Bấm còi để giục xe phía trước đi nhanh hơn có đúng luật?

Sử dụng còi để "nhắc" xe phía trước chạy nhanh hơn hoặc nhường đường là thói quen khá phổ biến khi tham gia giao thông. Tuy nhiên, luật hiện hành không cho phép tài xế tùy ý sử dụng còi, mà chỉ quy định một số trường hợp cụ thể được phát tín hiệu này. Không ít trường hợp khi đèn tín hiệu tại các giao lộ vừa chuyển xanh, hay khi gặp một ô tô chạy chậm trên đường, các tài xế có thói quen bấm còi liên tục với mục đích yêu cầu phương tiện phía trước tăng tốc hoặc tránh sang một bên để nhường đường. Thực tế, nhiều người xem còi xe như một cách "giao tiếp" giữa các tài xế, dùng để nhắc nhở, thúc giục hoặc thể hiện sự sốt ruột khi phương tiện phía trước di chuyển chậm, gây cản trở.

Tuy nhiên, luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ hiện quy định khá cụ thể về mục đích được phép sử dụng tín hiệu còi . Đáng chú ý, không phải lúc nào tài xế có thể tùy ý bấm.

Luật quy định khi nào được sử dụng còi ô tô?

Theo khoản 1, điều 21 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, tín hiệu còi của phương tiện tham gia giao thông đường bộ chỉ được sử dụng trong hai trường hợp. Thứ nhất, dùng để báo hiệu cho người tham gia giao thông khi xuất hiện tình huống có thể mất an toàn giao thông. Thứ hai, dùng để báo hiệu chuẩn bị vượt xe .

Như vậy, nếu tài xế bấm còi chỉ vì xe phía trước khởi hành chậm khi đèn vừa chuyển xanh, chạy chậm hơn mong muốn hoặc đơn giản vì người lái phía sau đang sốt ruột, trong khi không xuất hiện nguy cơ mất an toàn và cũng không phải tình huống báo hiệu chuẩn bị vượt; mục đích sử dụng còi này không thuộc hai trường hợp luật cho phép.

Tuy nhiên, cần phân biệt việc bấm còi để thúc giục với báo hiệu xin vượt. Cụ thể, điều 14 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định, xe xin vượt phải báo hiệu bằng cách nhấp nháy đèn chiếu sáng phía trước hoặc còi. Trong đô thị và khu đông dân cư, từ 22 giờ ngày hôm trước đến 5 giờ ngày hôm sau, phương tiện xin vượt chỉ được báo hiệu bằng đèn.

Do đó, một tiếng còi phát ra để báo cho xe phía trước biết phương tiện phía sau đang chuẩn bị vượt, trong điều kiện được phép vượt và bảo đảm an toàn, khác về bản chất với việc liên tục bấm còi chỉ để ép xe trước tăng tốc.

Ngoài ra, còi xe cũng có thể được sử dụng để cảnh báo khi phát sinh nguy cơ mất an toàn. Chẳng hạn một phương tiện bất ngờ chuyển hướng, người đi đường có nguy cơ đi vào hướng di chuyển của ô tô hoặc xuất hiện tình huống có khả năng dẫn đến va chạm.

Đáng chú ý, bên cạnh việc giới hạn mục đích sử dụng, khoản 2, điều 21 còn quy định tài xế không sử dụng còi liên tục; không sử dụng còi có âm lượng không đúng quy định; không sử dụng còi từ 22 giờ ngày hôm trước đến 5 giờ ngày hôm sau trong khu đông dân cư, khu vực cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, trừ xe ưu tiên.

Bấm còi sai quy định xử phạt ra sao?

Không phải mọi cách sử dụng còi sai quy định đều được áp chung một mức phạt. Khi xử lý vi phạm, lực lượng chức năng sẽ căn cứ vào hành vi cụ thể và trường hợp được quy định trong Nghị định 168 /2024/NĐ-CP.

Đối với ô tô, điểm đ, khoản 1, điều 6 Nghị định 168 quy định, người điều khiển phương tiện sử dụng còi từ 22 giờ ngày hôm trước đến 5 giờ ngày hôm sau trong khu đông dân cư hoặc khu vực cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bị phạt từ 400.000 - 600.000 đồng, trừ xe ưu tiên đang làm nhiệm vụ. Trong khi đó, điểm b, khoản 3, điều 6 quy định, hành vi sử dụng còi, rú ga liên tục hoặc sử dụng còi hơi bị phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng, trừ xe ưu tiên đang làm nhiệm vụ.

Như vậy, trường hợp tài xế liên tục bấm còi để thúc phương tiện phía trước di chuyển nhanh hơn có thể rơi vào hành vi "sử dụng còi liên tục" và bị xử phạt theo quy định nêu trên.

Trong thực tế, tiếng còi phát ra khi không cần thiết không làm dòng xe di chuyển nhanh hơn nếu phía trước đang ùn tắc, còn người lái xe trước có thể chưa di chuyển vì đang phải nhường người đi bộ, phương tiện cắt ngang hoặc chờ điều kiện an toàn. Vì vậy, thay vì xem còi như công cụ để thúc giục người khác, tài xế nên sử dụng đúng chức năng mà pháp luật quy định. Việc hạn chế những tiếng còi không cần thiết cũng góp phần giảm tiếng ồn và áp lực cho người tham gia giao thông, đặc biệt trên các tuyến đường đông đúc.