Tiến sĩ Mỹ rải 2.300 hồ sơ vẫn thất nghiệp

Jack Weis tự nhận mình là người thất nghiệp đang ăn bám cha mẹ, dù đã lấy bằng tiến sĩ Đại học Princeton và rải hàng loạt hồ sơ xin việc.

Jack Weis tốt nghiệp loại xuất sắc tại Đại học Rice rồi đăng ký chương trình tiến sĩ tại Đại học Princeton vào năm 2018. Nghiên cứu của anh từng được Ủy ban Nobel trích dẫn khi trao Giải Nobel Vật lý năm 2024.

Sau khi nhận bằng tiến sĩ ngành kỹ thuật hóa học năm 2024, anh bắt đầu nghiêm túc tìm kiếm việc làm đúng vào thời điểm các công ty thu hẹp quy mô tuyển dụng, sau giai đoạn ồ ạt tuyển người trong thời kỳ đại dịch.

Với nền tảng về các nguyên lý hóa học và tương tác phân tử, Weis ban đầu nhắm vào vị trí khoa học tại các tập đoàn dược phẩm và những chương trình nghiên cứu sau tiến sĩ danh giá tại các phòng thí nghiệm quốc gia. Tuy nhiên, phản hồi mà anh nhận được phần lớn chỉ là sự im lặng, đôi khi là những lời từ chối.

Anh sau đó mở rộng phạm vi tìm việc sang các ngành nghề khác như kỹ thuật phần mềm, chấp nhận làm việc ở những nơi xa hơn. Anh đã gửi hàng trăm hồ sơ xin việc qua các cổng thông tin tuyển dụng, nhưng phần lớn đều không nhận được lời mời phỏng vấn nào.

Weis kết nối với các cựu sinh viên từ Đại học Princeton và Đại học Rice, theo dõi quảng cáo việc làm trên tờ Salt Lake Tribune hay các bản cập nhật từ PitchBook để tìm những công ty khởi nghiệp vừa nhận được nguồn vốn đầu tư, với hy vọng rằng điều đó có thể giúp mình có việc làm.

Cuối cùng, ngay cả khi ứng tuyển vào ngành chế biến thực phẩm, anh cũng không nhận được bất kỳ phản hồi nào. Weis vẫn thất nghiệp dù đã rải hơn 2.300 hồ sơ trong hai năm qua.

Theo một khảo sát của Gallup vào tháng 8, chỉ có 34% người Mỹ cho rằng đây là thời điểm tốt để tìm một công việc chất lượng.

AI đã tạo ra một môi trường khó khăn hơn bình thường đối với những người trẻ có trình độ đại học khi tìm kiếm việc làm, trong khi tình hình đối với những lao động chân tay không bằng cấp lại khác biệt.

Trong khảo sát được Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố hồi tháng 9, hơn 70% người Mỹ được hỏi cho biết họ tin rằng AI sẽ dẫn đến tình trạng sụt giảm tổng số lượng việc làm. Sau hàng chục cuộc phỏng vấn trên khắp 50 bang, câu chuyện của Weis phản ánh rõ nét tình trạng "đóng băng" đang làm tê liệt thị trường lao động hiện nay.

Theo một nghiên cứu mới từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang Richmond, những nhân viên từng làm các công việc ổn định nhưng có kỹ năng dễ bị AI thay thế hiện nay khó tìm được việc làm mới hơn nhiều so với vài năm trước.

Một phần khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm xuất phát từ chính cách AI tham gia vào quy trình tuyển dụng.

Khi các nhà tuyển dụng bị "ngập" trong hàng trăm hồ sơ, phần nhiều trong số đó được tạo ra hoặc hỗ trợ bởi AI, thì chính các công ty cũng bắt đầu sử dụng AI để sàng lọc ứng viên.

Weis đã cố gắng tìm cách vượt qua "hố sâu" của các cổng thông tin tuyển dụng trực tuyến và những cuộc phỏng vấn một chiều với các bot AI bằng cách kết nối trực tiếp với những người đứng sau quy trình đó.

Anh cho biết các cựu sinh viên Đại học Princeton vẫn sẵn lòng nghe điện thoại của anh, nhưng sau đó họ lại hướng anh quay về trang web tuyển dụng của công ty. Anh đoán trước rằng hồ sơ của mình rồi cũng sẽ lại rơi vào "cõi hư vô" kỹ thuật số.

Vào tháng 1 năm nay, Weis đã nhận được một công việc với mức thù lao 70 USD/giờ tại Mercor, một công ty khởi nghiệp công nghệ chuyên thuê các chuyên gia để huấn luyện AI trong những lĩnh vực nghề nghiệp khác nhau.

Công việc của anh là đặt câu hỏi về kỹ thuật hóa học rồi nhập chúng vào một mô hình ngôn ngữ lớn. Nền tảng AI sẽ tạo ra các câu trả lời dựa trên yêu cầu của Weis, anh sau đó sẽ đánh giá và tìm cách cải thiện câu trả lời. Có tuần anh làm việc 20 giờ, có tuần chỉ làm 4 giờ.

Có những ngày việc nghĩ ra các câu lệnh rất dễ dàng như "Hãy giải thích vấn đề này ở trình độ học sinh lớp 6", nhưng cũng có lúc công việc trở nên tẻ nhạt, như khi phải hướng dẫn AI về các thông số kỹ thuật.

Có vài ngày khách hàng không có việc gì cho Weis làm. Những ngày như vậy xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn, rồi dần dần kéo dài thành hàng tuần.

Vào giữa tháng 3, Mercor chấm dứt hợp đồng với Weis. Anh biết tin này thông qua một tin nhắn gửi trong nhóm Slack gồm 810 người.

Sống nhờ tại nhà của bố mẹ ở Salt Lake City, Weis đã tiết kiệm được một khoản tiền và thực hiện vài khoản đầu tư. Anh cũng không phải gánh nợ cho quá trình học tiến sĩ.

"Các cổ phiếu của tôi liên tục tăng giá, tôi chẳng có gì để phàn nàn cả", anh nói hồi đầu năm nay.

Nhưng việc anh không xin được việc vẫn khiến cha mẹ bất ngờ, đồng thời lo lắng về khả năng con trai mình có thể ổn định cuộc sống và xây dựng gia đình trong tương lai.

"Chúng tôi chưa bao giờ nghĩ rằng nó lại gặp phải những khó khăn như vậy. Nó từng là một hướng đạo sinh cấp cao (Eagle Scout), luôn sẵn lòng giúp đỡ người khác, có ý thức bảo vệ môi trường và thể chất khỏe mạnh", cha anh, tiến sĩ John Weis, chia sẻ.

Weis đang cân nhắc việc theo học trường luật và cũng đang thử sức với con đường khởi nghiệp bằng cách sử dụng AI để thiết kế drone tích hợp tia laser nhằm tiêu diệt myrtle spurge, một loại cỏ dại xâm lấn. "Nếu thực sự tin rằng bản thân có giá trị, tôi nên chủ động nắm bắt cơ hội," anh nói.

Anh vẫn tiếp tục nộp đơn vào các chương trình học bổng mới mỗi khi có cơ hội. Gần đây, khi truy cập vào tài khoản ứng tuyển tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos, anh nhận ra vị trí mà mình từng mơ ước từ năm 2024 cuối cùng đã có người đảm nhận.

Suốt hai năm trời, trạng thái hồ sơ của anh vẫn không thay đổi: "Đang trong quá trình xem xét".

Hoàng Lan (Theo WSJ, AP )