Chuyên gia chia sẻ cách để Việt Nam nâng cao năng lực công nghệ

Để nâng cao năng lực công nghệ trong nước, theo ông Christopher Nguyễn, cần kết nối nhân lực và doanh nghiệp Việt tham gia các dự án công nghệ toàn cầu, từng bước giúp kỹ sư nắm bắt, làm chủ công nghệ.

Tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 2026 tổ chức ở Hà Nội hôm 4/10, nhiều chuyên gia từ doanh nghiệp FDI, tổ chức hỗ trợ đã đóng góp cách xây dựng năng lực công nghệ trong nước và biến tri thức thành sản phẩm.

Ông Christopher Nguyễn, đồng sáng lập kiêm CEO công ty tư vấn AI Aitomatic, gợi ý, kết nối để nhân lực và doanh nghiệp Việt Nam tham gia các dự án công nghệ toàn cầu.

Chuyên gia nêu trường hợp Semikong - mô hình AI chuyên dụng cho ngành bán dẫn do Aitomatic, Tokyo Electron và FPT Software cùng phát triển - như một mô hình hợp tác tiêu biểu. Đội ngũ kỹ sư Việt tham gia vào các công đoạn xây dựng dữ liệu chuyên ngành, tinh chỉnh mô hình và thiết kế các bài kiểm tra gắn với công việc sản xuất bán dẫn.

"Tri thức được trao đổi ngay trong quá trình giải quyết vấn đề, đội ngũ kỹ thuật không chỉ tiếp nhận kết quả cuối cùng", ông nói, thêm rằng việc hình thành năng lực trong nước cần trở thành một tiêu chí để đánh giá mức độ hiệu quả của các chương trình kết nối trí thức Việt Nam ở nước ngoài.

Tổng giám đốc Samsung Việt Nam Na Ki Hong cho rằng, nếu chú trọng đến với mục tiêu tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ của Việt Nam, quy mô của các doanh nghiệp FDI không chỉ thể hiện qua sản lượng hay kim ngạch xuất khẩu, "quan trọng hơn là sau khi một sản phẩm rời dây chuyền, có thêm bao nhiêu kỹ sư tham gia tạo ra sản phẩm, bao nhiêu doanh nghiệp đủ năng lực trở thành nhà cung ứng".

Ông dẫn câu chuyện Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Samsung Việt Nam tham gia phát triển phần mềm cho 3 thế hệ Samsung Galaxy S mới nhất. Ở thế hệ S24, tiếng Việt là một trong 13 ngôn ngữ đầu tiên được hỗ trợ khi hãng ra mắt AI tích hợp trên thiết bị. Kỹ sư Việt tiếp tục tham gia cải tiến các tính năng hiểu bối cảnh và đề xuất hành động trên Galaxy S25 và S26.

Hãng cũng thực hiện chương trình nâng cao năng lực và công nghệ của các doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng. Đến nay dự án tư vấn phát triển Nhà máy thông minh do Samsung phối hợp với Bộ Công Thương và các địa phương triển khai đã hỗ trợ 91 doanh nghiệp. Tại một doanh nghiệp nhựa ở Bắc Ninh, dự án nâng cấp đã giúp tỷ lệ hoàn thành kế hoạch tăng từ 80% lên 92%, trong khi tỷ lệ lỗi giảm từ 12% xuống còn 0,5% và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn của chuỗi cung ứng toàn cầu, theo ông Na Ki Hong.

Ông cho biết Samsung muốn biến quy mô hiện diện thành cơ hội để các kỹ sư, doanh nghiệp trong nước giải quyết các bài toán R&D và đưa kết quả ra toàn cầu, hình thành năng lực công nghệ tại Việt Nam.

Ông Edward Lim, Giám đốc Quốc gia, NUSX, Đại học Quốc gia Singapore, chia sẻ Singapore đã đi con đường tương tự. "Chúng tôi thu hút các tập đoàn toàn cầu, phát triển năng lực và mạng lưới nhà cung cấp chất lượng trong nước xung quanh họ, từng bước chuyển sang các hoạt động có giá trị gia tăng cao hơn trong sản xuất, nghiên cứu", ông nói.

Chuyên gia cho biết để biến tri thức thành sản phẩm, Singapore duy trì đầu tư công cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp ở mức khoảng 1% GDP. Nguồn vốn này đi theo toàn bộ hành trình của công nghệ, từ khâu hình thành đến khi ra thị trường, giúp giảm thiểu rủi ro ở từng giai đoạn.

Một ví dụ thành công là startup công nghệ sinh học Forte Biotech, đồng sáng lập bởi hai cựu sinh viên NUS trong đó có một người Việt Nam. Sản phẩm xét nghiệm nhanh và chẩn đoán bệnh thủy sản của nhóm được phát triển tại NUS, nhận vốn đầu tư Singapore và đã cung cấp tại Việt Nam.

Ông Lim đưa ra khuyến nghị xây dựng đồng thời năng lực công nghệ, nguồn vốn và hệ thống hỗ trợ khởi nghiệp, trong đó "nguồn lực công cần giúp giảm rủi ro ở giai đoạn đầu của startup".