‘Hãy công bố một ngày hẹn cho cả Đồng Tháp’

5 giờ sáng 11-10, dòng người tràn ra đường Lý Thường Kiệt trước Quảng trường Văn Miếu, băng qua cầu Cao Lãnh, chạy dọc bờ kè sông Tiền, ngang Tượng đài Tập kết 1954. Người dân kê ghế trước hiên, pha bình trà đá. Trẻ con chìa tay cho runner đập vào.

Mùa thứ 5 của VPBank Đất Sen Hồng Music Marathon khép lại với kỷ lục: hơn 15.500 vận động viên từ 16 quốc gia và vùng lãnh thổ. Năm 2022, con số này là 3.200. Qua 5 mùa tổ chức, giải đã tích lũy hơn 52.000 lượt đăng ký, khẳng định vị thế một điểm hẹn thể thao - âm nhạc thường niên của miền Tây Nam Bộ.

Nhưng nhịp đập ấy nhanh chóng hạ nhiệt khi cuộc đua kết thúc.

Trưa cùng ngày, khu Expo thưa dần. Khách sạn quanh trung tâm Cao Lãnh nhận trả phòng. Nhiều nhóm chạy ăn vội tô hủ tiếu rồi lên xe về trong chiều. Thành phố trở lại nhịp sống êm đềm vốn có.

Giải chạy đã thành công rực rỡ về chuyên môn lẫn phong trào. Thế nhưng, khoảng lặng sau vạch đích lại đặt ra một câu hỏi trăn trở cho những người làm chính sách và phát triển du lịch: Làm thế nào để dòng người khổng lồ ấy không chỉ "lướt qua" trong chớp mắt, mà thực sự chuyển hóa thành động lực kinh tế cho một vùng đất vẫn còn dư địa mênh mông như dòng nước sông Tiền?

Câu hỏi ấy không đợi đến khi giải kết thúc mới được đặt ra. Chiều 9-10, ngay khi hàng nghìn vận động viên đang làm thủ tục nhận race-kit, một hội thảo đặc biệt về kinh tế thể thao do UBND tỉnh Đồng Tháp, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh phối hợp cùng VPBank và Nexus Sport Events đã diễn ra.

Khác với những buổi tổng kết sự kiện thông thường, hội thảo không dành nhiều thời gian để tán dương thành tích hay trao kỷ niệm chương. Những người tham gia chuỗi giá trị du lịch Đồng Tháp ngồi lại để mổ xẻ trực diện bài toán: Kinh tế thể thao mang lại gì cho địa phương?

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiền Thanh, Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Phát triển năng lực thể thao (Trường Đại học Hoa Sen), đưa ra một góc nhìn thẳng thắn: Trong kinh tế học thể thao, quy mô 15.500 vận động viên chỉ mới là "đầu vào" của phép đo, hoàn toàn chưa phải kết quả kinh tế cuối cùng.

Bà đặt năm câu hỏi mà con số 15.500 chưa trả lời được. Bao nhiêu người thực sự đến Đồng Tháp vì giải chạy? Họ ở bao lâu, tiêu bao nhiêu? Bao nhiêu giá trị ở lại tỉnh? Ai hưởng lợi? Và tỉnh bỏ ra bao nhiêu nguồn lực công?

Rồi bà đưa ra một phép tính. Giả định hơn 12.600 khách ngoài tỉnh, mỗi đêm quy đổi chi thêm 650.000 đồng. Kéo dài thêm nửa đêm lưu trú, chi tiêu trực tiếp tăng khoảng 4,1 tỉ đồng. Thêm một đêm, con số là khoảng 8,2 tỉ, trong đó phần giữ lại vòng đầu tại địa phương khoảng 5,8 tỉ.

Bà Thanh nói rõ đây là ước tính minh họa, chưa phải kết quả kiểm chứng. Dù vậy, hướng đi được bà nêu khá rõ: kéo dài thời gian ở lại của người chạy và du khách đi cùng hiệu quả hơn tăng số đăng ký. Và theo bà, gói phòng, tour, lịch trình cho người đi cùng phải xuất hiện ngay từ lúc mở đăng ký: gói "bib - phòng - tour" nên mở cùng cổng đăng ký.

Bà Thanh cũng lưu ý đến phần giá trị đi ra ngoài tỉnh, điều ít khi được nhắc trong báo cáo tổng kết. Một phần tiền phòng đi qua nền tảng đặt phòng và chuỗi khách sạn nơi khác. Một phần tiền ăn uống dành cho nguyên liệu, thương hiệu từ tỉnh ngoài. Tiền đi lại thuộc về nhà xe liên tỉnh, vẫn phải thuê mướn thiết bị, bản quyền từ các nhà thầu lớn ở TP.HCM.

Quy luật kinh tế rất rõ ràng: Doanh nghiệp bản địa càng tham gia sâu và sớm vào chuỗi cung ứng, phần giá trị thực sự ở lại với Đồng Tháp sẽ càng lớn.

Từ thực tế của đơn vị trực tiếp vận hành giải đấu qua 5 mùa, ông Nguyễn Tử Anh, Giám đốc Nexus Sport Events, thừa nhận một thực tế phổ biến tại hầu hết các giải chạy phong trào hiện nay: "Nhu cầu đến trước, hệ sinh thái đến sau". Điều này đồng nghĩa với việc địa phương và nhà tổ chức luôn ở thế bị động: ngồi chờ khách đến thay vì chủ động thiết kế hạ tầng để đón.

Ông chia sẻ năm quan sát từ thực địa tổ chức. Khách thường đến sát ngày chạy và về khá sớm. Người đi cùng chưa có hành trình dành riêng cho mình. Dịch vụ địa phương đã có nhưng còn riêng lẻ, khách cần thêm những gói trải nghiệm trọn vẹn để dễ lựa chọn. Doanh nghiệp nếu được mời tham gia sớm hơn sẽ có thêm thời gian chuẩn bị sản phẩm. Còn truyền thông hiện tập trung nhiều cho giải chạy, có thể mở rộng thêm sang câu chuyện điểm đến.

Nhà tổ chức nắm khá rõ ai đăng ký, đến từ đâu, chạy cự ly nào. Phần cần bổ sung là số người đi cùng thực tế, số đêm lưu trú, mức chi tiêu và tỷ lệ quay lại. Đây lại chính là những con số cho biết giải chạy mang về cho địa phương bao nhiêu.

"Một runner mang đến nhiều hơn một lượt đăng ký. Họ kéo theo người thân, cần nơi ăn chốn ở, xe cộ đi lại và quà đặc sản mang về. Hơn hết, họ chụp ảnh, đăng bài và kể câu chuyện về Đồng Tháp cho mạng lưới bạn bè của họ. Runner vừa là khách hàng của sự kiện, vừa là đại sứ truyền thông tự nhiên của điểm đến", ông Tử Anh phân tích.

Hơn 50% vận động viên tham gia giải đến từ hơn 40 tỉnh, thành phố và quốc tế. Sau 5 mùa, đây không còn là những vị khách vãng lai may rủi, mà đã trở thành một dòng khách định kỳ có thật và hoàn toàn có thể dự báo trước.

"Runner chuẩn bị cả năm cho một chuyến đi, vậy thì Đồng Tháp cũng phải chuẩn bị một năm cho một điểm đến. Ngày hẹn chính là cơ chế để hai sự chuẩn bị ấy bắt nhịp cùng một lúc", ông Tử Anh nhấn mạnh.

Ông CG Lim, Giám đốc cấp cao phụ trách vận hành IRONMAN Asia, nhìn từ một góc khác: thương hiệu điểm đến. Ông dẫn số liệu từ hai giải tại Malaysia năm 2025 và Sydney Marathon:

Ông Lim nhấn mạnh hai nhận định. Thứ nhất, một sự kiện tổ chức một lần sẽ bị quên sau vài tháng, chỉ sự kiện thường niên mới dựng được một cái tên bền. Thứ hai, với thể thao phong trào, điểm đến trở thành quyết định. Người ta chọn giải tiếp theo cũng là chọn nơi sẽ đến tiếp theo.

Ông Lim mô tả một chuỗi bốn bước. Cuộc đua là lý do đặt vé, và ngày xuất phát đưa điểm đến vào lịch của khách từ nhiều tháng trước. Đường chạy là sản phẩm, cảnh quan là thứ người ta đến để chinh phục. Gia đình, bạn bè đi theo, một ngày đua kéo dài thành kỳ nghỉ mà giới chạy gọi là "race-cation". Cuối cùng, vạch đích thành một cột mốc đời người gắn với một vùng đất, kéo người ta quay lại tập luyện, chạy lại và giới thiệu cho người khác.

Trong chuỗi đó, bước đầu tiên có ý nghĩa nhất. Nếu người chạy chọn nơi đến từ lúc chọn giải, thì điểm đến phải xuất hiện đúng lúc họ chọn giải. Không phải lúc họ nhận race-kit.

Không dừng lại ở những ý tưởng mang tính định hướng, ông Nguyễn Tử Anh đại diện Nexus Sport Events đưa ra một bản kế hoạch hành động cụ thể cho mùa giải 2027, đếm ngược trọn vẹn 12 tháng trước ngày khởi tranh:

"Một ngày công bố sớm tạo ra một năm chuẩn bị chuyên nghiệp, hội tụ nguồn lực", ông Tử Anh nói.

Lịch ấy chia việc cho bốn bên. Tỉnh và Sở giữ chủ đề điểm đến, điều phối ngành, dịch vụ công. Nexus giữ ngày giải, dự báo lượng khách, kết nối với runner, dữ liệu vận hành. Khối du lịch - thương mại giữ tour tuyến, sản phẩm địa phương, năng lực đón khách. Khối truyền thông - cộng đồng giữ kế hoạch nội dung và câu chuyện do chính runner tạo ra.

Đáng chú ý là ông không xin thêm cơ chế. "Không cần thêm một bộ máy. Cần một lịch chung, đầu mối rõ và báo cáo sau mỗi mùa", ông Tử Anh nói.

Bà Vũ Thị Thu Trang, đại diện khối Truyền thông và Tiếp thị VPBank - đơn vị đồng hành cùng giải, chia sẻ góc nhìn từ nhà tài trợ chiến lược: Một giải chạy chỉ thực sự lớn mạnh khi giữ được lịch trình ổn định qua nhiều năm, từ đó tạo nền tảng vững chắc để mở rộng hệ sinh thái tiêu dùng và tiếp sức cho doanh nghiệp bản địa.

Bên cạnh đó, các chuyên gia đề xuất một giải pháp thiết thực: Đi kèm với ngày công bố giải phải là "Bản đồ 48 giờ" dành riêng cho người đi cùng không tham gia chạy. Họ chính là những người dành toàn bộ thời gian lưu trú tại khách sạn, thưởng thức ẩm thực, mua sắm quà lưu niệm và trải nghiệm văn hóa bản địa. Ngày hẹn cũng không nên chỉ gói trong Cao Lãnh mà cần kết nối liên vùng tạo thành chuỗi điểm đến tích hợp: từ Cao Lãnh, Sa Đéc, vườn quốc gia Tràm Chim đến Cái Bè, Mỹ Tho, Gò Công.

Mùa 2026 nên được chốt làm đường cơ sở dữ liệu, với báo cáo sơ bộ trong 90 ngày, công khai cả chi phí công. Đây cũng là đề xuất của chuyên gia từ Trường Đại học Hoa Sen. Những con số được đo đạc bài bản, kể cả khi còn khiêm tốn, sẽ là cơ sở vững để doanh nghiệp yên tâm đầu tư cho mùa sau.