Ronaldo giữa cơn địa chấn thể thao Arab Saudi

Các cuộc tấn công bằng tên lửa của lực lượng Houthi không chỉ ảnh hưởng đến Cristiano Ronaldo và giải vô địch Arab Saudi, mà còn đe dọa tham vọng biến quốc gia vùng Vịnh thành trung tâm thể thao thế giới.

Tối 12/10, Al Nassr đánh bại Neftchi Fergana (Uzbekistan) 3-1 tại AFC Champions League Elite. Ronaldo ghi bàn từ pha kiến tạo của Sadio Mane, hai trong số những ngôi sao tìm đến Trung Đông những năm gần đây vì sức hút tài chính của Saudi Pro League.

Ronaldo cầm chiếc khăn mang màu quốc kỳ Arab Saudi , vẫy về phía khán đài thưa thớt. Những tiếng reo hò vang lên đáp lại. Đó không hẳn là màn ăn mừng chiến thắng, mà giống một thông điệp thách thức nghịch cảnh, thể hiện tinh thần bình tĩnh và tiếp tục tiến về phía trước.

Tuy nhiên, cuộc sống tại Riyadh lúc này có lẽ khác xa những gì Ronaldo và đồng đội hình dung khi đặt chân đến Arab Saudi.

Không chỉ chứng kiến lượng khán giả ít ỏi, trận đấu còn bị hoãn giờ bắt đầu vì cảnh báo tấn công tên lửa từ lực lượng Houthi ở Yemen. Thông báo an ninh được đưa ra chỉ 15 phút trước giờ bóng lăn, hai ngày sau khi các cuộc tập kích của Houthi vào sân bay quốc tế King Khalid tại Riyadh khiến 13 người thiệt mạng và hơn 300 người bị thương.

Hàng loạt sự kiện thể thao bị hoãn hoặc hủy. Những diễn biến bất ổn đang đặt ra dấu hỏi về khả năng Arab Saudi tổ chức Asian Cup vào tháng 1 và 2/2027, dù nước chủ nhà khẳng định công tác chuẩn bị vẫn diễn ra đúng kế hoạch.

Chỉ một năm trước, Arab Saudi còn được xem là thế lực mới nổi, sẵn sàng chi hàng tỷ USD để định hình lại bản đồ thể thao thế giới. Nhưng tình hình địa chính trị biến động nhanh chóng, cùng quá trình đánh giá lại tính khả thi của những dự án đầy tham vọng, đang khiến vị thế quốc gia này thay đổi đáng kể.

Giải Saudi International thuộc hệ thống golf Asian Tour, dự kiến diễn ra tháng tới, bị hoãn vô thời hạn. Giải vô địch thế giới môn xe đạp đô thị tại Riyadh bị hủy. FIFA Esports World Cup, theo kế hoạch khởi tranh vào thứ Sáu, cũng phải dời lịch. Giải quần vợt biểu diễn Six Kings Slam, dự kiến diễn ra tuần tới, được chuyển sang cuối tháng 12.

Đây là những đòn giáng liên tiếp vào chiến lược sử dụng thể thao để quảng bá hình ảnh và thúc đẩy chuyển đổi kinh tế của Saudi. Trước đó, dự án golf LIV Golf sụp đổ trong thất bại. Kế hoạch đăng cai Đại hội thể thao mùa đông châu Á 2029 cũng được chuyển từ Saudi sang Kazakhstan, quốc gia có điều kiện núi non và tuyết tự nhiên phù hợp hơn.

Bóng đá, lĩnh vực được Saudi đầu tư mạnh nhất, cũng không nằm ngoài xu hướng thu hẹp tham vọng. Theo một số thông tin, năm SVĐ mới được đề xuất phục vụ World Cup 2034 có thể không được xây dựng.

Trong số đó có sân Neom, công trình từng được lên kế hoạch nằm ở độ cao 350 m so với mặt đất. Tương lai dự án trở nên bất định sau khi Saudi cắt giảm mạnh nguồn lực dành cho The Line, thành phố tương lai mang tính biểu tượng của chương trình phát triển Neom.

Khi nguồn tiền dầu mỏ không còn là bảo đảm. Những dấu hiệu cho thấy Saudi phải điều chỉnh chiến lược đầu tư đã xuất hiện từ tháng 9 năm ngoái. Tại một diễn đàn ở Washington DC, Yasir Al-Rumayyan, Chủ tịch Newcastle, đồng thời là Thống đốc Quỹ đầu tư công Arab Saudi (PIF), đã đề cập đến nhu cầu chuyển hướng nguồn vốn để phát triển kinh tế trong nước.

PIF là nguồn tài chính đứng sau hàng loạt khoản đầu tư thể thao đình đám của Saudi, từ việc mua lại Newcastle, phát triển Saudi Pro League đến thành lập hệ thống golf LIV Golf. Tuy nhiên, Al-Rumayyan nhấn mạnh nước này không thể tiếp tục phụ thuộc vào dầu mỏ mà cần phát triển những ngành kinh tế mới, tạo thêm việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống.

"Chúng tôi không thể chỉ dựa vào dầu mỏ, bởi điều đó khiến con người trở nên thụ động và kém năng động", Al-Rumayyan nói. Theo ông, khoảng 75% dân số Saudi dưới 35 tuổi, khiến nhu cầu tạo việc làm trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu.

Điều này đồng nghĩa các khoản đầu tư vào thể thao không còn đơn thuần nhằm thu hút những ngôi sao hàng đầu hay quảng bá hình ảnh quốc gia, mà phải mang lại lợi ích kinh tế lâu dài. Những dự án tốn kém nhưng thiếu hiệu quả có nguy cơ bị cắt giảm, trong khi bóng đá và các lĩnh vực có khả năng tạo doanh thu, việc làm vẫn được ưu tiên.

Xung đột tại Trung Đông càng khiến quá trình điều chỉnh diễn ra nhanh hơn. Theo chuyên gia Christopher Davidson, Saudi đang chịu áp lực kiểm soát chi tiêu và tập trung nguồn lực cho phát triển kinh tế nội địa. Điều đó đặt ra thách thức lớn với tham vọng xây dựng một trung tâm thể thao hàng đầu thế giới, sau nhiều năm mạnh tay đầu tư vào các giải đấu, CLB và cơ sở hạ tầng.

Bóng đá vẫn được ưu tiên trong làn sóng cắt giảm. LIV Golf là ví dụ điển hình cho những khoản đầu tư thể thao tốn kém của Saudi. Giải đấu do Yasir Al-Rumayyan khởi xướng nhằm cạnh tranh với hệ thống golf chuyên nghiệp truyền thống, nhưng được cho là khiến Quỹ đầu tư công (PIF) thua lỗ khoảng 6 tỷ USD. Chỉ sáu tháng sau khi Al-Rumayyan tuyên bố muốn thống nhất thế giới golf, Arab Saudi ngừng cấp vốn cho dự án. Đến tháng 9, đơn vị vận hành LIV Golf nộp đơn xin bảo hộ phá sản.

Thất bại này phản ánh sự thay đổi trong chiến lược của PIF. Thay vì mạnh tay rót vốn vào những dự án nhằm quảng bá hình ảnh, quỹ đầu tư quốc gia Saudi đang ưu tiên các lĩnh vực có khả năng tạo doanh thu, việc làm và đóng góp trực tiếp cho kinh tế trong nước.

Tuy nhiên, bóng đá nhiều khả năng vẫn được bảo vệ ngân sách, đặc biệt khi Saudi chuẩn bị đăng cai World Cup 2034. "Họ đang giảm chi tiêu, nhưng tôi nghĩ bóng đá gần như chắc chắn được giữ lại trong danh sách ưu tiên", chuyên gia Christopher Davidson nhận định. Ông tin rằng nguồn tài trợ từ PIF dành cho Newcastle sẽ tiếp tục được duy trì, dù CLB Ngoại hạng Anh khó có thể trở lại thời kỳ chi tiêu không giới hạn.

Tại Saudi Pro League, PIF đã bán cổ phần kiểm soát Al-Hilal nhưng vẫn sở hữu ba CLB lớn gồm Al Nassr, Al Ittihad và Al Ahli. Việc tiếp tục đầu tư cho bóng đá cho thấy Saudi chưa từ bỏ tham vọng, nhưng có xu hướng chi tiêu thận trọng hơn, thay vì liên tục đưa về những ngôi sao bằng các hợp đồng khổng lồ.

Ngoài bóng đá, quyền Anh có thể tiếp tục nhận được hỗ trợ nếu điều kiện an ninh cho phép. Thể thao điện tử cũng là lĩnh vực được ưu tiên, với kế hoạch đầu tư lên tới 38 tỷ USD. Theo Davidson, đây là lựa chọn hấp dẫn nhờ chi phí tổ chức tương đối thấp nhưng có thể tiếp cận lượng khán giả rất lớn, đặc biệt là giới trẻ.

World Cup 2034 vẫn là ưu tiên hàng đầu. Trong làn sóng cắt giảm chi tiêu, Arab đang xem xét lại những dự án tốn kém và khó khả thi, từ sân vận động nằm ở độ cao hàng trăm mét, khu trượt tuyết giữa sa mạc đến các thành phố tương lai. Những khoản đầu tư ra nước ngoài gây thua lỗ lớn như LIV Golf cũng khó có cơ hội tái diễn.

Tuy nhiên, Saudi chưa từ bỏ hai mục tiêu quan trọng nhất trong bóng đá: phát triển Saudi Pro League và đăng cai World Cup 2034 . Ngay cả khi phải thu hẹp kế hoạch xây dựng sân vận động, quốc gia vùng Vịnh vẫn muốn tận dụng ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh để quảng bá hình ảnh, thu hút du khách và thúc đẩy kinh tế.

Trở ngại lớn nhất lúc này là tình hình an ninh khu vực. Các cuộc tấn công bằng tên lửa từ lực lượng Houthi và xung đột tại Trung Đông đang đe dọa khả năng tổ chức những sự kiện thể thao quốc tế, bất kể Saudi sẵn sàng chi bao nhiêu tiền.

Đó là viễn cảnh Ronaldo khó hình dung khi gia nhập Al Nassr để trải qua những năm cuối sự nghiệp. Từ miền đất hứa với các bản hợp đồng bom tấn và mức đãi ngộ khổng lồ, bóng đá Saudi giờ phải đối mặt thực tế khắc nghiệt: ngay cả một trận đấu có Ronaldo cũng có thể bị gián đoạn vì cảnh báo tên lửa. Tham vọng xây dựng một thế lực bóng đá mới không còn chỉ phụ thuộc vào tiền bạc, mà còn vào sự ổn định và an toàn của cả khu vực.

Hồng Duy (theo The Guardian )