Chạy cho khỏe, đang dần trở thành chạy đến chết?

“Người ta chạy để sống lâu, khỏe mạnh, nhưng chạy vì sức khỏe đang trở thành cuộc chạy dẫn đến cái chết”. Đó là lời cảnh báo của Hwang Young Jo, nhà vô địch marathon ở Olympic 1992, vang lên giữa những tin buồn liên tiếp từ đường chạy.

Trong video bàn về vấn đề ngày càng có nhiều ca tử vong tại các giải marathon , Hwang chỉ ra 3 vấn đề: người chạy thiếu chuẩn bị, cuộc đua thành tích trên mạng xã hội và công tác an toàn của ban tổ chức.

Theo ông, người tập phong trào có thể bước vào cuộc đua trong tình trạng thiếu ngủ, mệt mỏi, chịu áp lực công việc nhưng vẫn cố đạt mục tiêu đã đặt ra.

Những tin buồn liên tiếp

Từ ngày 14-9 đến 14-10, báo chí nước ngoài đã ghi nhận ít nhất 5 trường hợp tử vong gắn với các giải chạy ở Hàn Quốc, Mỹ và Anh. Đây là tổng hợp những vụ được xác minh, không phải thống kê đầy đủ toàn cầu.

Ngày 19-9, một người đàn ông 46 tuổi ngã quỵ trong sự kiện chạy địa hình tại Chuncheon, Hàn Quốc. Theo Newsis , lực lượng cứu hộ tới nơi khoảng một giờ sau khi nhận tin, tiến hành hồi sức và đưa nạn nhân tới bệnh viện bằng trực thăng nhưng không cứu được.

Ngày 4-10, Treyton Lara, mục sư 24 tuổi, ngừng tim tại khoảng km32 của Portland Marathon, Mỹ, rồi tử vong. Cùng ngày, John Meise, 36 tuổi, cha của bốn người con và đã chạy bộ khoảng sáu năm, ngã quỵ ở Milwaukee Lakefront Half Marathon, qua đời sau đó tại bệnh viện.

Cũng trong ngày 4-10, một người tham dự Cardiff Half Marathon tại Anh tử vong sau cuộc đua. Ban tổ chức xác nhận sự việc, giữ kín thông tin theo nguyện vọng gia đình.

Vụ gây chú ý trong cộng đồng chạy bộ mới đây nhất là Yu Ji Won, nữ sinh viên cao học ở trường danh tiếng KAIST, nổi tiếng về việc chia sẻ nội dung chạy bộ trên mạng xã hội.

Ngày 11-10, cô ngã quỵ tại km20,6 của Seoul Race, cách đích bán marathon khoảng 500m, rồi tử vong. Ji Won từng hoàn thành marathon trong 2 giờ 56 phút 32 giây; nguyên nhân qua đời vẫn chưa được công bố chính thức.

Ở Milwaukee, runner Cristian Perez kể đã chứng kiến nhân viên cấp cứu ép tim, chuẩn bị máy khử rung cho Meise. Tại Hàn Quốc, đồng đội và người theo dõi Ji Won bày tỏ thương tiếc vô hạn. Quá nhiều tin tức buồn thảm cho một cộng đồng của những người khỏe nhất thế giới.

Thể lực tốt chưa đủ bảo đảm an toàn

Dù vậy, chuỗi tin buồn không chứng minh chạy bộ ngày càng gây chết người. Nghiên cứu RACER trên JAMA năm 2025 ghi nhận 176 ca ngừng tim, trong đó 59 người tử vong, trên 29,31 triệu lượt hoàn thành marathon và bán marathon tại Mỹ giai đoạn 2010-2023. Nguy cơ tử vong do ngừng tim tương đương khoảng 1 ca trên 500.000 lượt.

So với giai đoạn 2000-2009, tỉ lệ tử vong giảm gần một nửa. Tuy nhiên, tỉ lệ ngừng tim tăng từ 0,58/100.000 lượt trong giai đoạn 2015-2019 lên 0,81 trong 2020-2023, chưa rõ nguyên nhân. Phần lớn biến cố xảy ra ở một phần tư cuối cuộc đua, khi người chạy thường tăng cường độ để về đích.

Hiệp hội Tim mạch Mỹ giải thích: tập luyện thường xuyên đem lại lợi ích lớn, nhưng vận động mạnh chưa quen có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột tử tức thời ở người dễ bị tổn thương, đặc biệt người có bệnh tim chưa được phát hiện. Thành tích chạy không thay thế việc đánh giá sức khỏe.

Bác sĩ Jonathan Kim, chuyên gia tim mạch thể thao Đại học Emory, nhấn mạnh phát hiện người có yếu tố nguy cơ tim mạch không đồng nghĩa cấm họ chạy. Đó là cơ hội cải thiện chăm sóc dự phòng, giảm nguy cơ ngừng tim khi thi đấu.

Ngày 11-10, tại Ulsan Marathon, Hàn Quốc, 18 người phải vào viện vì các triệu chứng liên quan nóng và kiệt sức. Nhiệt độ cao nhất hôm ấy đạt 27,1 độ C; tình trạng thiếu nước tại trạm tiếp tế trở thành vấn đề bị chất vấn.

Khi chạy, cơ sinh nhiệt. Nếu lượng nhiệt tạo ra vượt khả năng thải nhiệt, cơ thể có thể tiến tới sốc nhiệt, rối loạn thần kinh và suy đa cơ quan. Nóng ẩm, thiếu thích nghi khí hậu, thiếu ngủ và vừa mắc bệnh làm tăng rủi ro. Uống quá nhiều nước cũng có thể gây hạ natri máu; trường hợp nặng dẫn tới phù não, co giật.

“Sốc nhiệt là mối đe dọa thực sự với người chạy marathon và đường dài”, bác sĩ Sami Viskin, Trung tâm Y khoa Tel Aviv, cảnh báo. Ông khuyến nghị dành thời gian thích nghi khí hậu nóng và tránh chạy khi đang bệnh hoặc vừa mắc bệnh.

An toàn vì thế cần cả sự tỉnh táo của người chạy lẫn năng lực ứng cứu. Bác sĩ George Chiampas, phụ trách y tế Chicago Marathon, nhấn mạnh đào tạo hồi sức tim phổi và bố trí máy khử rung tự động dọc đường đua. Không thể chỉ chờ xe cứu thương tới.

Với Hwang, biết dừng lại cũng là năng lực của người chạy. Ông đề nghị xây dựng văn hóa chạy để tận hưởng, tăng cự ly từng bước và sẵn sàng bỏ cuộc khi cơ thể bất ổn. Một tấm huy chương hoàn thành không nên khiến người tham dự bỏ qua giới hạn sức khỏe.

Đọc tiếp Về trang Chủ đề Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0 Tặng sao cho bài viết hay Facebook Mail Twitter / X LinkedIn Nguồn ưu tiên trên Google Ưu tiên Tuổi Trẻ trên Google Search. Xem hướng dẫn. Tặng sao