'Thiếu thiết bị y tế, cán bộ vẫn ngại mua sắm'

Đại biểu Phạm Thu Xanh cho biết một số nơi thiếu thiết bị y tế nhưng cán bộ chưa dám mua vì lo rủi ro, đề nghị mở rộng mua sắm tập trung để giảm áp lực cho bệnh viện.

Sáng 4/10, Ủy ban Văn hóa và Xã hội họp toàn thể thẩm tra Dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược.

Một trong những điểm mới tại Luật Khám bệnh, chữa bệnh là Chính phủ đề xuất giải pháp nhằm quản lý giá thiết bị y tế cũng như tình trạng mua bán lòng vòng để nâng giá thiết bị y tế. Đó là việc quản lý thiết bị y tế sẽ theo vòng đời sản phẩm và chuỗi cung ứng; công khai theo lộ trình thông tin về giá thiết bị y tế và các cơ sở kinh doanh thiết bị y tế.

Dự luật cũng yêu cầu liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa y tế, hải quan, thuế, đấu thầu, bảo hiểm y tế và áp dụng các biện pháp để phục vụ truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chuỗi cung ứng; công khai giá niêm yết và cập nhật khi có thay đổi giá niêm yết trên hệ thống quản lý dữ liệu thiết bị y tế.

Đại biểu Phạm Thu Xanh, Giám đốc Bệnh viện sản nhi Hải Phòng, cho rằng vấn đề mua sắm đang gây nhiều lo ngại trong đội ngũ cán bộ ngành y. "Có nơi thiếu thiết bị nhưng chưa chắc đã dám mua, bởi họ làm thấy không an toàn. Dự luật phải làm sao cán bộ dám làm và bảo đảm tính minh bạch, cạnh tranh", bà nêu quan điểm.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu mở rộng cơ chế mua sắm tập trung đối với trang thiết bị y tế, tương tự cách thức đang áp dụng với thuốc. Theo bà, việc tổ chức mua sắm theo các cấp độ khác nhau sẽ hạn chế tình trạng mỗi bệnh viện tự thực hiện các gói thầu riêng lẻ, giảm nguy cơ chia nhỏ gói thầu để áp dụng hình thức chỉ định thầu, đồng thời giảm áp lực và trách nhiệm cho cán bộ trực tiếp thực hiện.

Bà đề xuất phân chia việc mua sắm thiết bị y tế thành ba nhóm. Nhóm thứ nhất là các thiết bị đặc biệt, có giá trị lớn và yêu cầu kỹ thuật cao như robot phẫu thuật, máy CT, MRI, thiết bị xạ trị gia tốc. Những thiết bị này nên được đưa vào danh mục đấu thầu tập trung cấp quốc gia, do cơ quan có thẩm quyền tổ chức hoặc giao Bộ Y tế thực hiện.

Nhóm thứ hai gồm các thiết bị quy mô lớn nhưng được sử dụng tương đối phổ biến tại nhiều cơ sở y tế. Việc mua sắm nên giao cho các trung tâm mua sắm tập trung cấp tỉnh, thành phố thực hiện. Cuối cùng là nhóm các thiết bị đơn giản, mang tính đặc thù theo từng chuyên khoa, phù hợp với nhu cầu riêng của từng bệnh viện. Nhóm này nên tiếp tục giao cho các cơ sở y tế chủ động mua sắm.

Theo Giám đốc Bệnh viện sản nhi Hải Phòng, cách phân tầng trên vừa giúp giảm tải cho các bệnh viện, vừa hạn chế rủi ro trong quá trình tổ chức đấu thầu, đồng thời tạo điều kiện để các doanh nghiệp lớn tham gia cạnh tranh công khai, bình đẳng.

Đại biểu Huỳnh Kim Minh Tâm (Trưởng Phòng Chỉ đạo tuyến Bệnh viện Đa khoa Kiên Giang) nói thiết bị có giá mua thấp chưa chắc giúp tiết kiệm ngân sách. Khi thiết bị thường xuyên hư hỏng, thời gian sửa chữa kéo dài, cơ sở y tế phải ngừng hoạt động, vừa giảm nguồn thu vừa ảnh hưởng đến hoạt động khám, chữa bệnh. Việc tổ chức đấu thầu tìm đơn vị sửa chữa cũng mất nhiều thời gian.

Do đó, bà đồng tình với việc quản lý thiết bị y tế theo vòng đời sản phẩm, chuỗi cung ứng và hiệu quả toàn bộ vòng đời, nhằm bảo đảm hiệu quả kinh tế, tiết kiệm ngân sách và hạn chế gián đoạn khám, chữa bệnh. Ngoài ra, với quy định phân loại thiết bị y tế theo 4 mức độ rủi ro, đại biểu đề nghị Bộ Y tế bổ sung tiêu chí đánh giá tác động của thiết bị đến an toàn người bệnh và nhân viên y tế trực tiếp hoặc gián tiếp tiếp xúc với thiết bị.

Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết dự thảo đã bổ sung điều luật nhằm giải quyết yêu cầu cấp thiết về quản lý giá thiết bị y tế, đồng thời tăng cường phân cấp, giảm thủ tục hành chính trong hoạt động khám, chữa bệnh.

Theo bà, nhiều kỹ thuật trước đây được xếp vào nhóm mới nhưng hiện đã trở thành thường quy, trong khi vẫn phải trình Bộ Y tế thẩm định. Cơ quan soạn thảo sẽ rà soát danh mục, chỉ giữ lại những kỹ thuật thực sự mới, đặc biệt, cần hội đồng chuyên môn cấp cao thẩm định để bảo đảm an toàn người bệnh. Những kỹ thuật đã được áp dụng phổ biến trên thế giới sẽ được đẩy mạnh phân cấp, tránh dồn thủ tục lên cơ quan trung ương.

Trước mắt, điều luật này tập trung giải quyết những vấn đề cấp thiết về quản lý giá, chuỗi cung ứng và giảm đầu mối trung gian. Việc phân loại thiết bị thành 4 mức nhằm bảo đảm thống nhất với cách phân loại quốc tế và khắc phục sự chưa đồng bộ với Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Đối với đề xuất phân tầng mua sắm và mở rộng đấu thầu tập trung, Bộ trưởng cho biết các nội dung về đàm phán giá, lựa chọn nhà thầu đã được quy định trong Luật Đấu thầu. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu bổ sung trong quá trình sửa đổi luật này.

Bà đồng tình với việc mở rộng danh mục đàm phán giá sang thiết bị y tế, nhất là những mặt hàng có giá trị lớn, được sử dụng phổ biến. Để đàm phán được giá tốt, các cơ quan cần có dữ liệu đầy đủ về nhu cầu mua sắm của các địa phương. Số lượng đặt hàng lớn sẽ tạo điều kiện để nhà cung cấp giảm giá, tiết kiệm chi phí.

Vừa qua, công an đã khởi tố 9 người trong vụ án xảy ra tại Công ty thiết bị y tế Việt Mỹ, về ba tội Nhận hối lộ, Buôn lậu và Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng . Công an xác định có hoạt động mua đi, bán lại, nâng giá thiết bị y tế và thuốc tân dược trước khi nhập khẩu về Việt Nam. Phần lớn hàng hóa được nâng giá trước khi bán cho các cơ sở y tế trong nước, qua đó thu lợi bất chính, gây thất thu ngân sách và ảnh hưởng đến quyền lợi người bệnh.