Một ngày của bác sĩ nội trú

Sau 6 năm học y đa khoa, 3 năm đào tạo bác sĩ nội trú là chặng đường khắc nghiệt với những bác sĩ trẻ: học, trực, cấp cứu, nghiên cứu và làm luận văn, trong khi thu nhập gần như chưa có. Những ngày này, Đại học Y Dược TP.HCM và Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TP.HCM đang chấm điểm, lựa chọn bác sĩ nội trú (BSNT) sau kỳ thi khắt khe. Những BSNT trẻ sẽ có 3 năm đào tạo khắc nghiệt. Phần lớn thời gian của họ gắn với bệnh viện (BV), từ giao ban, chăm sóc người bệnh, phụ mổ, trực cấp cứu đến học lý thuyết, nghiên cứu và làm luận văn. Có ngày công việc kết thúc lúc đêm muộn, nhưng sáng hôm sau lại bắt đầu từ rất sớm.

Cường độ học tập, làm việc cao, trong khi BSNT phải tự trang trải học phí và sinh hoạt. Khi chưa có giấy phép hành nghề, khả năng tạo thu nhập từ chuyên môn còn hạn chế. Với nhiều người, 3 năm nội trú cũng là 3 năm tiếp tục phụ thuộc gia đình.

Trong khi đó, BSNT là lực lượng kế cận, được đào tạo chuyên sâu để bổ sung nhân lực cho hệ thống khám chữa bệnh. TP.HCM đã ban hành chính sách hỗ trợ học phí cho BSNT ở một số chuyên ngành, nhằm giảm gánh nặng tài chính và giúp BS trẻ tập trung học tập.

24 giờ ở bệnh viện

3 giờ sáng 23.9, chuông báo thức vang lên, BS Hoàng Phan Duy Lộc (28 tuổi) thức dậy đọc tài liệu y khoa. Hơn 5 giờ, anh rời nhà đến BV Nhân dân Gia Định, bắt đầu ngày thực hành của BSNT năm cuối Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch.

Tranh thủ ăn nhanh phần xôi trên đường, 6 giờ, BS Lộc chỉnh áo blouse, lấy sổ, bút rồi tham gia giao ban tại giường bệnh cùng các BS khoa Hồi sức tim mạch . Qua từng giường bệnh, tình trạng người bệnh, diễn tiến trong đêm và những vấn đề cần theo dõi được BS ca trước bàn giao. Cuốn sổ của BS Lộc dần kín những ghi chú.

Giao ban bất ngờ khựng lại khi có thông báo: "Có ca bệnh nặng chuyển lên!".

Đó là một người bệnh vừa trải qua khoảng 30 phút ngừng tim. Tim đã đập trở lại nhưng suy tim nặng, phù phổi cấp, nguy cơ tổn thương não. Ê kíp hồi sức lập tức xử trí. Sau khi tiếp nhận thông tin từ tuyến trước, người bệnh được đánh giá để triển khai hạ thân nhiệt trung tâm bảo vệ não. Tình trạng suy tuần hoàn, hô hấp nặng buộc ê kíp thiết lập hệ thống ECMO, đồng thời lọc máu liên tục khi chức năng thận suy giảm.

BS Lộc theo sát ê kíp, thực hành phần việc được giao, đồng thời quan sát, ghi chú cách các BS đàn anh đánh giá diễn tiến bệnh để điều chỉnh hướng điều trị. Những quyết định điều trị trở thành bài học lâm sàng mà giáo trình khó tái hiện đầy đủ.

Trong khi các BS tập trung xử trí ca bệnh nặng, BS Lộc tiếp tục theo dõi người bệnh và hoàn thiện hồ sơ các ca đang điều trị. Hơn 12 giờ, ca giao ban tiếp theo diễn ra. Gần 13 giờ, anh tranh thủ ăn phần cơm đã nguội rồi tiếp tục lịch học siêu âm tim qua thực quản và những công việc còn dang dở.

"Mỗi tuần, một BSNT có 2 ngày trực đêm. Hôm nay là ca trực thứ hai của tôi, đồng nghĩa ở lại BV tới sáng hôm sau", BS Lộc nói. Và sau ca trực, BSNT vẫn tiếp tục lịch học tập, làm việc của ngày mới.

3 năm chuyên sâu

BSNT Trần Thành Tài (27 tuổi) vừa làm việc tại BV, vừa đọc tài liệu để hoàn thành luận văn, dự kiến bảo vệ cuối năm nay. Tốt nghiệp BS đa khoa năm 2023, anh thi vào chương trình BSNT chuyên ngành tai mũi họng. Theo BS Tài, đây là con đường đào tạo chuyên sâu với cường độ cao, đòi hỏi người học dành gần như toàn bộ thời gian cho BV và học tập.

"Nếu không lựa chọn nội trú, vẫn còn nhiều hướng đi khác. Quan trọng là khi đã xác định mục tiêu, mình cần cố gắng hết sức cho lựa chọn đó", BS Tài nói.

Anh chọn tai mũi họng vì muốn theo một chuyên ngành có sự cân bằng giữa nội khoa và ngoại khoa. Chương trình BSNT kéo dài 3 năm. Nhà ở xa nên khoảng 5 giờ 30 mỗi ngày, BS Tài đã rời nhà. "Tôi đến BV, thăm khám bệnh nhân trong phòng phụ trách và hoàn thành hồ sơ trước 7 giờ để giao ban với trưởng khoa. Phòng bệnh nặng tôi phụ trách thường có 5 - 6 bệnh nhân. Mỗi sáng thăm khám, hỏi bệnh, đánh giá tình trạng và cập nhật hồ sơ từng người", anh kể.

Sau giao ban, BS Tài tiếp tục chăm sóc người bệnh và thực hiện công việc chuyên môn. Khoảng 8 giờ, BSNT đi cùng một BS chính. Tùy lịch, anh có thể tham gia soi, xuống phòng phẫu thuật phụ mổ hoặc làm hồ sơ bệnh án, nhập viện. Có ngày BS Tài kết thúc công việc lúc 16 giờ, nhưng cũng có ngày đến 22 giờ.

Về nhà lại học

Sau khi về nhà, BS Tài tiếp tục học lý thuyết, tự học. Tùy chương trình từng bộ môn, BSNT phải thi lý thuyết và thực hành, tổng cộng hơn 20 môn. Hai năm đầu dành nhiều thời gian cho lý thuyết, năm thứ ba chủ yếu tập trung lâm sàng. "Có những thời điểm áp lực rất lớn, đặc biệt là mùa thi hoặc khi hoàn thành luận văn. Hiện tại tôi tập trung hoàn thành luận văn nên gần như ngày nào cũng phải tranh thủ thời gian để bảo đảm tiến độ", BS Tài nói.

BS Bạch Võ Thiên Vân (29 tuổi) vừa hoàn thành chương trình BSNT chuyên ngành tai mũi họng tại Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch. Ba năm nội trú của chị gần như gắn với BV, những ca trực kéo dài và khối lượng kiến thức liên tục cập nhật. "Chúng tôi thường thức khuya mới học và ôn tập đủ lượng kiến thức tại BV. Áp lực đến từ yêu cầu phải tiến bộ liên tục. Hôm nay được hướng dẫn một kỹ thuật mới thì ngày hôm sau phải hiểu tốt hơn, làm được", BS Vân nói.

Trong 3 năm đào tạo, BS Vân thực hành tại BV Tai Mũi Họng TP.HCM, BV Nhi đồng 1 và BV Nhân dân Gia Định. Mỗi tuần, chị thường trực 2 buổi, mỗi ca từ 7 giờ sáng hôm trước đến 7 giờ sáng hôm sau. Sau ca trực, BSNT vẫn tiếp tục công việc đến chiều tối. "Có những ca cấp cứu lớn khiến mình thức trắng từ 3 giờ sáng tới ngày hôm sau, nên BSNT phải giữ sức rất tốt", BS Vân kể.

Khó khăn kinh tế

Một khó khăn khác là chi phí học tập, sinh hoạt khi chưa thể tự chủ thu nhập. Cường độ học tập và làm việc khiến BSNT hầu như không có thời gian làm thêm. Với khóa đào tạo của BSNT, học phí từ 60 - 70 triệu đồng/năm, tiền thuê trọ và sinh hoạt khoảng 10 triệu đồng/tháng.

"Thời điểm chúng tôi chưa có chính sách hỗ trợ học phí cho BSNT nên phần lớn phải tự lo. Tôi chưa có giấy phép hành nghề, chưa thể tạo thu nhập từ chuyên môn nên vẫn phải phụ thuộc vào gia đình, mỗi tuần được hỗ trợ khoảng 1 triệu đồng. Trong khi nhiều bạn bè đã đi làm, giúp đỡ gia đình", BS Tài chia sẻ.

BS Vân tâm sự: "Khó khăn tài chính của BSNT thì học phí chỉ là phần dễ thấy nhất. Thời gian ở BV và chương trình đào tạo chiếm quá nhiều nên chúng tôi không có thời gian đi làm thêm, không có nguồn thu nhập ổn định. Ở tuổi nhiều bạn bè đồng trang lứa đã bắt đầu đi làm, tự lo cho bản thân, tôi vẫn cần gia đình đồng hành". (còn tiếp)

Áp lực không chỉ là chuyên môn

Một vấn đề khác được BSNT quan tâm là kỹ năng giao tiếp với người bệnh. Trong thời gian đào tạo, phần lớn việc tiếp xúc người bệnh diễn ra tại BV công. "Khi bước vào môi trường hành nghề thực tế, BS có thể gặp nhiều nhóm người bệnh khác nhau, nhất là tại BV tư hoặc các cơ sở y tế khác. Điều đó đòi hỏi mình phải linh hoạt và có thêm nhiều kỹ năng mềm. Đây cũng là những trải nghiệm mà sau này mình bắt buộc phải có để tích lũy thêm kinh nghiệm", BSNT Trần Thành Tài nói.