'Sóng đỏ ngược dòng' đe dọa đảng Cộng hòa

Tâm lý mệt mỏi, bất mãn đang khiến nhiều cử tri Cộng hòa quay lưng với bầu cử giữa kỳ, kích hoạt "sóng đỏ ngược dòng" đe dọa đảng này.

Tại vùng nông thôn phía tây nam bang Michigan, nơi được coi là thành trì lâu đời của đảng Cộng hòa, những tấm biển quảng cáo nông sản còn xuất hiện nhiều hơn cả biển cổ động tranh cử, dù cuộc bầu cử giữa kỳ định đoạt cục diện tại quốc hội Mỹ sắp diễn ra.

Một số cử tri Cộng hòa từng ủng hộ Tổng thống Donald Trump tại Michigan cho hay họ đã không còn chú ý tới cuộc bầu cử. "Mọi người giờ chỉ lo cho cuộc sống thường nhật", Lindsay Kronemeyer, 35 tuổi, người mẹ hai con theo đạo Cơ Đốc bảo thủ đang làm trong ngành xây dựng, nói.

"Tôi không còn nghe thấy các thành viên đảng Cộng hòa ở đây bàn tán 'ông Trump thế này, ông Trump thế kia' nữa. Ông ấy không còn tồn tại trong đầu tôi", Kronemeyer cho biết thêm.

Charlie Cook, người sáng lập tổ chức phân tích chính trị độc lập Cook Political Report tại Washington, cho hay các cuộc thăm dò cho thấy ngày càng nhiều địa phương ở Mỹ nghiêng về phía đảng Dân chủ khi cuộc bầu cử giữa kỳ đến gần. Ở những nơi ông Trump từng thắng với tỷ lệ cách biệt, các ứng viên Cộng hòa giờ đây đang gặp nhiều khó khăn.

Một số thành viên đảng Dân chủ bắt đầu nói về "làn sóng xanh" có thể giúp họ chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ. "Điều này có thể đến từ chính những cử tri Cộng hòa quyết định không đi bỏ phiếu vì thất vọng với Tổng thống Trump. Hiện tượng này được gọi là 'sóng đỏ ngược dòng'", Cook viết.

Jim Pasek, công nhân nghỉ hưu sống tại thị trấn nhỏ Gobles, bang Michigan, từng hai lần bỏ phiếu cho ông Trump. Nhưng giờ đây, ông không khỏi hoang mang trước loạt chính sách của Tổng thống.

"Tôi thấy không thể hiểu nổi ông ấy", Pasek, 80 tuổi, cho hay. "Vì thế, tôi đâm ra chán nản rồi ngó lơ luôn".

Theo nhà phân tích chính trị Cook, "sóng đỏ ngược dòng" có thể giúp đảng Dân chủ chiến thắng, không phải do uy tín từ các ứng viên của họ, mà do thương hiệu Trump đang suy yếu. "Hệ quả là một dòng nước ngược sẽ nhấn chìm không ít chính trị gia Cộng hòa", Cook nhấn mạnh.

"Ông Trump bảo 'hãy bầu như thể có tên tôi trên phiếu', nên tôi làm đúng như vậy, tôi không đi bầu", Brandon Tremaine, cử tri 24 tuổi từng ủng hộ Tổng thống Trump năm 2020, nói. "Bạn không thể cam kết hòa bình rồi lại lao vào các cuộc chiến, đẩy người dân vào khó khăn còn lính Mỹ thì bỏ mạng nơi xứ người".

"Mọi người quá mệt mỏi với chiêu bài chia rẽ của ông Trump", Al Pscholka, cựu nghị sĩ Cộng hòa bang Michigan, nhận định.

Dấu hiệu đáng báo động tại các 'thành trì an toàn'

Nỗi lo mất cử tri lan sang cả những nơi được coi là thành trì vững chắc nhất của đảng Cộng hòa. Hạ nghị sĩ Bill Huizenga, người từng 4 lần thắng áp đảo tại khu vực bầu cử ở tây Michigan, đang phải căng mình đối đầu với đối thủ Dân chủ có nguồn lực tài chính dồi dào.

Nancy DeBoer, nữ hạ nghị sĩ Cộng hòa bang Michigan, cũng đang đối mặt cuộc đua cam go trước Joseph McClusky, cựu sinh viên Đại học Hope, ngôi trường tư thục Cơ Đốc giáo bảo thủ tại thị trấn Holland.

"Thật không thể tin nổi là cậu ấy lại làm tốt đến thế", Rob Pocock, giảng viên trường Hope, người từng dạy McClusky, nói. Ông cho biết tại hạt Ottawa, số lượng biển cổ động cho đảng Dân chủ dựng trước sân nhà người dân đang bùng nổ chưa từng thấy.

Dù vậy, những cuộc bầu cử gần đây cho thấy các cuộc thăm dò chưa chắc phản ánh đúng thực tế. Nhóm cử tri trung thành với ông Trump thường phớt lờ khảo sát, và những người bất mãn với đảng Cộng hòa có thể sẽ đi bỏ phiếu vào phút chót nếu nhận thấy phe Dân chủ sẽ thắng thế.

Số liệu hiện chưa quá chênh lệch, khi các cuộc thăm dò cho thấy 61% cử tri Dân chủ chắc chắn đi bỏ phiếu, so với mức 56% của phe Cộng hòa. Nhưng tại các khu vực giằng co, cách biệt nhỏ này cũng đủ xoay chuyển cục diện.

Tây Michigan, quê hương cựu tổng thống Gerald Ford, có thể đang chứng kiến sự suy giảm của phong trào Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA). Các thành viên phong trào bảo thủ này từng giành tới 8 trên 11 ghế tại Hội đồng hạt Ottawa và chiếm thế áp đảo trong bộ máy đảng Cộng hòa bang Michigan.

Giờ đây, phe MAGA chỉ còn giữ được 3 ghế tại Hội đồng hạt Ottawa. Họ cũng liên tiếp đánh mất các vị trí then chốt tại hạt Berrien và Kent.

"Tôi nghĩ nội bộ đảng Cộng hòa đang quay về với thực tế, rằng chúng tôi vẫn cần lực lượng truyền thống", Kronemeyer nói.

Kronemeyer từng tranh cử nghị sĩ bang năm 2022 và xông xáo gõ cửa từng nhà vận động cho ông Trump suốt các năm 2016, 2020. Tuy nhiên, gần đây, cô thừa nhận không còn thiết tha theo dõi Tổng thống nữa.

Đã 10 năm trôi qua kể từ ngày ông Trump khuấy đảo chính trường Mỹ với các thông điệp dân túy kinh tế, đánh trúng tâm lý người dân và lôi kéo hàng triệu cử tri thuộc tầng lớp lao động.

"Ông ấy từng là cả một nguồn năng lượng bùng nổ", Pasek nhớ lại. "Ai cũng cảm nhận được. Ai cũng thấy rõ điều đó".

Giờ đây, Pasek lại bất bình khi chứng kiến Tổng thống khơi mào cuộc chiến với Iran, kéo theo giá xăng tăng vọt, dù ông từng cam kết chỉ mang lại hòa bình và thịnh vượng cho người dân Mỹ.

"Giữa lúc người dân đang chao đảo vì chi phí tiêu dùng leo thang, ông ấy lại say mê nói về mấy phòng đại tiệc xa hoa hay khải hoàn môn hoành tráng", Pasek cho hay. "Rõ ràng, Tổng thống đã rời xa tầng lớp bình dân rồi".

Ngồi nói chuyện với Pasek trong một nhà hàng, Jeff Gilbert, cử tri bảo thủ ở Michigan, thừa nhận đã bỏ theo dõi thời sự, dành nhiều thời gian dắt chó đi dạo. Dù vậy, ông khẳng định vẫn ủng hộ ông Trump, tin rằng Tổng thống đã có kế hoạch đối phó với Iran.

"Lúc nào cũng tuyên bố có kế hoạch, nhưng có bao giờ nói rõ ra đâu. Ông ấy bảo rằng vài đồng lẻ không thấm vào đâu, nhưng nó đang bóp nghẹt dân thường đấy!", Pasek phản bác, đề cập tới tình trạng giá nhiên liệu tăng cao tại Mỹ.

Ông kể mỗi lần lái xe vào thị trấn lại thấy có người phải sống lay lắt trong ôtô ở bãi đỗ. Ông lo cho cô cháu gái 28 tuổi, dù đã tốt nghiệp đại học bang Michigan và làm một lúc ba công việc nhưng vẫn không thể mua nhà.

Bầu không khí chán nản lan rộng ngay trong nội bộ đảng ở địa phương. Doug Koopman, ủy viên ban chấp hành đảng Cộng hòa hạt Kent, cho biết họ đang chật vật tìm lực lượng nòng cốt cho bầu cử giữa kỳ. Không còn tình nguyện viên nào mặn mà nhận tờ rơi đi gõ cửa từng nhà, khiến các túi tài liệu chất đống, nằm phủ bụi ngay tại trụ sở.

"Đảng Cộng hòa đang cạn sạch năng lượng", ông nói.

Sebastian Covey, 24 tuổi, nhân viên làm vườn, vẫn còn nhớ thời điểm Tổng thống Trump từng "làm mưa làm gió" khắp các bảng tin mạng xã hội của anh. Chưa từng đi bầu trước năm 2024, nhưng đúng vào năm đó, anh hạ quyết tâm bỏ phiếu cho ông.

Hiện tại, ưu tiên của Covey hoàn toàn thay đổi. Anh phải sống cách chỗ làm tại Hudsonville, khu ngoại ô sầm uất phía tây thành phố Grand Rapids, bang Michigan, hơn một giờ đi xe chỉ vì giá thuê nhà rẻ hơn. Tuy nhiên, giá xăng leo thang khiến quãng đường đi làm trở thành ác mộng.

Anh đành đổi chiếc bán tải sang ôtô con, nhưng người đồng nghiệp đi chung xe để chia tiền xăng lại vừa chuyển việc. Covey cùng bạn gái đang ráo riết tìm thuê nhà gần chỗ làm hơn nhưng chưa thể tìm được vì giá quá đắt đỏ.

Covey thừa nhận mình thậm chí còn chưa tính đến chuyện có đi bầu cử hay không. "Đáng lẽ tôi phải quan tâm hơn, nhưng giờ duy trì cuộc sống thôi đã hụt hơi rồi", anh nói.

Bob Harrison, 76 tuổi, ủy viên hội đồng hạt Berrien, cho rằng lực lượng trung thành cốt lõi vẫn không lay chuyển, nhưng đảng Cộng hòa "đã đánh mất ủng hộ từ những người trung lập như tôi, những cử tri biết suy tính, cân nhắc và sẵn sàng chia đều phiếu bầu cho cả hai bên".

Warren Stewart, 69 tuổi, thợ phục chế nhà cũ tại Stevensville, Michigan, cũng không khỏi hoài nghi. Ông từng tin Tổng thống Trump đang nỗ lực "cải tổ" đất nước, nhưng giờ lại lung lay.

"Rốt cuộc Tổng thống có thực sự biết mình đang làm gì không?", ông nói. Stewart tuyên bố sẽ không bầu cho đảng Dân chủ, nhưng việc tiếp tục bỏ phiếu cho đảng Cộng hòa cũng khiến ông đắn đo.

"Tôi vừa tốn tới 60 USD cho những món tạp hóa mà bình thường chỉ có giá 30 USD, giờ thì chuẩn bị đi đổ xăng với giá 1,32 USD mỗi lít", ông cho hay. "Cảm giác như họ đang đưa sức chịu đựng của người dân ra làm thí nghiệm vậy".

Vũ Hoàng (Theo AFP, Reuters, AP )