Nhà thơ Bằng Việt đoạt giải Bùi Xuân Phái

Nhà thơ Bằng Việt được vinh danh Giải thưởng Lớn Bùi Xuân Phái vì dành trọn đời gắn bó, sáng tạo và cống hiến cho Hà Nội.

Tại lễ trao giải tối 2/10 ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nhà thơ Bằng Việt nói bất ngờ, vinh dự khi được xướng tên. Ông xúc động đọc lại những câu đầu trong bài Trở lại trái tim mình (1968) - sáng tác đầu tiên về Hà Nội, thể hiện tình cảm dành cho nơi ông ''mang ơn và dành trọn sự gắn bó''. Các câu thơ khắc họa khung cảnh tĩnh lặng khi người dân đi sơ tán. Theo nhà thơ, qua đó, độc giả có thể cảm nhận người Hà Nội đã sống như thế nào trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Nhà thơ Bằng Việt gắn bó thủ đô hơn 50 năm, trải qua nhiều vị trí công tác, các hoạt động khác nhau trong lĩnh vực văn học. Ông từng là thành viên Hội đồng giám khảo của Giải thưởng Bùi Xuân Phái trong nhiều năm, góp phần tìm kiếm, vinh danh những cá nhân, việc làm có ý nghĩa với thành phố. Với những trải nghiệm ấy, nhà thơ dành sự biết ơn khi chính mình trở thành người được vinh danh Giải thưởng Lớn.

Ban tổ chức cho biết ghi nhận nhà thơ Bằng Việt với một hành trình trọn đời gắn bó, sáng tạo và phụng sự ''thành phố của đời mình''. Phó giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn - Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, thành viên Hội đồng giám khảo - nhận định ông là ''một gương mặt xuất sắc không chỉ ở lĩnh vực thơ mà còn có nhiều đóng góp cho sự phát triển văn hóa của Hà Nội trong những năm qua''. Đồng quan điểm, nhà báo Hồ Quang Lợi nhận thấy nhà thơ Bằng Việt có cống hiến bền bỉ cho việc phát triển văn học nghệ thuật và văn hóa ở nhiều cương vị khác nhau.

Nhà thơ Bằng Việt , 85 tuổi, tên khai sinh Nguyễn Việt Bằng, quê gốc ở Chàng Sơn, Thạch Thất (nay là xã Tây Phương, Hà Nội), học Luật tại Liên Xô. Sau khi về nước, ông công tác ở Viện Luật học, từng làm phóng viên chiến trường Trường Sơn.

Trở về thủ đô, nhà thơ làm việc tại Thành ủy Hà Nội, được bầu làm Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố rồi chuyển sang hoạt động văn học chuyên nghiệp. Ông giữ chức Tổng Thư ký Hội Văn nghệ Hà Nội, Tổng Biên tập báo Người Hà Nội , Phó Chủ tịch Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam và Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội.

Dù sinh ra ở Huế, sâu thẳm trong tâm hồn nhà thơ Bằng Việt là tình yêu Hà Nội da diết. Ông nói: "Tôi luôn có cảm giác được hưởng rất nhiều những ân tình của Hà Nội đã dành cho mình. Vì thế, tôi thấy mình phải đóng góp để làm sao đền đáp được tình nghĩa của thành phố". Ông có khoảng 30 bài thơ về Hà Nội, từng dự định tập hợp thành một tập. Nhiều sáng tác của nhà thơ đã để lại dấu ấn như: Trở lại trái tim mình , Đất này, Thăng Long - Hà Nội (1973), Trò chuyện với Thành phố của đời mình (1974).

Ở lĩnh vực nghiên cứu, các công trình Kẻ sĩ Thăng Long, Kinh đô Rồng, cùng những tuyển tập về văn chương, văn hóa Thăng Long - Hà Nội cho thấy hướng tiếp cận sâu sắc của nhà thơ Bằng Việt với thành phố. Trong đó, ông tìm về những lớp trầm tích lịch sử, văn hóa và con người, góp phần nhận diện chiều sâu của thủ đô. Nhiều năm tham gia công tác tổ chức, quản lý văn học nghệ thuật và hoạt động quản lý nhà nước của thành phố, ông đã đóng góp các đề xuất, sáng kiến và công việc, góp phần vun đắp đời sống văn hóa, văn học nghệ thuật tại đây.

Ngoài Giải thưởng Lớn, ban tổ chức trao hai giải tác phẩm cho loạt tranh sơn mài cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương và vở cải lương Người con gái Hà Thành do Nhà hát Cải lương Hà Nội dàn dựng, kịch bản của Nguyễn Toàn Thắng, NSND Triệu Trung Kiên đạo diễn.

Kịch Quân khu Nam Đồng được Tặng thưởng. Tác phẩm chuyển thể từ truyện dài cùng tên của nhà văn Bình Ca, nghệ sĩ Sĩ Tiến - Giám đốc Nhà hát Tuổi Trẻ - đạo diễn, công diễn từ cuối tháng 11/2025.

Giải Việc làm thuộc về Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp Bộ Ngoại giao và Ủy ban nhân dân TP Hà Nội tổ chức. Đồng giải là chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 -2026), do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám thực hiện.

Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy nhận Giải Ý tưởng.

Ban tổ chức nhận định sự kiện năm nay ''bội thu'' khi chọn được sáu giải thưởng và một Tặng thưởng từ 11 đề cử. Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thế Kỷ - nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Chủ tịch Hội đồng giám khảo - cho biết chất lượng những tác phẩm, ứng viên ở các hạng mục tương đối ngang nhau, khiến hội đồng gặp khó khăn trong quá trình lựa chọn ở vòng sơ khảo, chung khảo.

Nhiều đề cử và giải thưởng được nhìn nhận trong mối liên hệ với những vấn đề đang đặt ra khi xây dựng, phát triển thủ đô. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn cho biết bên cạnh những tác phẩm văn học, nghệ thuật, sự kiện năm nay ghi nhận nhiều việc làm góp phần giúp thành phố trở nên đẹp hơn, như tháo gỡ các điểm nghẽn, khai mở hệ thống đường vành đai.

Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội ra đời năm 2008, là sáng kiến của báo Thể thao - Văn hóa và gia đình cố họa sĩ Bùi Xuân Phái, nhằm phát hiện và tôn vinh những tác giả, tác phẩm, việc làm, ý tưởng có hàm lượng nghệ thuật và khoa học cao, gắn bó với các mặt đời sống Hà Nội và thấm đượm tình yêu thủ đô. Năm ngoái, Giải thưởng Lớn được trao cho nhạc sĩ Trần Tiến - người làm nên "những ca khúc thấm đẫm mạch nguồn văn hóa sông Hồng, phố cổ, xứ Đoài".