Nguy cơ mục ruỗng não bộ và tổn hại nhận thức khi người có tuổi nghiện xem phim ngắn AI suốt ngày

Làn sóng phim ngắn do trí tuệ nhân tạo sản xuất đang bùng nổ mạnh mẽ, lôi kéo không ít người cao tuổi dán mắt vào màn hình thâu đêm suốt sáng. Đằng sau sự say mê lạ lùng ấy là mối hiểm họa suy giảm nhận thức khôn lường.

Trong thời gian gần đây, sự bùng nổ của các đoạn phim ngắn được tạo ra bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trên các nền tảng mạng xã hội đang tạo nên một cơn sốt giải trí đáng chú ý. Không dừng lại ở giới trẻ, trào lưu này còn lôi kéo mạnh mẽ nhóm người đã về hưu cùng các bậc cao niên, biến họ thành những khán giả trung thành xem phim không ngừng nghỉ.

Tình trạng này đang khiến không ít gia đình rơi vào cảm giác hoang mang và lo lắng tột độ. Một bài đăng trên mạng xã hội mới đây đã phản ánh chân thực tình cảnh trớ trêu khi một người con chia sẻ việc mẹ mình mê mẩn phim ngắn AI đến mức dán mắt vào màn hình gần như suốt 24 giờ mỗi ngày.

Người này ngậm ngùi nhận ra rằng khi mình lớn lên, trật tự trong gia đình lại bị đảo ngược: phận làm con giờ đây phải liên tục nhắc nhở cha mẹ hãy đặt chiếc điện thoại xuống.

Thực tế này nhanh chóng nhận được sự đồng cảm sâu sắc từ đông đảo người dùng mạng xã hội. Hàng loạt ý kiến bày tỏ sự bất lực trước thói quen mới của các bậc phụ huynh: người già lướt màn hình không ngừng nghỉ từ lúc nấu nướng, ăn uống, đi vệ sinh cho đến tận lúc lên giường ngủ, tới mức con cái cảm thấy sắp "không tìm thấy mẹ đâu".

Nhiều người chia sẻ rằng cha mẹ họ hoàn toàn phớt lờ các cuộc trò chuyện thường nhật, gọi không thưa, bảo không nghe, thậm chí từng có trường hợp người lớn trong nhà rơi vào trạng thái suy sụp tinh thần ngay lập tức khi mạng internet bị ngắt kết nối đột ngột.

Ban đầu, nhiều người thừa nhận bản thân từng kinh ngạc trước kỹ thuật tiến bộ và độ hoàn thiện cao của các thước phim AI. Thế nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, sự mới mẻ nhanh chóng tan biến khi hàng loạt nhược điểm lộ rõ: diện mạo của các nhân vật bị rập khuôn đến mức đơn điệu, trong khi kịch bản chỉ quẩn quanh những tình tiết lặp đi lặp lại một cách sáo mòn.

Đáng lo ngại hơn cả tính chất giải trí đơn thuần, thói quen nghiện xem phim ngắn AI đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về sức khỏe tâm thần và năng lực nhận thức. Theo định nghĩa từ Nhà xuất bản Đại học Oxford, thuật ngữ "mục ruỗng não bộ" (brain rot) dùng để chỉ sự suy thoái về tinh thần và trí tuệ do tiếp xúc liên tục với các nội dung quá vụn vặt hoặc thiếu vắng chiều sâu.

Trong thời đại bùng nổ của video ngắn và mạng xã hội, hiện tượng này phản ánh rõ xu hướng của xã hội hiện đại: con người ngày càng lơ là tư duy sâu sắc để chạy theo những thông tin đơn giản, bề nổi.

Dẫn nguồn tin từ mạng tin tức China Times , giáo sư Alessandro Galeazzi thuộc Đại học Padova tại Ý cũng đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc. Ông nhấn mạnh rằng mạng xã hội hiện nay đang ngập tràn các sản phẩm AI chất lượng thấp.

Ngay cả khi người xem nhận thức rõ ràng rằng những đoạn phim đó hoàn toàn là sản phẩm hư cấu nhằm mục đích gây cười, hiện tượng mục ruỗng não bộ vẫn có thể bị thúc đẩy nhanh chóng. Thói quen tiếp thu dồn dập các luồng thông tin vô nghĩa sẽ trực tiếp gây tổn hại đến năng lực nhận thức dài hạn của con người.

Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến cáo người dùng mạng xã hội cần chủ động theo dõi và tự kiểm tra thông qua 6 dấu hiệu cảnh báo dưới đây:

Thứ nhất, thời gian tập trung bị rút ngắn rõ rệt. Người trong cuộc mất dần khả năng đọc hiểu các bài viết có dung lượng dài, chỉ quen tiếp nhận video ngắn hoặc các bài tóm tắt ngắn gọn.

Thứ hai, đánh mất dần năng lực tư duy phản biện. Người mắc hội chứng này nảy sinh tâm lý bài xích các nội dung nghiêm túc, học thuật hoặc giàu tri thức, chỉ ưu tiên những đoạn clip hài hước ngắn ngủi; tình trạng này kéo dài sẽ khiến não bộ tê liệt khả năng học hỏi và tư duy độc lập.

Thứ ba, sự lệ thuộc quá mức vào các công cụ công nghệ. Thói quen phụ thuộc vào AI và mong muốn nhận ngay câu trả lời trực tiếp sẽ làm suy giảm nghiêm trọng trí nhớ cũng như khả năng giải quyết các vấn đề phức tạp.

Thứ tư, thiếu hụt kỹ năng chắt lọc thông tin. Đứng trước khối lượng dữ liệu khổng lồ trên mạng, người tiếp nhận không thể phân định đâu là tin thật, tin giả hay trọng tâm vấn đề, từ đó dễ dàng hùa theo đám đông một cách mù quáng.

Thứ năm, thoái lui trong tương tác xã hội và gia tăng sự thờ ơ. Việc cắt giảm giao tiếp thực tế ngoài đời sống dẫn tới cảm giác cô lập, đồng thời làm xói mòn lòng trắc ẩn và sự thấu cảm giữa người với người.

Thứ sáu, tâm hồn trống rỗng và thiếu vắng niềm vui thực sự. Việc dựa dẫm vào hành vi lướt video hoặc cày phim để giết thời gian rảnh rỗi chỉ đem lại cảm giác hụt hẫng sau khi kết thúc, không thể tạo ra trạng thái hạnh phúc lâu bền.

Nếu phát hiện bản thân hoặc người thân trong gia đình xuất hiện nhiều dấu hiệu nêu trên, đó là lúc cần điều chỉnh lại lối sống, kiểm soát thời gian sử dụng mạng internet để bảo vệ sức khỏe trí tuệ trước sự bủa vây của các nội dung số kém chất lượng.