Nghiên cứu tính giá điện sinh hoạt theo khung giờ sử dụng

Chính phủ đề xuất bổ sung lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường khi điều kiện kỹ thuật cho phép.

Đây là một trong những nội dung mới được nêu tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng trình Quốc hội dự thảo luật này chiều 20/10.

Theo dự thảo, Chính phủ đề xuất áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sử dụng điện cho mục đích sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Đồng thời, Chính phủ cũng đề xuất bổ sung lộ trình áp giá bán điện sinh hoạt theo giờ khi điều kiện cho phép vào Điều 50 về giá điện.

Theo quyết định của Bộ Công Thương, từ cuối tháng 4, khung giờ cao điểm từ 17h30-22h30 các ngày trong tuần, tức dồn vào buổi tối; còn thấp điểm 0-6h hàng ngày.

Hiện tại, giá điện theo thời gian sử dụng (cao, thấp điểm và bình thường) chủ yếu áp dụng với khách hàng sản xuất, kinh doanh. Còn hộ gia đình, tiền điện vẫn đang được tính theo biểu giá bán lẻ sinh hoạt lũy tiến (6 bậc thang, thấp nhất 1.984 đồng và cao nhất 3.460 đồng một kWh, chưa gồm thuế VAT).

Hồi tháng 6, Bộ Công Thương từng cho biết cơ chế giá điện sinh hoạt theo lũy tiến phù hợp với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam - nơi nhu cầu điện tăng trưởng ở mức cao, thường xuyên trên 10% mỗi năm và có cường độ sử dụng năng lượng lớn. Biểu giá bậc thang khuyến khích người dân sử dụng năng lượng tiết kiệm, hỗ trợ các hộ thu nhập thấp tiếp cận điện năng ở mức cần thiết, phù hợp khả năng chi trả. Do đó, hiện chưa đủ điều kiện kỹ thuật để áp giá điện theo khung giờ như với điện sản xuất, kinh doanh.

Tiêu thụ điện sinh hoạt chiếm tỷ trọng lớn thứ hai trong cơ cấu tiêu thụ điện cả nước, chỉ sau nhóm khách hàng công nghiệp. Đây cũng là nhóm khách hàng được đánh giá khó điều chỉnh hành vi sử dụng điện hơn so với các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh.

Bộ Công Thương đánh giá giai đoạn tới, nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng và việc phát triển nguồn cung nhiều khó khăn. Do đó, cơ quan này cho rằng việc nghiên cứu mở rộng cơ chế giá điện theo giờ sẽ tạo động lực để người dân điều chỉnh thời điểm sử dụng, hạn chế tập trung vào khung cao điểm. Cơ chế này giúp giảm áp lực vận hành hệ thống điện và sử dụng hiệu quả hơn nguồn điện hiện có.

Thực tế, nhu cầu tiêu thụ điện của Việt Nam liên tục tăng cao, đặc biệt vào các buổi tối mùa nắng nóng khi nhu cầu sử dụng điều hòa tăng mạnh. Đây cũng là thời điểm nguồn điện mặt trời không còn hoạt động, buộc hệ thống phải huy động thêm các nguồn có chi phí cao hơn để đáp ứng nhu cầu.

Tại lần sửa luật này, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung cơ chế Nhà nước bù đắp chi phí hợp lý, trong trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội.

Dự thảo cũng bổ sung quy định tạo điều kiện cho nhà đầu tư thu hồi đầy đủ chi phí đầu tư, chi phí tài chính, vận hành và có mức lợi nhuận hợp lý, bảo đảm khả năng huy động vốn cho phát triển điện lực. Trong khi đó, quy định về chính sách giá điện theo luật hiện hành chỉ đề cập đến việc tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế đầu tư phát triển điện lực có lợi nhuận hợp lý.

Ngoài ra, Chính phủ còn đề xuất lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng, cũng như cơ chế giá khuyến khích năng lượng tái tạo, năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện (BESS).

Trình bày báo cáo thẩm tra , Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải nói rằng cơ bản tán thành nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo thể hiện rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường. "Không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện", cơ quan thẩm tra nêu.

Về đề xuất cơ chế Nhà nước bù đắp khi giá bán điện chưa kịp điều chỉnh, Ủy ban yêu cầu làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh cách hiểu mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ của ngân sách nhà nước.

Cũng theo cơ quan này, việc xóa bỏ bù chéo phải làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình; tách bạch với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn, bảo đảm nguồn lực công khai, minh bạch.

Một số ý kiến trong Ủy ban đề nghị đánh giá tác động tổng hợp của các cơ chế giá mới, nhất là giá điện theo thời gian sử dụng và lộ trình xóa bỏ bù chéo, lượng hóa tác động đến hóa đơn của các nhóm hộ gia đình và chi phí điện của các nhóm doanh nghiệp.

Quốc hội sẽ thảo luận Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực tại hội trường ngày 3/11 và biểu quyết thông qua vào 20/11.