Ý định hạn chế xuất khẩu dầu diesel của ông Trump

Ông Trump ủng hộ cấm xuất khẩu diesel để hạ nhiệt giá trong nước nhưng một số quan chức, chuyên gia cho rằng việc dừng hoàn toàn sẽ phản tác dụng.

Nguồn tin của Politico cho hay Wasington đang xây dựng quy trình pháp lý để ban bố lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel trong 90 ngày. Nếu được áp dụng, đây sẽ là lần đầu tiên Mỹ hạn chế xuất khẩu năng lượng kể từ khi chính quyền Tổng thống Obama dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu dầu kéo dài hàng thập kỷ vào 2015.

Ý định này là để giữ lại dầu diesel cho tiêu thụ nội địa nhiều hơn, giúp hạ nhiệt giá bán lẻ tăng cao kể từ xung đột Iran.

Hôm 24/9, giá dầu diesel trung bình toàn quốc neo ở mức 6,5 USD mỗi gallon, cao hơn 90 cent so với một tháng trước và hơn 2,8 USD so với cùng kỳ 2025, theo Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA). Điều này có thể làm gia tăng lạm phát, gây bất lợi cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Tổng thống Trump bày tỏ sự ủng hộ, nói quyết định sẽ sớm được đưa ra "theo cách này hoặc cách khác". "Tôi đã nói rằng đừng xuất khẩu dầu diesel nữa. Chúng ta sản xuất rất nhiều diesel", ông nói với các phóng viên tuần qua.

Ý định của ông Trump lập tức thu hút chú ý của giới phân tích và cộng đồng doanh nghiệp. Nhiều ý kiến cho rằng không nên cấm xuất khẩu hoàn toàn, vì chỉ có thể giúp hạ nhiệt giá dầu diesel cục bộ trong ngắn hạn.

Theo phân tích của Bloomberg, các nhà sản xuất Mỹ sẽ đột ngột rơi vào tình trạng dư thừa dầu diesel, dẫn đến giá tại một số khu vực của Mỹ giảm xuống. Tuy nhiên, các khu vực khác có thể không hưởng lợi nhiều do khác biệt trong cách lọc, vận chuyển và phân phối giữa các vùng.

Về dài hạn, hệ quả có thể phức tạp và tốn kém. Theo Wood Mackenzie, lệnh cấm sẽ khiến lượng dầu diesel và sản phẩm liên quan thừa khoảng 700.000 thùng mỗi ngày, phải chuyển vào kho dự trữ. Các kho chứa sẽ đầy chỉ sau hơn một tháng, buộc các nhà máy lọc dầu giảm chế biến hơn 2 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, tương đương cắt 12% công suất.

Hiệp hội Các nhà sản xuất Nhiên liệu và Hóa dầu Mỹ (AFPM) cảnh báo việc giảm sản lượng lọc cuối cùng sẽ dẫn đến giá tăng cao hơn. Ngoài ra, lệnh cấm còn có khả năng dẫn đến các biện pháp trả đũa từ những nước xuất khẩu dầu sang Mỹ, khiến chi phí nhiên liệu nhập khẩu tăng lên.

Theo Viện Dầu khí Mỹ (API), hạn chế xuất khẩu "chỉ khiến vấn đề thêm trầm trọng, gia tăng khó khăn cho hoạt động lọc dầu và gây thiệt hại cho người tiêu dùng".

"Giải pháp là tăng nguồn cung và tính linh hoạt, chứ không phải áp đặt những hạn chế mới", CEO API Mike Sommers, nêu.

Ông David Oxley, chuyên gia - kinh tế trưởng về khí hậu và hàng hóa tại Capital Economics, dự báo việc cấm hoàn toàn sẽ phản tác dụng nếu triển khai. "Lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Mỹ cùng sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng căng thẳng vốn đã rất nghiêm trọng trên thị trường diesel toàn cầu và đẩy giá bên ngoài nước Mỹ tăng cao hơn nữa trong ngắn hạn", ông nói thêm.

Liên minh châu Âu (EU) trong tuần bày tỏ lo ngại về ý tưởng của Washington, trong bối cảnh khối này phụ thuộc lớn vào nguồn cung Mỹ và đang tìm cách hạ nhiệt giá nhiên liệu leo thang. Người phát ngôn Ủy ban châu Âu Olof Gill nói kế hoạch này "không hay". "Bất kỳ gián đoạn nào cũng dẫn đến nguy cơ tác động tiêu cực cho cả hai phía", ông bình luận hôm 24/9.

Một số CEO ngành năng lượng đã liên hệ Nhà Trắng để phản đối lệnh cấm, đồng thời lưu ý rằng "tình hình hiện rất rối ren". Cùng với đó, vài nghị sĩ đảng Cộng hòa và quan chức trong chính quyền vẫn đang cố thuyết phục Tổng thống Trump rằng lệnh cấm có thể phản tác dụng, theo Politico .

Có khả năng Nhà Trắng sẽ tìm kiếm phương án thay thế cho một lệnh cấm toàn diện trong 90 ngày. "Chúng tôi đang xem xét tính khả thi, dựa trên tổng thể năng lực lọc dầu cũng như liệu lệnh cấm toàn bộ hay một phần có hiệu quả hay không", Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết hôm 22/9.

Đến ngày 23/9, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright bình luận rằng lệnh cấm sẽ không thể kiểm soát đà tăng mạnh của giá nhiên liệu. Nguồn tin của Reuters cho hay, những ngày gần đây, ông Wright đã liên hệ với lãnh đạo một số doanh nghiệp lọc dầu lớn của Mỹ để thăm dò khả năng họ tự nguyện hạn chế xuất khẩu diesel.

Một quan chức khác trong ngành năng lượng cho rằng khả năng lệnh cấm sẽ được ban bố hay không phụ thuộc vào việc ai là người sau cùng thuyết phục được Tổng thống Trump lúc ông ra quyết định.

Phiên An ( theo AP, Reuters, CNBC )