Người đứng sau 'cuộc giải cứu Internet' khỏi thảm họa PHP

Dù là tình nguyện viên, Ondrej Sury đóng vai trò chính trong việc triển khai nhanh bản vá lỗi cho hai lỗ hổng PHP2Shell, vốn có thể gây sập mạng Internet.

"Tôi từng nói với một số người, rằng thế giới có một chuyên gia mà chỉ anh ta chịu trách nhiệm cho hầu hết việc phân phối PHP trên toàn thế giới. Và nếu có chuyện gì xảy ra với người này, thì coi như xong. Tất cả có thể gặp rắc rối", nhà phát triển phần mềm Ian Landsman viết trên X, nhắc đến Ondrej Sury, tình nguyện viên phát triển PHP - ngôn ngữ lập trình được sử dụng cho khoảng 70% trang web hiện nay.

Internet trải qua ngày tồi tệ khi hai lỗ hổng nghiêm trọng liên quan đến PHP, gọi là PHP2Shell , được công khai ngày 21/10. Nếu bị tin tặc khai thác thành công, nhiều chuyên gia cho rằng Internet có thể sụp đổ. Nhưng điều này đã không xảy ra. Theo The Atlantic và BBC , công lớn thuộc về Sury.

Ondrej Sury sống ở Cộng hòa Czech, không làm việc cho PHP Foundation - quỹ đứng sau PHP - nhưng là tình nguyện viên tham gia duy trì ngôn ngữ lập trình này. Khi lỗ hổng PHP2Shell xuất hiện, ông được xem là người hùng thầm lặng giúp triển khai nhanh chóng bản vá trong vòng 48 tiếng, cho phép vô số trang web và tổ chức khắc phục lỗ hổng.

"Ondrej đã cứu Internet hôm nay", một người dùng trên diễn đàn PHP Subreddit viết sau khi lỗ hổng và bản vá được công khai ngày 21/10.

Cuộc đua với thời gian

Sury là Giám đốc kỹ thuật DNS tại tổ chức phi lợi nhuận Internet Systems Consortium, nhưng hơn 20 năm qua, ông vẫn dành thời gian rảnh để duy trì các gói phần mềm PHP cho hai hệ điều hành Linux Debian và Ubuntu theo hình thức tình nguyện. Công việc của ông gồm tiếp nhận mã nguồn từ dự án PHP, đóng gói thành phiên bản tương thích để quản trị viên website dễ dàng cài đặt trên máy chủ. Vai trò này khiến Sury trở nên quan trọng trong sự cố PHP2Shell.

Thực tế, hai lỗ hổng PHP đã được hai công ty an ninh mạng Calif Research và Wiz phát hiện từ trước và hợp tác với PHP Foundation để vá lỗi. Ngày phát hành bản vá được ấn định là 22/10. Thế nhưng, điều không tránh khỏi đã xảy ra: thông tin lỗ hổng bất ngờ xuất hiện trên Hacker News ngày 21/10.

Nói với BBC , Ondrej Sury cho biết do thông tin bị rò rỉ trên mạng, kế hoạch phát hành bản vá phải đẩy nhanh, khiến mọi việc trở nên gấp rút. "Tôi nhận thấy tình hình nghiêm trọng và không còn nhiều thời gian chuẩn bị gói cập nhật PHP cung cấp cho cộng đồng", Sury cho biết, thêm rằng hai lỗ hổng đã tạo nên cuộc "chạy đua quốc tế" cài đặt bản cập nhật bảo mật nhằm tránh bị khai thác.

Dù chịu sức ép về thời gian, Sury tin kinh nghiệm và sự chuẩn bị trước đó giúp ông hoàn thành công việc. "Tôi đã làm việc này hơn 20 năm, phần lớn quy trình đều được tự động hóa. Tôi không vận hành hệ thống nào sử dụng PHP. Dù vậy, tôi vẫn phải có trách nhiệm với người dùng Internet", ông nói. "Mọi chuyện có thể trở nên phức tạp nếu tôi đang đi thuyền giữa biển Adriatic lúc đó. Kịch bản đó hoàn toàn có thể xảy ra, nhưng may mắn tôi đã có thời gian chuẩn bị các gói phần mềm".

Ngoài sửa lỗi cho phiên bản mới, Sury tìm cách khắc phục lỗ hổng trên các bản PHP ra mắt từ 10 năm trước, giúp doanh nghiệp nhỏ, trường học và hệ thống cũ tiếp tục hoạt động thay vì bị bỏ lại.

Sau sự cố an ninh, số tiền quyên góp cho công việc của ông tăng mạnh. Sury cho biết trong 24 giờ, ông nhận được 10.000 USD. "Về cơ bản, đây vốn là tổng số tiền tôi nhận được cả năm", ông chia sẻ.

Ông cho rằng các công ty công nghệ lớn cần có trách nhiệm hơn trong việc hỗ trợ phần mềm mã nguồn mở mà họ đang sử dụng, gồm cả PHP. "Nếu chỉ nhận mà không cho đi, điều đó sẽ phản tác dụng", Sury nói.

Với AI, Sury cảnh báo công nghệ đang đẩy nhanh quá trình phát hiện lỗ hổng bảo mật, "mang lại lợi thế cho cả hacker lẫn những người phòng thủ". Theo ông, sự cố vừa qua có thể không phải trường hợp cá biệt, buộc các nhà phát triển phải chuẩn bị ứng phó nhanh hơn thời gian tới.

Khi được hỏi cảm giác thế nào khi được mô tả là một trong những người đã giúp "cứu Internet", ông đáp: "Tôi thấy công việc của mình có ý nghĩa và mang lại cảm giác thỏa mãn. Nhưng nhiều tình nguyện viên khác cũng đóng vai trò lớn, mà chưa được ghi nhận tương xứng".

Chuyên gia này cũng lo ngại việc duy trì các gói phần mềm sẽ gặp khó khăn nếu ông không thể tiếp tục trong tương lai. Những tình viên khác có thể tiếp quản, nhưng chưa tích lũy đủ kinh nghiệm, và thừa nhận phần lớn trách nhiệm hiện vẫn thuộc về mình.

Hai lỗ hổng PHP2Shell, nếu bị khai thác, sẽ cho phép kẻ tấn công thực thi mã từ xa trên hệ thống chưa được vá, tạo nguy cơ đánh cắp dữ liệu hoặc chiếm quyền kiểm soát máy chủ. Sự cố gây lo ngại về khả năng tin tặc có thể sử dụng AI để tìm và khai thác điểm yếu hệ thống nhanh hơn. Với mức độ nghiêm trọng cao, Guardian và Business Insider gọi đây là "tháng 10 đen tối" với an ninh mạng.