Mỹ, Đan Mạch đạt thỏa thuận về Greenland

Tổng thống Trump thông báo Mỹ, Đan Mạch và Greenland đã đạt thỏa thuận cho phép Washington có "quyền kiểm soát vĩnh viễn" với an ninh hòn đảo.

"Mỹ đã đạt thỏa thuận với Đan Mạch và Greenland. Theo đó, chúng tôi có quyền kiểm soát vĩnh viễn với an ninh và mọi nhu cầu khác tại Greenland, giúp giải quyết toàn bộ quan ngại của Washington. Mỹ sẽ không phải chịu bất kỳ chi phí nào!", Tổng thống Donald Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social ngày 18/9.

Theo ông Trump, kể từ lúc này, "không một đối thủ nào của Mỹ" được phép đặt căn cứ, triển khai lực lượng quân sự hoặc thực hiện các khoản đầu tư nhạy cảm tại Greenland nếu chưa được Washington chấp thuận bằng văn bản.

"Trong hơn 100 năm qua, các tổng thống Mỹ đều nhận thức được tầm quan trọng chiến lược của Greenland, nhưng không ai có thể xử lý. Tôi tự hào là Tổng thống đã giải quyết dứt điểm vấn đề đặc biệt quan trọng này và đảm bảo nó được duy trì lâu dài", ông tiếp tục.

Tổng thống Trump cho biết Mỹ sẽ lập tức bắt đầu xây dựng lực lượng quân sự quy mô lớn tại những khu vực phù hợp ở Greenland và phối hợp với người dân bản địa trong quá trình triển khai. Ông mô tả đây là giải pháp có lợi cho Mỹ, Đan Mạch, Greenland cùng các đồng minh.

"Đây là giấc mơ trở thành hiện thực đối với Mỹ. Cảm ơn mọi người đã quan tâm!", ông Trump viết.

Thủ tướng Mette Frederiksen cùng ngày cho biết thỏa thuận giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ về tăng cường an ninh tại hòn đảo tự trị là "điều tốt cho NATO và châu Âu". Bà thêm rằng văn kiện dự kiến được ký bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào tuần tới tại Mỹ.

"Thỏa thuận công nhận chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Đan Mạch, cũng như quyền tự quyết của người dân Greenland", bà nói. Sau khi ký kết, thỏa thuận sẽ phải được quốc hội chấp thuận trước khi có hiệu lực.

"Thật đáng mừng khi chúng ta sắp đạt thỏa thuận nhằm bảo đảm và tăng cường an ninh cho Greenland, Đan Mạch, Mỹ và liên minh phương Tây. Văn kiện công nhận lợi ích của Greenland và vị thế của chúng tôi trong hợp tác quốc tế", Jens-Frederik Nielsen, lãnh đạo chính quyền Greenland, cho hay.

Chưa rõ nội dung cụ thể trong thỏa thuận tiềm năng giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland.

Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết thỏa thuận cấm các quốc gia không thuộc NATO xây dựng căn cứ tại Greenland, đồng thời chỉ Mỹ và các đồng minh được phép thực hiện những khoản "đầu tư nhạy cảm". Theo quan chức này, thỏa thuận trao cho Mỹ quyền tiếp cận, đồn trú và sử dụng không phận Greenland lâu dài, các quyền này vẫn được duy trì ngay cả trong trường hợp Greenland độc lập.

Mỹ cùng Đan Mạch năm 1951 ký hiệp ước phòng thủ, Washington đã có gần như đầy đủ quyền sử dụng không phận và đặt căn cứ tại Greenland. Hiệp ước dẫn đến sự thành lập của căn cứ không quân Thule, sau này đổi tên thành căn cứ vũ trụ Pituffik ở phía bắc Greenland. Một số hãng truyền thông đưa tin Mỹ muốn mở thêm ba căn cứ quân sự ở miền nam hòn đảo.

Ngoại trưởng Marco Rubio nói thỏa thuận đã "giải quyết vĩnh viễn và hoàn toàn" những lo ngại về an ninh quốc gia của Mỹ liên quan đến Greenland.

"Greenland sẽ nằm mãi mãi trong khu vực phòng thủ chiến lược của Bắc Mỹ, loại trừ mọi đối thủ khỏi Greenland và khu vực xung quanh", ông viết.

Greenland là đảo lớn nhất thế giới, nằm giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, trên tuyến đường ngắn nhất từ Bắc Mỹ tới châu Âu, khiến nó trở thành địa điểm chiến lược quan trọng với Washington. Hòn đảo có dân số 57.000 người và diện tích khoảng 2,16 triệu km2, với nguồn khoáng sản dồi dào, đặc biệt là đất hiếm, tài nguyên quan trọng với các lĩnh vực công nghệ then chốt.

Tổng thống Trump nêu ý tưởng mua Greenland từ nhiệm kỳ đầu nhưng đề xuất đó dần rơi vào quên lãng. Sau khi nhậm chức nhiệm kỳ hai tháng 1/2025, ông Trump khơi lại vấn đề và hành động quyết liệt hơn, từ đe dọa hành động quân sự cho đến áp thuế.

Như Tâm (Theo AFP, Reuters )