Sống thấp thỏm ở 'chung cư ông Lê Thanh Thản'

Hà Nội Dốc cạn gia sản và trả nợ cả thập kỷ để có chốn dưỡng già, lập nghiệp, nhiều hộ dân ở 12 dự án liên quan ông Lê Thanh Thản nay phập phồng trước nguy cơ di dời.

Sáng 13/10, những cư dân cao tuổi ở tầng 2, tòa CT1 B2, Khu đô thị Xa La, phường Hà Đông tụ họp tại phòng khách nhà ông Nguyễn Quý Đức, 80 tuổi, đại tá về hưu, và vợ là bà Đỗ Thị Liệu, 77 tuổi. Cuộc trò chuyện của họ xoay quanh số phận những căn hộ đã gắn bó suốt hơn một thập kỷ.

"Cuộc họp" của họ hôm nay được tổ chức khi nghe tin Hà Nội lấy ý kiến về dự thảo nghị quyết xử lý tồn tại vi phạm đất đai, trật tự xây dựng tại 12 dự án liên quan đến các doanh nghiệp do ông Lê Thanh Thản đại diện, quản lý, sở hữu, góp vốn hoặc hợp tác đầu tư.

"Mình bỏ tiền thật ra mua, nhưng giờ nhà lại không phải của mình", bà Liệu nói, đặt lên bàn cuốn sổ đỏ đã bị thông báo hủy hiệu lực.

Năm 2015, vợ chồng bà Liệu bán căn nhà ba tầng ở Nam Định, mua căn hộ 100 m2 tại Xa La để chuyển lên sống gần hai con trai. Ông bà đều chân yếu nên chọn tầng 2 cho tiện đi lại và dễ thoát hiểm khi có sự cố. Cầm cuốn sổ hồng trên tay, họ yên tâm đã có chốn dưỡng già.

Ba năm trước, khi mang sổ đi thế chấp ngân hàng, ông bà mới biết giấy chứng nhận đã bị Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội thu hồi từ năm 2019 do cấp sai quy định. Toàn bộ tầng 2 vốn được quy hoạch làm khu dịch vụ thương mại, công cộng nhưng chủ đầu tư đã tự ý chia nhỏ thành căn hộ để bán.

Thông tin thành phố rà soát, xử lý các tầng khối đế và tầng áp mái sai phạm khiến vợ chồng bà Liệu mất ngủ. Ở tuổi 80, ông Đức nhiều lần soạn đơn, đại diện cư dân tầng 2 gửi UBND phường Hà Đông, kiến nghị chuyển đổi công năng tầng thương mại thành nhà ở để được cấp lại sổ đỏ. "Chúng tôi già rồi, không đi đâu được nữa chỉ mong được ở yên tại đây", bà Liệu nói.

Căn hộ của vợ chồng ông Đức nằm trong 12 dự án tại Hà Nội liên quan đến ông Lê Thanh Thản. Danh sách này gồm chung cư CT6 (phường Kiến Hưng), Khu đô thị Đại Thanh, CT5 Tân Triều, Khu đô thị Xa La, tòa CT11 và CT12 tại Khu đô thị Kim Văn - Kim Lũ; cùng các tòa VP3, VP5, VP6 và tổ hợp HH1, HH2, HH3, HH4 tại Khu đô thị Linh Đàm (phường Hoàng Liệt).

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, các dự án trên vướng hàng loạt sai phạm như xây vượt tầng, tăng diện tích sàn, chia nhỏ căn hộ và tự ý đổi công năng sử dụng. Hệ quả là tổng số căn hộ thực tế tăng từ 6.759 lên 24.943, vượt hơn 18.000 căn so với quy hoạch được duyệt.

Hà Nội lấy ý kiến về dự thảo nghị quyết xử lý vi phạm tại 12 dự án này theo ba nhóm. Nhóm thứ nhất được giữ nguyên hiện trạng nếu đảm bảo kết cấu, phòng cháy chữa cháy và hạ tầng kỹ thuật. Nhóm thứ hai được tồn tại có điều kiện sau khi khắc phục sai phạm, bổ sung hạ tầng hoặc di dời một phần cư dân. Nhóm thứ ba buộc phải tháo dỡ nếu không thể khắc phục.

Theo dự thảo, chủ đầu tư phải chịu toàn bộ chi phí khắc phục, di dời, tạm cư và hoàn tất nghĩa vụ tài chính để cấp sổ hồng cho các căn hộ đủ điều kiện.

Do cơ quan chuyên môn chưa công bố dự án hay tầng nhà nào thuộc diện phải tháo dỡ, di dời, hàng nghìn hộ dân như vợ chồng bà Liệu, ông Đức rơi vào cảnh đứng ngồi không yên.

Chiều 13/10, sau cuộc gọi của chị Tô Thị Dung, 34 tuổi, khoảng 20 cư dân tầng 4, tòa CT12B, Khu đô thị Kim Văn - Kim Lũ tập trung ngoài hành lang bàn phương án kiến nghị.

Năm 2014, bố mẹ chồng chị Dung bán đất ở quê, vay mượn thêm họ hàng để mua căn hộ 1,1 tỷ đồng này cho hai con. Khi người chị chuyển sang tòa HH2B Linh Đàm, vợ chồng chị Dung ở lại và gánh khoản nợ trả góp. Suốt 10 năm, hai vợ chồng hoãn sinh con thứ hai để dồn tiền trả nợ. Khi con đầu lên 7 tuổi, khoản nợ vừa trả dứt và căn nhà mới được sửa sang lại thì chị hay tin tầng 4 thuộc diện sai công năng, có nguy cơ phải di dời.

"Căn hộ của vợ chồng tôi nằm ở khối đế thương mại, còn nhà chị gái bên Linh Đàm lại ở tầng 31, thuộc diện xây vượt phép", chị Dung nói.

Cùng tầng với chị Dung, ông Trần Tài Triển, 71 tuổi, trưởng tầng 4, mua căn hộ rộng hơn 56 m2 vào năm 2016 với giá 1,2 tỷ đồng từ khoản tiền chia thừa kế căn nhà của bố mẹ ở Nghi Tàm. Tin lời môi giới rằng dự án sắp có sổ hồng, ông dọn về ở.

Ngày nhận bàn giao, căn hộ chỉ mới xong phần thô, trống trải như "điếm canh đê". Vợ chồng ông dồn tiền hoàn thiện nội thất, đồng thời vận động hàng xóm góp kinh phí lát lại đá hành lang và sảnh thang máy. Xác định gắn bó đến cuối đời, nay đứng trước thông tin có thể phải di dời, vài viên gạch lát nền trong nhà bị nứt vỡ, ông Triển cũng chán không buồn sửa. "Nhiều nhà ở tầng này tróc sơn, lở tường cũng không dám cải tạo vì chẳng biết tương lai thế nào", ông nói.

Trong 12 dự án bị rà soát, tổ hợp 12 tòa chung cư HH Linh Đàm, phường Hoàng Liệt có quy mô và mức độ vượt tầng lớn nhất. Theo quy hoạch, dự án chỉ được phép xây 27 tầng, nhưng chủ đầu tư đã nâng lên 36 tầng tại cụm tòa HH4 và 41 tầng tại các cụm tòa HH1, HH2, HH3.

Anh Nguyễn Đình Cường, 48 tuổi, cư dân tầng 37 tòa HH1B Linh Đàm, cho biết nhờ mức giá vừa túi tiền thời điểm một thập kỷ trước, những cặp vợ chồng trẻ từ tỉnh lẻ lên Hà Nội như anh mới có cơ hội sở hữu nhà. Nhưng sau hơn 10 năm, khi khoản vay mua nhà vẫn chưa trả hết, gia đình anh không những chưa có sổ hồng mà còn biết tầng 37 thuộc phần xây vượt quy hoạch.

"Tôi lo nhất là việc học hành của các con bị xáo trộn", anh Cường nói. Các con anh đều lớn lên tại Linh Đàm, trường lớp, bạn bè và công việc của cả gia đình đã bám rễ tại khu đô thị này hơn một thập kỷ. Theo anh, người lớn có thể tự trấn an trước biến cố, nhưng thông tin phải rời khỏi ngôi nhà đang ở là cú sốc lớn với những đứa trẻ.

Với anh Trần Văn Trung, 47 tuổi, căn penthouse tại tòa CT1B2, khu đô thị Xa La còn là tài sản thế chấp để vay vốn kinh doanh.

Sống ở khu đô thị Xa La từ ngày đầu nên khi chuyển lên tầng trên cùng, anh yên tâm về pháp lý căn hộ. Căn penthouse hiện tại được anh Trung mua lại từ chủ thứ hai, đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng. Những năm đầu, anh nhiều lần dùng căn hộ làm tài sản bảo đảm cho các khoản vay ngân hàng.

Nhưng năm 2020, khi tiếp tục làm thủ tục thế chấp, anh bất ngờ được thông báo sổ hồng không còn hiệu lực. Không thể dùng căn hộ để bảo đảm khoản vay như trước, anh phải gửi một khoản tiền vào ngân hàng làm tài sản bảo đảm thay thế. "Tiền gửi tiết kiệm lãi suất thấp, trong khi doanh nghiệp vẫn phải vay vốn với lãi suất cao", anh nói.

Khi pháp lý không rõ ràng, các căn hộ thuộc dự án sốt giá vài năm nay cũng bỗng dưng gần như không có giao dịch. Ông Nguyễn Đỗ Hải, Tổ phó tổ dân phố 6 HH, khu HH Linh Đàm, cho biết thông tin xử lý vi phạm khiến thị trường mua bán căn hộ tại đây chững lại. Dù giá rao bán đã giảm, người mua vẫn dè dặt chờ quyết định chính thức từ cơ quan chức năng. Ngược lại, thị trường cho thuê vẫn giữ nhịp sôi động nhờ mức giá vừa phải, nhiều tiện ích bình dân, phù hợp với sinh viên và các gia đình trẻ.

Một cư dân tại khu đô thị Kim Văn - Kim Lũ cho biết năm ngoái chị bỏ 2,8 tỷ đồng mua căn hộ rộng hơn 70 m2 ở tầng ba chung cư. Gần đây, nghe thông tin căn hộ có thể thuộc nhóm công trình vi phạm phải di dời, chị muốn bán nhưng biết không ai mua. "Bạn tôi làm môi giới ở các dự án này cũng phải chuyển nghề vì không có giao dịch", chị nói.

Theo đại diện các khu dân cư, người dân ủng hộ thành phố xử lý triệt để vi phạm trật tự xây dựng nhưng kiến nghị tách bạch giữa lỗi của chủ đầu tư và quyền lợi của người mua nhà ngay tình. "Chúng tôi bỏ tiền thật ra mua nhà thật, không thể đẩy hậu quả từ cái sai của doanh nghiệp sang người dân", một cư dân tại Kim Văn - Kim Lũ nói.

Nguyện vọng lớn nhất của các hộ dân là được chính quyền xem xét hợp thức hóa và cấp giấy chứng nhận để ổn định cuộc sống. Trường hợp buộc phải di dời vì lý do an toàn, họ mong muốn được bố trí tái định cư hoặc đền bù tại nơi có pháp lý minh bạch, tương xứng với giá trị thị trường, diện tích và môi trường sống hiện tại.

"Hơn 10 năm trước, chúng tôi dốc hết tài sản về đây chỉ vì hai chữ an cư, đến giờ mong ước đó vẫn vậy", bà Liệu nói.