Khoảng cách từ 'quan tâm' đến 'xuống tiền' ít phụ thuộc những ưu đãi đơn lẻ

Đó là ý kiến của ông Đinh Hồng Kỳ - Phó chủ tịch Liên đoàn doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) - nêu ra tại Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa TP.HCM với các tỉnh, thành vùng Đông Nam bộ và đồng bằng sông Cửu Long do Trung tâm xúc tiến đầu tư và thương mại TP.HCM (ITPC) tổ chức chiều nay 17.9. Doanh nghiệp cần nhiều hơn những ưu đãi để quyết định đầu tư Phát biểu tại hội nghị, ông Phạm Quang Nhật, Giám đốc ITPC, cho rằng liên kết vùng phải chuyển từ kết nối thông tin sang cùng triển khai các dự án cụ thể, biến lợi thế riêng của từng địa phương thành sức mạnh chung. Cụ thể, TP.HCM sẽ tập trung kết nối ba chuỗi giá trị gồm công nghiệp công nghệ cao - logistics; nông nghiệp, thủy sản - chế biến sâu, xuất khẩu; năng lượng sạch - kinh tế tuần hoàn. Hoạt động xúc tiến đầu tư cũng sẽ được chuẩn hóa theo chuỗi giá trị, số hóa cơ hội đầu tư và theo dõi đến cùng, hướng tới kết nối để cùng làm thay vì chỉ kết nối để biết nhau.

"Điều gì thực sự khiến một doanh nghiệp quyết định bỏ vốn đầu tư vào một địa phương?", ông Kỳ đặt câu hỏi và nhấn mạnh, khoảng cách từ "quan tâm" đến "xuống tiền" ngày càng ít phụ thuộc vào những ưu đãi đơn lẻ, mà phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng môi trường đầu tư, khả năng kết nối chuỗi giá trị và năng lực thực thi của chính quyền địa phương.

Doanh nghiệp hiện không chỉ nhìn vào giá đất, chi phí lao động hay ưu đãi thuế, mà ngày càng quan tâm đến logistics, năng lượng, nguồn nhân lực, chuỗi cung ứng, chuyển đổi số, yêu cầu môi trường và khả năng kết nối thị trường trong nước, quốc tế. Điều doanh nghiệp sợ nhất không hẳn là chi phí cao, mà là sự bất định. Một dự án có thể chấp nhận chi phí cao hơn nếu doanh nghiệp biết rõ thủ tục mất bao lâu, hạ tầng khi nào hoàn thành, cơ quan nào chịu trách nhiệm và các cam kết có được thực hiện nhất quán hay không. Vì vậy, địa phương cần tạo sự chắc chắn, minh bạch và khả năng dự đoán cho nhà đầu tư.

Với các dự án lớn, doanh nghiệp cũng cần một đầu mối thực sự chịu trách nhiệm xuyên suốt, không chỉ tiếp nhận hồ sơ mà còn điều phối các sở, ngành, theo dõi tiến độ và hỗ trợ tháo gỡ điểm nghẽn trong quá trình triển khai.

Từ góc nhìn đó, ông Kỳ đề nghị chuyển từ những "danh mục kêu gọi đầu tư" sang danh mục các cơ hội đầu tư có thể triển khai, với thông tin cụ thể về địa điểm, quy hoạch, đất đai, hạ tầng, điện, nước, logistics, thủ tục và thời gian thực hiện. Xa hơn, các địa phương có thể xây dựng một "cửa sổ" thông tin đầu tư chung của vùng, giúp nhà đầu tư không chỉ nhìn thấy từng dự án riêng lẻ mà cả các mắt xích trong chuỗi giá trị.

Trong khi đó, ông Đặng Hồng Anh - Chủ tịch Hội doanh nghiệp trẻ Việt Nam, Phó chủ tịch Tập đoàn Thành Thành Công - cho rằng doanh nghiệp tư nhân cần mạnh dạn tham gia các lĩnh vực mới như hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, bán dẫn, năng lượng xanh và nông nghiệp công nghệ cao. Để khơi thông dòng vốn này, ông kiến nghị địa phương quy hoạch quỹ đất sạch, bảo đảm nguồn điện ổn định cho các dự án công nghệ, đồng thời có chính sách phù hợp về thuế, tiền thuê đất và cơ chế thử nghiệm (Sandbox); đẩy mạnh cải cách thủ tục, xây dựng "một cửa thực chất" đối với các dự án lớn, công nghệ cao và chuyển đổi xanh.

"Thời gian chính là một trong những chi phí lớn nhất của doanh nghiệp. Nếu thủ tục kéo dài 2 - 3 năm, cơ hội đầu tư và cạnh tranh trên thị trường toàn cầu có thể bị bỏ lỡ", ông Hồng Anh cảnh báo. Ngoài ra, cần có các quỹ hỗ trợ công nghệ, chuyển đổi xanh hoặc tín dụng ưu đãi dài hạn; đồng thời phát huy vai trò của các tập đoàn lớn làm hạt nhân, kéo doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia chuỗi cung ứng.

TP.HCM cam kết liên kết bằng hành động

Phát biểu bế mạc, ông Bùi Minh Thạnh - Thành ủy viên, Phó chủ tịch UBND TP.HCM - đồng quan điểm, mỗi địa phương có lợi thế riêng và khi được kết nối về hạ tầng, thị trường, nguồn vốn, khoa học công nghệ, nhân lực và chuỗi cung ứng sẽ tạo thành một không gian kinh tế có quy mô, sức cạnh tranh và sức lan tỏa lớn hơn.

Vùng Đông Nam bộ có thế mạnh về công nghiệp, đô thị, logistics và dịch vụ; ĐBSCL có lợi thế về nông nghiệp, thủy sản, năng lượng; còn TP.HCM có thế mạnh về thị trường, tài chính, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhân lực và mạng lưới quốc tế. Sự cộng hưởng này là nền tảng để hình thành không gian phát triển mới. Tuy nhiên, ông Thạnh nhìn nhận hoạt động liên kết thời gian qua vẫn còn thiên về sự kiện, chưa hình thành được những chuỗi giá trị chuyên sâu và dài hạn.

Vì vậy, cần chuyển từ liên kết theo địa giới hành chính sang không gian phát triển; từ xúc tiến từng dự án sang kiến tạo chuỗi giá trị; từ cạnh tranh thu hút nguồn lực sang cùng mở rộng nguồn lực và từ cam kết sang hành động, kết quả.

Sau hội nghị, lãnh đạo TP.HCM đề nghị các địa phương rà soát, lựa chọn những chương trình, dự án, lĩnh vực có tính liên vùng và khả năng tạo động lực tăng trưởng để hình thành danh mục hợp tác trọng điểm giai đoạn 2026-2030. Trong đó, trọng tâm là khơi thông hạ tầng giao thông và logistics liên vùng, đẩy nhanh các tuyến vành đai, cao tốc kết nối TP.HCM với Đông Nam bộ và ĐBSCL, cùng hệ thống cảng biển, đường thủy nội địa.

"Thành phố sẽ thúc đẩy hình thành các chuỗi giá trị và hệ sinh thái ngành chuyên sâu, trong đó phát huy vai trò của TP.HCM về tài chính, khoa học công nghệ và đào tạo nhân lực để hỗ trợ sản phẩm của các địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu", ông Thạnh cho biết và cho rằng yêu cầu đổi mới cơ chế quản trị, chuyển từ ký kết cam kết sang quản trị bằng kết quả và sản phẩm cụ thể, giao nhiệm vụ rõ cho từng cơ quan đầu mối, duy trì cơ chế giao ban và minh bạch dữ liệu, đồng thời mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân và nhà đầu tư quốc tế.

"Mọi quy hoạch và cơ chế liên kết vùng cuối cùng phải được đo lường bằng sự thành công của doanh nghiệp và sự thụ hưởng của nhân dân", ông Thạnh nhấn mạnh.