Không triệu chứng, người phụ nữ phát hiện ung thư phổi nhờ CT liều thấp

TP HCM Người phụ nữ 63 tuổi không có triệu chứng bất thường, phát hiện ung thư phổi giai đoạn sớm nhờ chụp CT liều thấp và theo dõi tổn thương kính mờ suốt ba năm.

Khi khám sức khỏe tại Trung tâm Kiểm tra sức khỏe Chợ Rẫy Việt Nhật (HECI) năm 2024, nữ bệnh nhân được phát hiện nốt kính mờ kích thước 13x15 mm ở thùy trên phổi trái, tổn thương biểu hiện lành tính. Người bệnh hoàn toàn khỏe mạnh, không ho, khó thở hay có biểu hiện bất thường.

Nốt kính mờ là vùng tăng đậm độ trên hình ảnh CT phổi nhưng vẫn cho phép nhìn thấy cấu trúc bên trong. Những tổn thương này có thể lành tính, song một số trường hợp liên quan đến tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư phổi giai đoạn sớm. Hướng dẫn của Hiệp hội quốc tế về nghiên cứu ung thư Phổi (IASLC), khoảng 18% các tổn thương kính mờ có thể tiến triển thành nốt bán đặc, nguy cơ cao chuyển thành ung thư phổi.

Bệnh nhân được chỉ định chụp CT ngực liều thấp mỗi 6 tháng để theo dõi. Đến năm 2025, nốt kính mờ tăng kích thước lên 15x20 mm. Năm 2026, tổn thương tiếp tục lớn lên, đạt 20x27 mm và bắt đầu xuất hiện thành phần mô đặc bên trong - dấu hiệu nghi ngờ ác tính.

Sau hội chẩn với các chuyên gia Nhật Bản và bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh nhân được phẫu thuật nội soi robot cắt phân thùy phổi nhằm loại bỏ tổn thương, giữ lại gần như toàn bộ phổi để bệnh nhân thở tốt và hồi phục nhanh hơn. Kết quả giải phẫu bệnh sau mổ cho thấy tổn thương nằm trong nhu mô phổi, chưa xâm lấn ra ngoài. Một tháng sau mổ, bệnh nhân ổn định, không mệt hay khó thở.

Ngày 15/10, BS.CK2 Cao Thị Hồng, Trưởng Trung tâm HECI, cho biết trường hợp này cho thấy vai trò của việc phát hiện tổn thương khi chưa có triệu chứng và theo dõi sát diễn tiến qua từng lần chụp CT. Nếu chỉ đi khám khi xuất hiện biểu hiện bất thường, người bệnh có thể bỏ lỡ thời điểm can thiệp thuận lợi.

TS.BS Nguyễn Hoàng Bình, Trưởng khoa Ngoại lồng ngực Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết ung thư phổi phát hiện ở giai đoạn sớm có thể được điều trị triệt căn bằng phẫu thuật, thậm chí không cần hóa trị hoặc xạ trị bổ sung. Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, so sánh hình ảnh CT qua các lần tái khám giúp bác sĩ xác định thời điểm can thiệp phù hợp.

Người có nốt kính mờ cần tuân thủ lịch theo dõi, không tự ý bỏ tái khám chỉ vì cơ thể vẫn khỏe mạnh. Không phải mọi nốt kính mờ đều cần phẫu thuật ngay. Bác sĩ sẽ căn cứ vào kích thước, đặc điểm hình ảnh, sự thay đổi theo thời gian và các yếu tố nguy cơ để quyết định theo dõi hay can thiệp. Nốt tăng kích thước hoặc xuất hiện thành phần đặc có thể là dấu hiệu cần đánh giá kỹ hơn.

Theo thống kê của HECI, trung tâm tiếp nhận hơn 2.000 lượt khám sức khỏe mỗi năm, trong đó gần 200 trường hợp phát hiện tổn thương có nguy cơ liên quan đến ung thư khi chưa xuất hiện triệu chứng lâm sàng.

Số liệu GLOBOCAN công bố năm 2026, ung thư phổi đứng thứ hai về số ca mắc mới tại Việt Nam, sau ung thư vú, nhưng đứng đầu về số ca tử vong do ung thư. Từng được xem là bệnh có tiên lượng rất xấu , thời gian sống trung bình chỉ khoảng vài tháng, ung thư phổi nay có thể giúp người bệnh sống thêm nhiều năm nhờ những tiến bộ trong điều trị.

Ung thư phổi giai đoạn sớm thường ít biểu hiện rõ ràng. Khi xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài, đau ngực, khó thở hoặc ho ra máu, bệnh có thể đã tiến triển. Các yếu tố nguy cơ gồm hút thuốc lá, hít khói thuốc thụ động, ô nhiễm không khí, tiền sử gia đình mắc ung thư phổi và tiếp xúc lâu dài với một số chất độc hại. Người hút thuốc nhiều năm, đặc biệt ở độ tuổi cao, cần được đánh giá nguy cơ kỹ lưỡng.

Với người thuộc nhóm nguy cơ cao, chụp CT ngực liều thấp có thể giúp phát hiện tổn thương sớm hơn so với việc chờ xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, việc tầm soát và tần suất thực hiện cần được bác sĩ cân nhắc dựa trên tuổi, tiền sử hút thuốc, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn chuyên môn. X-quang phổi thông thường không thay thế CT liều thấp trong tầm soát ung thư phổi ở nhóm nguy cơ cao.