Liên minh Man City - PSG phơi bày mặt trái bóng đá hiện đại

Việc PSG bất ngờ ủng hộ Man City giữa bê bối tài chính cho thấy ảnh hưởng ngày càng lớn của các quốc gia Trung Đông, đặt ra câu hỏi ai thực sự đang kiểm soát tương lai bóng đá.

Khi cùng Man City tiếp PSG tại sân Etihad ở Champions League hôm nay, Tổng giám đốc đội chủ nhà Ferran Soriano có thể nhận lại thái độ vui vẻ, nồng nghiệt từ một lãnh đạo bóng đá cấp cao. Đó là điều Soriano không nhận được khi Man City làm khách trên sân Liverpool ở Ngoại hạng Anh cuối tuần qua.

Hai tuần trước, Chủ tịch PSG Nasser Al-Khelaifi công khai bảo vệ Man City tại đại hội của Hiệp hội các CLB bóng đá châu Âu (EFC), tổ chức do chính ông đứng đầu. "Anh đang dùng từ 'gian lận', nhưng đối với họ, họ không gian lận", Al-Khelaifi đáp lại một câu hỏi với vẻ khó chịu. Ông còn mô tả Soriano là người rất trung thực và khẳng định: "Chúng tôi rất tôn trọng ông ấy".

Điều đáng chú ý nằm ở hai chữ "chúng tôi". Al-Khelaifi đang nói thay ban lãnh đạo EFC, nơi Soriano cũng là thành viên, hay thay PSG và xa hơn là giới lãnh đạo Qatar?

Khoảng 5 năm trước, quan hệ giữa Man City và PSG còn chịu ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng ngoại giao vùng Vịnh. Abu Dhabi, cùng Arab Saudi, từng đóng vai trò chủ chốt trong việc cô lập Qatar. Hai quốc gia đứng sau hai CLB khi ấy thuộc những phe đối lập trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng tại Trung Đông.

Cục diện chính trị đã thay đổi, nhưng động lực thúc đẩy các quốc gia này đầu tư vào bóng đá vẫn hiện hữu: mở rộng ảnh hưởng trên trường quốc tế. Theo báo Anh Independent , đây chính là một trong những vấn đề lớn nhất của bóng đá hiện đại.

Từ đầu tư bóng đá đến công cụ quyền lực

Việc các quốc gia sở hữu CLB từng vấp phải nhiều cảnh báo từ giới chuyên môn và truyền thông. Tuy nhiên, những lo ngại ấy thường bị xem là xa vời, đặc biệt khi Man City trình diễn thứ bóng đá hấp dẫn dưới thời Pep Guardiola , còn PSG gây chú ý bằng những thương vụ đình đám.

Thành công trên sân cỏ trở thành công cụ "quyền lực mềm", giúp các quốc gia đứng sau xây dựng hình ảnh tích cực. Nhưng theo Independent , những diễn biến quanh Man City và PSG hiện nay cho thấy các cảnh báo trước đây không hề thiếu cơ sở.

Nếu trận Liverpool - Man City cuối tuần trước phản ánh hậu quả trực tiếp của bê bối tài chính đối với các đối thủ tại Ngoại hạng Anh, thì cuộc chạm trán PSG ở Champions League lại phơi bày khía cạnh khác: tầm ảnh hưởng mà những quốc gia sở hữu CLB có thể đạt được.

Vấn đề không chỉ là Man City có thể bị xử phạt thế nào, mà còn là ai đang định hình tương lai bóng đá. Man City, với hậu thuẫn từ Abu Dhabi, khiến bóng đá Anh rơi vào khủng hoảng pháp lý và quản trị. Ngược lại, Qatar thông qua PSG từng bước mở rộng ảnh hưởng trong các tổ chức điều hành bóng đá quốc tế.

Vai trò của Al-Khelaifi tại EFC là ví dụ tiêu biểu. Tổ chức đại diện các CLB châu Âu này ngày càng có tiếng nói trong những quyết định quan trọng, thậm chí có thể tác động đến FIFA và UEFA.

Từ thực tế đó, Independent đặt câu hỏi liệu bóng đá Anh có nên cấm các quốc gia sở hữu CLB, tương tự việc Ngoại hạng Anh đã cấm những thương vụ mua lại bằng hình thức vay nợ đòn bẩy.

Hai CLB, hai con đường

Man City và PSG có nhiều điểm tương đồng trong quá trình phát triển. Cả hai đều được hậu thuẫn bởi nguồn vốn khổng lồ từ Trung Đông, chi mạnh tay trên thị trường chuyển nhượng và đầu tư đáng kể vào cơ sở hạ tầng.

Năm 2014, hai CLB cùng vi phạm quy định Công bằng tài chính (FFP), nhưng đạt thỏa thuận dàn xếp với UEFA. Những vụ việc sau đó cũng kết thúc mà không có các án phạt nghiêm khắc nhất, một phần vì vấn đề thủ tục pháp lý. Trong khi đó, tiềm lực tài chính vượt trội giúp họ thống trị giải quốc nội, làm dấy lên tranh luận về tính công bằng.

Theo Independent , hai CLB bắt đầu lựa chọn những con đường khác biệt từ sau vụ rò rỉ tài liệu Football Leaks tháng 11/2018 và cuộc khủng hoảng Super League tháng 4/2021.

Man City ngày càng thể hiện thái độ cứng rắn, sẵn sàng đối đầu với các cơ quan quản lý, như các lần Chủ tịch Man City Khaldoon Al Mubarak trao đổi với chính phủ Anh về những vấn đề ngoài bóng đá. Theo Independent , thái độ tương tự đang được thể hiện trong cuộc chiến pháp lý giữa Man City và Ngoại hạng Anh.

Ngược lại, PSG lựa chọn cách tiếp cận mềm mỏng hơn, thông qua việc xây dựng quan hệ và gia tăng ảnh hưởng tại các tổ chức bóng đá quốc tế. Đây cũng là chiến lược phù hợp với Qatar, quốc gia chú trọng vai trò trung gian và mở rộng quan hệ đối ngoại.

Nhân vật tiêu biểu cho chiến lược ấy là Al-Khelaifi. Không chỉ điều hành PSG, doanh nhân Qatar còn lãnh đạo EFC, qua đó có tiếng nói đáng kể trong những quyết định quan trọng của bóng đá châu Âu.

Tầm ảnh hưởng của Chủ tịch PSG

Vị thế của Al-Khelaifi lớn đến mức nhiều nhân vật cấp cao từng xem ông là người đủ sức cạnh tranh với Gianni Infantino cho ghế Chủ tịch FIFA. Tuy nhiên, những người thân cận khẳng định ông không có tham vọng này.

Thay vì trực tiếp điều hành FIFA, Al-Khelaifi mở rộng ảnh hưởng thông qua EFC và mối quan hệ với Chủ tịch UEFA Aleksander Ceferin.

Tại đại hội EFC gần đây, giữa lúc dư luận tập trung vào bê bối tài chính của Man City, Al-Khelaifi công bố kế hoạch phát triển tổ chức này thành World Football Clubs (WFC), mở rộng phạm vi đại diện từ châu Âu ra toàn thế giới.

Theo Independent , kế hoạch có thể tạo điều kiện để tổ chức của Al-Khelaifi đạt thỏa thuận hợp tác sâu rộng hơn với FIFA, đặc biệt trong những vấn đề liên quan đến Club World Cup.

Al-Khelaifi cũng duy trì quan hệ gần gũi với Ceferin. Sự hợp tác giữa hai người được củng cố sau cuộc khủng hoảng Super League năm 2021, khi PSG đứng ngoài dự án ly khai và Al-Khelaifi vươn lên lãnh đạo tổ chức đại diện các CLB châu Âu.

Tuy nhiên, mối quan hệ này gây tranh luận. Một số nhân vật so sánh nó với sự thân thiết trước đây giữa Ceferin và cựu Chủ tịch Juventus Andrea Agnelli, người sau đó trở thành một trong những nhân vật chủ chốt thúc đẩy Super League.

Việc Al-Khelaifi công khai ủng hộ Ceferin tiếp tục nhiệm kỳ thứ tư, bất chấp tranh cãi về giới hạn nhiệm kỳ, càng cho thấy quan hệ mật thiết giữa họ. Theo Independent , nếu EFC mở rộng thành WFC thành công, Al-Khelaifi có thể gia tăng ảnh hưởng đối với cả FIFA lẫn UEFA mà không cần trực tiếp điều hành hai tổ chức.

Ai đang thực sự bảo vệ bóng đá

Những diễn biến quanh Man City và PSG đặt ra câu hỏi lớn hơn: Ai chịu trách nhiệm bảo vệ tính công bằng của môn thể thao này?

Về nguyên tắc, FIFA và UEFA phải giám sát, ngăn chặn những thế lực tài chính chi phối quá mức các giải đấu. Tuy nhiên, theo Delaney, lãnh đạo hai tổ chức ngày càng có quan hệ gần gũi với các chủ sở hữu giàu có, làm dấy lên nghi ngờ về tính độc lập trong những quyết định quan trọng.

Trong bối cảnh ấy, Ngoại hạng Anh được tác giả xem là trường hợp khác biệt. Bất chấp tính chất phức tạp của vụ Man City, giải đấu vẫn theo đuổi quá trình điều tra và đưa vụ việc đến kết luận của ủy ban độc lập. Man City bị xác định vi phạm các quy định tài chính và đang tiến hành kháng cáo.

Ít nhất đến lúc này, sức mạnh tài chính và ảnh hưởng của chủ sở hữu chưa thể ngăn Ngoại hạng Anh thực thi cơ chế kiểm soát.

Dù vậy, vụ bê bối tạo ra nghịch lý. Những trận đấu của Man City tại Ngoại hạng Anh đang bị phủ bóng bởi nguy cơ án phạt làm thay đổi giá trị thành tích trên sân cỏ. Trong khi đó, cuộc đối đầu với PSG ở Champions League vẫn diễn ra bình thường, dù cả hai từng vướng những tranh cãi tài chính dưới sự quản lý của UEFA.

Nhiều nhân vật trong bóng đá châu Âu cho rằng PSG cũng cần chịu sự giám sát chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, với ảnh hưởng ngày càng lớn của Al-Khelaifi, không ít người hoài nghi khả năng các cơ quan quản lý có thể thực sự hành động quyết liệt.

Sự đối lập còn thể hiện ở hình ảnh những người đứng đầu. Trong khi Al-Khelaifi thường xuyên xuất hiện tại các sự kiện quyền lực của bóng đá quốc tế, Chủ tịch Man City Khaldoon Al Mubarak lại vắng mặt trên sân Anfield cuối tuần trước.

Điều đó làm xuất hiện suy đoán rằng Abu Dhabi đang lo ngại về tác động của bê bối đối với danh tiếng, thậm chí có thể cân nhắc bán Man City. Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là nhận định của một số nhân vật trong giới bóng đá, chưa có dấu hiệu về kế hoạch thoái vốn thực sự.

Những khác biệt ấy có lẽ sẽ không thể hiện rõ khi Man City tiếp PSG tại Etihad tối 14/10. Thay vào đó, lãnh đạo hai CLB nhiều khả năng sẽ thể hiện sự đoàn kết, bất chấp tranh cãi bên ngoài sân cỏ.

Nhưng phía sau cuộc đối đầu tại Champions League là hai cách thức sử dụng quyền lực khác nhau: Man City đối đầu trực diện với cơ quan quản lý, còn PSG mở rộng ảnh hưởng ngay trong hệ thống điều hành bóng đá.

Đó cũng là một trong những nghịch lý lớn nhất của bóng đá hiện đại. Khi tiền bạc và quyền lực ngày càng tác động mạnh đến môn thể thao vua, câu hỏi ai thực sự bảo vệ lợi ích của bóng đá vẫn chưa có lời giải.

Hồng Duy (theo The Independent )