Giới công nghệ 'chia phe' vì AI nổi loạn

Lời cảnh báo về nguy cơ AI vượt kiểm soát và tiêu diệt nhân loại khiến giới công nghệ chia thành hai phe tranh luận gay gắt.

Trong khi nhiều lãnh đạo phòng thí nghiệm AI tiên tiến như CEO Anthropic Dario Amodei hay CEO OpenAI Sam Altman cho rằng cần giảm tốc độ phát triển AI để đảm bảo an toàn, Tổng thống Mỹ Donald Trump và CEO Nvidia Jensen Huang phản đối việc đặt ra giới hạn phát triển.

Bên kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển AI

Làn sóng tranh luận về nguy cơ AI vượt kiểm soát bắt đầu giữa tuần trước, khi Jacob Coxon, nhà nghiên cứu cấp cao của Anthropic và từng làm cho OpenAI, tuyên bố từ chức. "Ba năm qua, tôi đã nghiên cứu về quá trình huấn luyện trước AI cả ở Anthropic và OpenAI. Không công ty nào hành động một cách có trách nhiệm. Họ đang tiến thẳng đến siêu trí tuệ có khả năng tự cải tiến, đánh cược với cuộc sống của chúng ta", Coxon viết trên X hôm 9/9.

Evan Hubinger, Trưởng nhóm Khoa học Điều chỉnh tại Anthropic, phản hồi dưới bài đăng của đồng nghiệp cũ: "Jacob nói đúng. Chúng tôi thực sự tin AI có thể tiêu diệt nhân loại. Cá nhân tôi nghĩ khả năng này đạt hơn 10% trong thập kỷ tới".

Đến cuối tuần trước, nỗi lo đạt đỉnh điểm khi Dario Amodei, CEO Anthropic, đăng bài luận dài 3.800 từ trên blog, cho biết ông đã tiến hành phân tích nhiều tháng qua và tin chắc cần làm chậm quá trình phát triển AI.

Amodei đề cập đến việc các tác nhân OpenAI vượt kiểm soát, xâm nhập nền tảng Hugging Face hồi tháng 7, coi đây là một trong những nguyên nhân "làm gia tăng lo ngại". "Với tốc độ phát triển năng lực AI ngày càng nhanh, tôi lo ngại trong vòng 6-12 tháng tới, một 'bầy AI' như vậy có thể chiếm lĩnh toàn bộ Internet", Amodei nhấn mạnh.

Theo CNBC , trong bài luận, Amodei đề xuất kế hoạch gồm ba bước nhằm làm chậm tốc độ phát triển AI mà không "hy sinh lợi thế thương mại hay vị thế dẫn đầu của Mỹ" trong lĩnh vực này. Ông cho biết, Anthropic đã "đơn phương" cam kết thực hiện bước đầu tiên - cho phép bên thứ ba tiếp cận công ty ở mức tương đương nhân viên để xác minh biện pháp an toàn và báo cáo sự cố. Bước thứ hai khuyến khích các công ty AI hàng đầu phối hợp và thiết lập tiêu chuẩn an toàn chung, trong khi bước thứ ba kêu gọi sự hợp tác giữa chính phủ các nước.

Trên X ngày 13/9, Demis Hassabis, Chủ tịch DeepMind và nhà khoa học trưởng của Alphabet, đánh giá Amodei đã "chỉ ra con đường đúng đắn phía trước". Nhắc lại bài viết của mình hai tháng trước, ông cho rằng "AI cực mạnh" có thể sắp xuất hiện, và nhân loại cần chuẩn bị nhiều hơn nữa. Ông cũng đề xuất một "cơ quan tiêu chuẩn" ở quy mô toàn cầu nhằm điều tiết cách thức phát triển trí tuệ nhân tạo.

Mối quan hệ giữa Sam Altman và Dario Amodei tương đối căng thẳng vài năm qua, nhưng lần này CEO OpenAI ủng hộ quan điểm của đối thủ. Altman viết trên X hôm 12/9: "Tôi đồng ý với Dario rằng chúng ta cần điều chỉnh nhịp độ phát triển AI tiên tiến. Đây là chủ đề trọng yếu trong các cuộc thảo luận của chúng tôi tại OpenAI vài tuần qua".

Tỷ phú Elon Musk, CEO Tesla và SpaceX, cũng khẳng định "Dario nói đúng", thêm rằng ông đã "cảnh báo về AI từ lâu rồi".

Bên phản đối siết quy định kiểm soát AI

"Tôi là chuyên gia bóc trần những trò bịp bợm và giờ tôi sẽ phanh phui trò lừa bịp mới nhất. Đó là những tuyên bố AI sẽ chiếm quyền, nuốt chửng và hủy diệt thế giới, rằng robot sẽ tiến vào các thành phố và tiêu diệt tất cả chúng ta", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 14/9.

Ông phản đối lời kêu gọi hạn chế tốc độ phát triển AI, gọi AI là "con ngỗng đẻ trứng vàng", ủng hộ xây dựng thêm trung tâm dữ liệu tại Mỹ để cung cấp năng lực tính toán cho công nghệ này.

Cùng ngày, ông gọi điện tới khi CEO Nvidia Jensen Huang đang phát biểu trên sân khấu tại một hội nghị ở Los Angeles. Ông Huang, người từng nhiều lần nhấn mạnh AI không đáng lo ngại như nhiều cảnh báo đang nói, bật loa ngoài để khán giả nghe cuộc trò chuyện.

"Robot sẽ không chiếm quyền. AI sẽ không kiểm soát thế giới. Toàn bộ chuyện này là một trò lừa bịp", ông Trump nhấn mạnh qua điện thoại.

Đến 15/9, tại hội nghị thường niên Dreamforce của Salesforce, ông Huang một lần nữa bày tỏ sự ủng hộ với lập trường của ông Trump. "Chúng ta không cần bất cứ luật hay quy định mới nào. Chúng ta chỉ cần các công ty quyết định khi nào nên hành động nhanh nhất có thể", CEO Nvidia nhận định.

Trả lời CNBC , người đứng đầu Nvidia phản đối việc điều chỉnh hoạt động của các công ty AI, tái khẳng định không cần thêm luật hay quy định mới. Theo ông, an toàn rất quan trọng trong phát triển AI, nhưng trách nhiệm đảm bảo tiến hành thử nghiệm đúng cách thuộc về mỗi công ty. "Chúng ta nên tạo sản phẩm và thử nghiệm chúng một cách đầy đủ và phù hợp. Nếu chúng chưa sẵn sàng để phát hành, hãy giữ lại và tiếp tục thử nghiệm, cải tiến kỹ thuật cho đến khi sẵn sàng", ông giải thích.

Ngày 18/9, CEO hãng sản xuất chip lớn nhất thế giới tiếp tục nói với CBS News rằng các công ty công nghệ nên tiếp tục thúc đẩy phát triển trí tuệ nhân tạo, "nên tiến nhanh nhất có thể, bất kể người khác nghĩ gì, nhưng tuyệt đối không và cũng không bao giờ nên đưa sản phẩm ra thị trường khi chúng không an toàn".

Đồng quan điểm, CEO Meta Mark Zuckerberg chia sẻ trên X cùng ngày 15/9: "Mỗi phòng thí nghiệm đều có trách nhiệm và động lực để tiến lên với tốc độ cần thiết nhằm huấn luyện mô hình một cách an toàn, đồng thời có năng lực tự hành động để bảo đảm điều đó xảy ra".

Ông xác nhận Meta đã trì hoãn phát hành mô hình Muse mới nhất "vài tháng" do lo ngại vấn đề an toàn. "Chúng tôi không kêu gọi mọi người làm điều này trước. Chúng tôi chỉ làm như một phần công việc thường nhật vì rõ ràng đó là điều đúng đắn cho mọi người và cho chính mình", Zuckerberg nói.

Trong khi an toàn AI gây nhiều ý kiến trái chiều, Bill Gates, nhà đồng sáng lập Microsoft, cảnh báo các chính phủ trên thế giới chưa sẵn sàng cho AI và kêu gọi đoàn kết để cùng giải quyết.

"Có nhiều phim kể về việc người ngoài hành tinh đến, sau đó Mỹ, Trung Quốc và mọi người cùng nhau giải quyết vấn đề một cách thần kỳ. AI cũng giống với trí tuệ ngoài hành tinh đó. Nó đang ở đây, tốt nhất chúng ta nên hành động như trong những bộ phim", ông nói với Reuters hôm 15/9.

Gates cho biết đã thảo luận với một số lãnh đạo thế giới về nỗi lo của mình, bao gồm Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng thời dự định gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cuối năm nay.

Theo Tom's Hardware , bất chấp lo ngại, Gates vẫn tin AI có tiềm năng to lớn cho những điều tốt đẹp. Quỹ Gates đang lên kế hoạch chi ít nhất một tỷ USD trong hai năm tới để giúp nhiều người tiếp cận AI hơn, rằng công nghệ có thể giúp đỡ những người nghèo nhất thế giới "nếu được quản lý đúng cách và tiếp cận bình đẳng". Khoản tiền này sẽ dùng để hỗ trợ ứng dụng AI trong giáo dục, y tế, nông nghiệp, thậm chí phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn để chúng có thể hoạt động với mọi ngôn ngữ trên thế giới.

Trong khi đó, ngày 17/9, Reuters đưa tin ông Eric Xu, Chủ tịch luân phiên của Huawei, khẳng định tại hội nghị Connect ở Thượng Hải, rằng các nhà phát triển AI Trung Quốc "có thể chưa đủ trình độ để đối mặt với những rủi ro về an toàn như các công ty AI hàng đầu của Mỹ đã ghi nhận".

"Nếu nhìn vào các nhà cung cấp mô hình AI chủ đạo ở Mỹ, với năng lực điện toán khổng lồ, có lẽ chỉ họ mới biết mô hình của mình đang ở mức nào về năng lực", ông nói, thêm rằng giới phát triển Trung Quốc nên tiếp tục xây dựng những mô hình mạnh hơn, đồng thời cân bằng giữa đổi mới và rủi ro.

Thu Thảo - Huy Đức tổng hợp