Dừng ô tô vài phút đón người, tài xế có được tắt máy rời ghế lái?

Chỉ tấp ô tô vào lề vài phút để đón người, nhiều tài xế cho rằng có thể tắt máy rồi xuống xe chờ. Tuy nhiên, pháp luật quy định khá rõ những tình huống người lái được và không được làm khi xe đang dừng.

Tấp ô tô vào lề đường để đón người thân, chờ bạn bè trước cửa hàng hay chung cư là tình huống khá quen thuộc với nhiều tài xế. Thực tế, không ít người có thói quen tắt máy , xuống xe đứng chờ bên ngoài hoặc rời đi vì cho rằng ô tô chỉ dừng vài phút, chưa phải đỗ.

Tuy nhiên, quy định hiện hành không lấy một mốc thời gian cụ thể như 3 phút, 5 phút hay 10 phút để phân biệt dừng và đỗ xe. Đáng chú ý, khi ô tô đang được xác định là dừng xe, người lái còn phải đáp ứng những yêu cầu cụ thể, trong đó có việc không được tùy tiện tắt máy hoặc rời khỏi vị trí lái.

Dừng xe khác đỗ xe thế nào?

Theo điều 18, luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, dừng xe là trạng thái phương tiện đứng yên tạm thời trong khoảng thời gian cần thiết để người lên, xuống xe, xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật hoặc thực hiện hoạt động khác. Trong khi đó, đỗ xe là trạng thái xe đứng yên không giới hạn thời gian.

Như vậy, pháp luật không quy định theo cách phổ biến mà nhiều tài xế vẫn truyền tai nhau rằng "dưới 5 phút là dừng, lâu hơn mới được xem là đỗ". Với tình huống tấp xe vào lề để đón một người đang chờ sẵn, phương tiện có thể chỉ cần dừng trong thời gian cần thiết để người này lên xe rồi tiếp tục hành trình.

Điểm quan trọng nằm ở chỗ, khoản 1, điều 18 quy định khi dừng xe, người điều khiển không được tắt máy và không được rời khỏi vị trí lái. Điều này giúp tài xế duy trì khả năng điều khiển và có thể đưa phương tiện rời đi ngay khi cần thiết. Luật vẫn cho phép người lái rời khỏi vị trí lái trong một số trường hợp cụ thể, gồm đóng hoặc mở cửa xe, xếp dỡ hàng hóa, kiểm tra kỹ thuật xe. Tuy nhiên, khi thực hiện những việc này, người lái phải sử dụng phanh đỗ xe hoặc có biện pháp an toàn khác.

Đáng chú ý, yêu cầu không tắt máy, không rời vị trí lái áp dụng đối với phương tiện đang trong trạng thái dừng xe, không phụ thuộc nơi đó có biển cấm dừng, đỗ hay không. Nói cách khác, ngay cả khi tài xế chọn đúng vị trí được phép dừng, người lái vẫn phải tuân thủ các yêu cầu nói trên. Còn việc dừng tại nơi có biển cấm hoặc những vị trí pháp luật không cho phép lại là một hành vi vi phạm khác.

Bởi vậy, nếu tài xế tấp ô tô vào một vị trí được phép dừng để đón người nhưng người cần đón chưa xuất hiện, việc tắt máy rồi xuống vỉa hè đứng chờ hoặc đi vào bên trong tìm người không phù hợp với yêu cầu pháp luật đặt ra đối với trạng thái dừng xe.

Hoặc khi xác định phải chờ lâu, cần rời phương tiện hoặc không biết chính xác người cần đón sẽ xuất hiện lúc nào, tài xế nên tìm vị trí được phép đỗ xe. Khi đỗ, người lái có thể rời khỏi xe sau khi đã sử dụng phanh đỗ hoặc thực hiện biện pháp an toàn khác. Trường hợp đỗ trên đoạn đường dốc, luật còn yêu cầu phải đánh lái về phía lề đường và chèn bánh.

Dù chỉ dừng rất nhanh để đón, trả người, tài xế cũng không được tùy tiện chọn vị trí. Điều 18 liệt kê nhiều nơi không được dừng, đỗ như phần đường dành cho người đi bộ qua đường; nơi đường giao nhau và trong phạm vi 5 mét tính từ mép đường giao nhau; đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc bị che khuất tầm nhìn; nơi che khuất biển báo, đèn tín hiệu; trên cầu nếu không được tổ chức giao thông cho phép...

Tắt máy hoặc rời vị trí lái khi dừng xe, tài xế bị phạt ra sao?

Quy định về xử phạt đối với hành vi này được nêu cụ thể tại điểm đ, khoản 2, điều 6 Nghị định 168 /2024/NĐ-CP. Theo đó, người điều khiển ô tô thực hiện hành vi rời vị trí lái, tắt máy khi dừng xe, trừ trường hợp rời vị trí để đóng, mở cửa xe, xếp dỡ hàng hóa hoặc kiểm tra kỹ thuật; hoặc rời vị trí lái khi dừng xe nhưng không sử dụng phanh đỗ hay thực hiện biện pháp an toàn khác, thuộc nhóm hành vi bị phạt 600.000 - 800.000 đồng.

Cũng trong khung phạt này có một số lỗi dừng xe khá phổ biến khác, như dừng không sát lề đường, vỉa hè bên phải theo chiều đi hoặc để bánh xe gần nhất cách lề, vỉa hè quá 0,25 mét; dừng trên đường dành riêng cho xe buýt; dừng trên phần đường dành cho người đi bộ qua đường hay dừng tại nơi có biển "cấm dừng xe và đỗ xe".

Riêng một số vị trí nguy hiểm hơn, mức phạt có thể cao hơn. Chẳng hạn, dừng hoặc đỗ ô tô tại nơi đường giao nhau hoặc trong phạm vi 5 mét tính từ mép đường giao nhau; tại điểm đón, trả khách; nơi che khuất biển báo, đèn tín hiệu... thuộc khung phạt 800.000 đồng - 1 triệu đồng. Trong khi dừng, đỗ bên trái đường một chiều, trên đoạn đường cong hoặc gần đầu dốc nơi tầm nhìn bị che khuất, trên cầu hay song song với một xe khác đang dừng, đỗ có thể bị phạt 2 - 3 triệu đồng.