Hà Nội, TP HCM có thể tăng thêm 90-100 ngày nắng nóng

Kịch bản biến đổi khí hậu năm 2025 dự tính số ngày có nhiệt độ vượt 35 độ C tại nội đô TP HCM có thể tăng 90-100 ngày vào cuối thế kỷ, còn Hà Nội tăng 50-90 ngày.

Theo kịch bản biến đổi khí hậu cập nhật năm 2025 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố ngày 9/10, Hà Nội và TP HCM sẽ tiếp tục nóng lên trong thế kỷ 21. Nhiệt độ tại nội đô dự báo tăng nhanh hơn mức trung bình toàn thành phố, trong khi số ngày nắng nóng và thời gian kéo dài của các đợt nóng cũng gia tăng.

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Quyền, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, cho biết theo kịch bản phát thải cao, đến giữa thế kỷ nhiệt độ trung bình năm tại Hà Nội và TP HCM có thể tăng 1,7-2 độ C so với thời kỳ cơ sở 1995-2014. Riêng nội đô Hà Nội tăng 2,2-2,8 độ, nội đô TP HCM tăng 2,1-2,2 độ C.

Đến cuối thế kỷ, mức tăng nhiệt độ trung bình năm tại toàn thành phố Hà Nội được dự tính đạt 3-3,4 độ, còn TP HCM tăng 3-3,1 độ C. Ở nội đô, mức tăng cao hơn, tương ứng 3,6-4,2 độ tại Hà Nội và 3,5-3,7 độ C tại TP HCM.

Sự gia tăng nhiệt độ còn thể hiện qua số ngày có nhiệt độ cao nhất vượt ngưỡng 35 độ C. TS Quyền cho biết theo kịch bản phát thải cao, đến giữa thế kỷ, số ngày nóng trên 35 độ C tại nội đô Hà Nội có thể tăng khoảng 30-70 ngày so với thời kỳ cơ sở. Đến cuối thế kỷ, mức tăng được dự tính lên 50-90 ngày. Mức tăng trung bình toàn Hà Nội vào cuối thế kỷ khoảng 25-65 ngày.

Tại TP HCM, số ngày nóng trên 35 độ C ở nội đô có thể tăng khoảng 35-70 ngày vào giữa thế kỷ và 90-100 ngày vào cuối thế kỷ. Mức tăng trung bình toàn thành phố vào cuối thế kỷ khoảng 30-50 ngày. Số ngày nắng nóng trung bình năm cơ sở ở Hà Nội là 35 và 70 ở TP HCM.

Không chỉ số ngày nóng tăng, các đợt nắng nóng cũng có xu hướng kéo dài hơn. Đến cuối thế kỷ, thời gian kéo dài của một đợt nóng với nhiệt độ cao nhất vượt 35 độ C tại nội đô Hà Nội có thể tăng 15-22 ngày theo kịch bản phát thải cao. Tại nội đô TP HCM, mức tăng có thể lên 20-24 ngày.

TS Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng, nhận định với kịch bản biến đổi khí hậu hiện tại thì từ khoảng giữa đến cuối thế kỷ này Việt Nam sẽ không còn mùa đông. Nhiệt độ ở nội đô hai thành phố tăng nhanh hơn vùng ngoại ô do tác động kết hợp giữa biến đổi khí hậu toàn cầu và đặc điểm bề mặt đô thị. Những khu vực có mật độ xây dựng cao, nhiều đường bêtông, nhựa và ít diện tích xanh có khả năng hấp thụ, tích trữ nhiệt lớn hơn.

Hiện tượng này được gọi là đảo nhiệt đô thị, tức khu vực xây dựng dày đặc thường nóng hơn những vùng xung quanh có nhiều cây xanh và mặt nước. Chênh lệch nhiệt độ giữa các khu vực không cố định mà thay đổi theo thời điểm trong ngày, mùa và điều kiện thời tiết.

Kịch bản biến đổi khí hậu cũng cảnh báo đến cuối thế kỷ số ngày có nguy cơ sốc nhiệt cao tại nội đô Hà Nội có thể tăng thêm 80 ngày, TP HCM tăng 100 ngày theo kịch bản phát thải cao. Đây là những ngày cơ thể chịu áp lực lớn do nóng, độ ẩm, nắng và gió kết hợp.

Bà Phạm Thị Thanh Ngà, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, cho rằng trước kịch bản nắng nóng các ngành cần chủ động xây dựng phương án ứng phó phù hợp. Trong đó, ngành y tế cần chuẩn bị nguồn lực hỗ trợ người dân khi nắng nóng cực đoan, còn ngành nông nghiệp cần điều chỉnh giống cây trồng, mùa vụ để thích ứng với điều kiện khí hậu thay đổi.

Theo bà Ngà, kịch bản biến đổi khí hậu cần được sử dụng làm căn cứ khoa học để các bộ, ngành và địa phương xây dựng kế hoạch thích ứng dài hạn, thay vì chỉ ứng phó khi thiên tai xảy ra. Các nhà hoạch định chính sách cần tính đến nguy cơ nắng nóng cực đoan trong quy hoạch và đầu tư hạ tầng, đồng thời ưu tiên nguồn lực cho những nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Việc chuẩn bị năng lực y tế, hạ tầng và nguồn lực cộng đồng sẽ giúp giảm thiểu tác động khi các hiện tượng cực đoan xảy ra bất ngờ hoặc kéo dài.

Kịch bản biến đổi khí hậu được Việt Nam xây dựng từ năm 2009, theo quy định cứ 5 năm kịch bản sẽ được cập nhật một lần. Đây tài liệu quan trọng để các ngành, địa phương căn cứ để xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.