngành chip kém hấp dẫn hơn những lĩnh vực công nghệ cao khác. "Nhiều người chuyển sang lĩnh vực như mạng xã hội, an ninh mạng, thiết bị y tế và AI", Alex Jones, giáo sư Đại học Syracuse, cho hay.

Một lý do khiến nhiều người không muốn làm công nhân sản xuất chip là phần lớn công việc diễn ra trong phòng sạch, phải mặc đồ bảo hộ toàn thân để bụi bẩn hay chất ô nhiễm không xâm nhập vào sản phẩm, khiến họ ngột ngạt.

"Chúng ta sẽ cần một lực lượng lao động lớn nhận thấy tầm quan trọng và sẵn sàng làm công việc này. Đó là thách thức, vì không ít người ngồi trước màn hình và không muốn làm việc trong phòng sạch, vốn đòi hỏi kỷ luật cao", Willy Shih, giáo sư Trường Kinh doanh Harvard, giải thích.

Bên cạnh đó, lao động ngành chip ở Mỹ nhận lương thấp hơn so với những nước như Hàn Quốc. Công việc tại quốc gia châu Á này đòi hỏi những ca làm việc vất vả kéo dài 12 tiếng, nhưng khi hàng nghìn lao động tại Micron, Samsung, SK Hynix đe dọa đình công, các khoản thưởng đã tăng lên hơn 500.000 USD. Trong khi theo SEMI Foundation, lương trung bình tại Mỹ là 127.000-187.000 USD, một số vị trí cấp cao mới có thể vượt 238.000 USD.

Roundtree đánh giá, sản xuất chip không có sự phát triển đáng kể nào ở Mỹ trong nhiều thập kỷ. "Nhiều cố vấn hướng nghiệp ở trường trung học và giáo sư đại học không nghĩ đây là nghề thích hợp để khuyên mọi người tìm hiểu", ông giải thích với Los Angeles Times.

Theo CNBC , vấn đề thiếu nhân lực ngày càng trở nên cấp bách khi Mỹ đang trải qua giai đoạn mở rộng sản xuất chip nhanh nhất lịch sử. TSMC và Intel đã bắt đầu sản xuất chip logic tiên tiến từ những nhà máy mới ở Arizona. Samsung sẽ là hãng tiếp theo sản xuất chip logic tiên tiến tại Mỹ, khi một trong hai nhà máy ở Texas đi vào hoạt động cuối năm nay. Hai nhà máy dự kiến tạo ra khoảng 3.500 việc làm.

"Chúng tôi đang tuyển kỹ sư, kỹ thuật viên, nhân viên chuỗi cung ứng. Mọi người đều muốn và cần cùng một thứ", Taylor cho biết, thêm rằng họ gần như chạy đua với thời gian.

Vốn sản xuất toàn bộ chip nhớ tiên tiến tại châu Á, hãng chip Micron (Mỹ) dự kiến khánh thành nhà máy chip nhớ tiên tiến đầu tiên của Mỹ tại Boise, Idaho, năm tới, và đang xây một nhà máy khác tại Clay, New York. SK Hynix (Hàn Quốc) xây cơ sở đầu tiên trong Khu Nghiên cứu Purdue ở West Lafayette, Indiana (Mỹ), nhưng nhà máy 4 tỷ USD này sẽ đóng gói thay vì sản xuất từ đầu. SK Hynix và Micron sẽ cạnh tranh để giành giật nguồn nhân lực chip nhớ ít ỏi tại đây.

Theo CNBC , Samsung và SK Hynix đang tạm thời đưa công nhân từ Hàn Quốc sang để khởi động nhà máy tại Mỹ. Samsung cũng cử nhân viên Mỹ tới Hàn Quốc vài tháng để đào tạo thực tế. "Công nghệ tiên tiến đang tập trung ở châu Á. Các đồng nghiệp Hàn Quốc đến đây để giúp khởi động thiết bị mà chúng tôi chưa có nhiều kinh nghiệm vận hành", Taylor cho biết.

Việc đưa nhân tài nước ngoài tới bằng visa H-1B hiện tương đối tốn kém và phức tạp. Do đó, các nhà sản xuất chip cho rằng kế hoạch dài hạn vẫn là tạo nguồn nhân lực chất lượng cao ngay ở Mỹ.

Dù chưa phổ biến, các chương trình đào tạo thực hành đã xuất hiện tại một số trường ở quốc gia phương Tây, với khoản đầu tư lớn từ nhà sản xuất chip như Intel hay Samsung. Năm 2022, Đại học Purdue triển khai chuỗi chương trình đào tạo về bán dẫn, với 2.500 sinh viên đăng ký những khóa liên quan đến chip mỗi học kỳ. Trung tâm Công nghệ Nano Birck thuộc đại học này đào tạo sinh viên sử dụng thiết bị sản xuất chip tương tự loại ở nhà máy SK Hynix gần đó.

Trong khi đó, Đại học Bang Arizona chuyển đổi nhà máy chip cũ của Motorola thành phòng sạch MacroTechnology Works, với một trung tâm mới, nhờ khoản đầu tư 200 triệu USD từ nhà sản xuất thiết bị chip Applied Materials. TSMC cũng có chương trình đào tạo kỹ thuật viên tại đại học này và đảm bảo phỏng vấn khi sinh viên học xong.

Sự hỗ trợ từ chính phủ Mỹ cũng đóng vai trò quan trọng. Hơn 80 cao đẳng cộng đồng đã triển khai hoặc mở rộng chương trình về chip kể từ khi Đạo luật CHIPS được thông qua năm 2022, một phần nhờ quỹ liên bang trị giá 200 triệu USD nhằm xây dựng lực lượng lao động trong nước cho ngành bán dẫn.

"Nếu không hành động nhanh và quyết liệt hơn trước, chúng ta sẽ thua. Không thể để điều đó xuất hiện trong hồ sơ ghi chép", Mitch Daniels, người đứng đầu Đại học Purdue kiêm cựu thống đốc bang Indiana, nhận định.