Các nền tảng gọi xe tại Việt Nam 'chia tiền' cho tài xế thế nào

Trong khi Grab tính chiết khấu linh động từng chuyến, Be và GreenSM chọn cách chia doanh thu cố định để đảm bảo quyền lợi đối tác tài xế.

Cuối tuần trước, một số tài xế Grab trong nước tắt app, nhằm phản đối cơ chế "phí sử dụng ứng dụng linh động" của ứng dụng này. Việc áp chính sách linh hoạt tỷ lệ chia sẻ doanh thu khiến thu nhập thực nhận trên mỗi cuốc xe của tài xế thấp hơn trước, chỉ còn 50-75%, thay vì mức cố định 67-73% trước đây.

Các nền tảng gọi xe thường giữ lại một phần cước phí (gọi là chiết khấu hoặc hoa hồng) để duy trì hệ thống, nâng cấp công nghệ và nộp thuế. Tuy nhiên, mỗi hãng đang áp dụng công thức khác nhau để "chia tiền" cho đối tác tài xế.

Đại diện Be Group và GreenSM cho biết họ dùng cơ chế chia sẻ doanh thu cố định. Với Be Group , phần thực nhận của tài xế trên tổng cuốc xe ở mức 63,6% tại Hà Nội, và TP HCM là 69,4%. Sự khác biệt tỷ lệ này do mặt bằng giá cước và điều kiện thị trường khác nhau. Đại diện nền tảng này cho biết tỷ lệ trên giữ ổn định từ năm 2024.

Minh Nhân, sinh viên chạy thêm beBike, xác nhận tỷ lệ thực nhận nói trên cố định, không gồm các khoản phí như bảo hiểm. Chẳng hạn, một cuốc xe khoảng 2 km từ Phạm Văn Bạch về Nghĩa Tân (Hà Nội) có giá cước 20.000 đồng, anh nhận về hơn 12.700 đồng. Trên phần mềm, tài xế được chia sẻ thông tin về phí trả cho nền tảng và thuế thu nhập cá nhân mỗi cuốc xe.

Trong khi đó, GreenSM áp dụng tỷ lệ chia sẻ lên tới 90% với xe hai bánh và bốn bánh là 85% (chưa gồm VAT). Một số tài xế ôtô tham gia nền tảng từ đầu năm 2025 hưởng mức chia sẻ doanh thu thấp hơn khoảng 5%. Nếu tính trên tổng giá cước, thực nhận của tài xế còn khoảng 73%-83%.

Ngoài mô hình đối tác với tài xế sở hữu xe (GreenSM gọi là platform), doanh nghiệp này còn tuyển một lượng tài xế bốn bánh chạy xe công ty, trả lương cứng 4,1-5,3 triệu đồng một tháng, được chia sẻ doanh số tới 60%.

Khác với hai nền tảng trên, Grab áp dụng cơ chế chia sẻ doanh thu linh hoạt, gọi là "phí sử dụng ứng dụng linh động". Phí này thay đổi theo từng chuyến, thời điểm và một số yếu tố vận hành. Vì vậy, tỷ lệ tiền tài xế nhận so với tổng số khách trả có thể cao hoặc thấp tùy cuốc.

Tính trung bình trên 26 cuốc xe hai và bốn bánh được VnExpress khảo sát trong ngày 10-12/9, nếu bỏ phí bảo hiểm và trung hòa carbon, tỷ lệ thực nhận của tài xế trên tổng cuốc xe vào khoảng 64,6% (với xe hai bánh) và 65,6% (bốn bánh).

Dù được yêu cầu làm rõ, nền tảng này từ chối giải thích thêm về cơ chế chia sẻ doanh thu linh hoạt.

Trong cơ cấu thu trên mỗi cuốc xe của các nền tảng, phí và phụ phí cũng tác động tới thu nhập thực nhận của tài xế. Với Grab, nền tảng này áp dụng 13 loại phí, phụ phí tương ứng với lượng dịch vụ họ cung ứng, trong khi GreenSM và Be Group duy trì 5-6 loại.

Trong đó, nhiều loại phí như bảo hiểm, nền tảng với khách hàng, trung hòa carbon, bảo hiểm... không được Grab tính vào phần chia sẻ doanh thu với tài xế. Do đó, với các cuốc xe ngắn, thu nhập thực tế của tài xế có thể giảm tới một nửa.

Ngay cả chính sách chiết khấu cố định của các nền tảng cũng khiến tài xế bối rối. Anh Nhuận, một tài xế đối tác của GreenSM, cho biết khoản thu được gộp chung từ "phí nền tảng" và "chia sẻ doanh thu" nhưng thay đổi theo từng chuyến, và tỷ lệ chia phụ phí cũng không được hãng thông báo. Đơn cử, với cuốc xe 3 km có thêm điểm dừng, khách trả 10.000 đồng phụ phí, nhưng tài xế chỉ nhận hơn 2.100 đồng.

Với các tuyến dài, mức chiết khấu cao cũng là rào cản với tài xế. "Dù được nhân giá lúc trời mưa hay cao điểm, tôi cũng không hào hứng vì đường tắc. Tài xế chạy mệt, nhưng chiết khấu hãng thu về lại tăng theo cấp số nhân", anh Minh Nhân, tài xế beBike nói.

Các khoản thu trên mỗi cuốc xe của 3 nền tảng Grab, GreenSM và Be Group (*) :

Các loại phí, phụ phí

* Dữ liệu tổng hợp từ thông báo của nền tảng với khách hàng, webite chính thức của 3 nền tảng gọi xe công nghệ.

TS Trương Quang Dũng, giảng viên ngành Quản lý chuỗi cung ứng và logistics (Đại học RMIT Việt Nam), cho rằng khó có một tỷ lệ phù hợp chung cho mọi mô hình. Bởi lẽ, tài xế coi trọng thu nhập thực nhận và khả năng đoán định, còn nền tảng cần doanh thu để duy trì hệ thống, tính cạnh tranh.

Với giới tài xế, ông Sana Ur Rehman, chuyên viên phân tích thị trường cấp cao tại EBC Financial Group, cho rằng họ nên nhìn vào chỉ số "effective take rate", tức là phần thực nhận trên 100 đồng khách thanh toán, để đo lường hiệu quả.

Trong khi đó, đại diện Be Group cho rằng, cơ chế chia sẻ doanh thu cần dễ đoán định. Đại diện này cho rằng tài xế là nhóm yếu thế, trả tiền nhà theo tháng, đóng học cho con theo kỳ. Do đó, phần thu nhập trả cho họ cần được công bố trước, để chủ động tính toán và lập kế hoạch thu - chi.

Thực tế, cơ chế chia sẻ doanh thu của các nền tảng gọi xe thế giới áp dụng khá đa dạng. Uber, DiDi tính theo phương thức linh hoạt tương tự Grab. Tại một số thị trường, họ áp dụng mức trần chiết khấu. Ví dụ tại Indonesia, Grab và Gojek áp trần chiết khấu với xe hai bánh ở mức 8% từ tháng 7 (sau khi trừ phí nền tảng).

Tại Mỹ, Lyft tự công bố trần phí 30% mỗi tháng. Bang Massachusetts áp dụng mức thu nhập tối thiểu theo thời gian đón và chở khách cho tài xế Uber và Lyft. Còn chính phủ Singapore yêu cầu nền tảng mua bảo hiểm tai nạn, đóng góp quỹ hưu trí và cho phép hiệp hội tài xế đại diện thương lượng với doanh nghiệp.

Với Việt Nam, thị trường gọi xe đạt khoảng 1,2 tỷ USD vào năm 2025, theo công ty nghiên cứu thị trường Euromonitor International (Anh). Trong đó, GreenSM đã vượt Grab, chiếm 46,4% thị phần. TS Dũng cho rằng các nền tảng gọi xe cần minh bạch cách tính giá cước, phí và phần chia cho tài xế.

Ở khía cạnh này, đại diện Be Group kiến nghị thị trường gọi xe cần chuẩn chung, dễ đối chiếu, trong bối cảnh mỗi bên đang dùng một "mẫu số" khác nhau để tính toán tỷ lệ thực trả cho tài xế. Phía Be đề xuất các nền tảng công khai toàn bộ cấu trúc thu - chi trên một cuốc xe (như phần họ giữ lại, phần tài xế nhận, khoản nộp cho Nhà nước...) trên tổng số tiền khách hàng chi trả.

Tuần trước, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) yêu cầu các nền tảng cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến chính sách giá cước, các khoản phí, chiết khấu và khấu trừ đối với khách hàng và tài xế.