Hít phải khí clo: Vì sao tổn thương phổi có thể nặng lên sau vài giờ?

Sau vụ rò rỉ khí clo tại Hà Nội, bác sĩ cảnh báo không nên chủ quan khi đã rời khỏi vùng nhiễm độc vì tổn thương phổi có thể tiếp tục tiến triển trong vòng 24 giờ. >>> 42 người nhập viện nghi do ngộ độc khí

Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho hay triệu chứng sau khi phơi nhiễm khí clo được chia thành 2 giai đoạn:

Giai đoạn triệu chứng tức thì (sau vài giây đến vài phút): Bỏng rát , chảy nước mắt, đỏ mắt; ho khan, đau họng, chảy nước mũi; tức ngực, ngạt thở do co thắt nhẹ đường hô hấp trên. Xảy ra ngay khi tiếp xúc do clo phản ứng lập tức với nước ở niêm mạc mắt, mũi, họng tạo ra axit.

Giai đoạn tiến triển nặng (sau 6 - 24 giờ): Nguy hiểm nhất, thường xảy ra sau một “khoảng lặng lâm sàng”, nạn nhân tưởng chừng đã ổn định sau khi ra khỏi vùng nhiễm độc:

Vì sao có thể tổn thương phổi muộn dù đã rời khỏi nơi có khí clo?

Theo bác sĩ Thành, khi hít phải khí clo, một phần clo sẽ phản ứng ngay với nước ở đường hô hấp trên. Tuy nhiên, một lượng lớn khí vẫn có thể tiến sâu vào đường hô hấp dưới (phế quản nhỏ và phế nang) mà không gây bỏng rát ngay lập tức như ở mũi, họng.

Khi tiếp xúc với độ ẩm trên bề mặt đường hô hấp, clo tạo thành các chất như axit HCl và axit HOCl, gây tổn thương tế bào thông qua các phản ứng hóa học và oxy hóa. Tổn thương này có thể kích hoạt phản ứng viêm, làm suy yếu hàng rào phế nang - mao mạch, khiến dịch bắt đầu rò rỉ và tích tụ trong phế nang.

Theo bác sĩ Thành, quá trình này thường cần từ 6 - 24 giờ, tùy mức độ phơi nhiễm, để lượng dịch đủ lớn và cản trở sự trao đổi oxy, từ đó gây ngạt thở, tổn thương phổi muộn.

Các bước sơ cứu người hít khí clo

Bác sĩ Thành cho hay, sơ cứu người hít phải khí clo cần sự nhanh chóng, chính xác và an toàn, cụ thể:

Đảm bảo an toàn cho người cứu : Không lao vào vùng nhiễm độc nếu không có mặt nạ chống độc chuyên dụng. Khí clo nặng hơn không khí nên sẽ tích tụ sát mặt đất, hãy di chuyển ở tư thế cao đầu nếu có thể.

Đưa nạn nhân rời khỏi vùng nhiễm độc ngay lập tức : Như nơi thoáng gió, có không khí trong lành.

Gọi cấp cứu khẩn cấp : Đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất, kể cả khi chưa có triệu chứng rõ rệt.

Sơ cứu trong lúc chờ xe cấp cứu (ưu tiên hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn):

Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành lưu ý “4 không” khi sơ cứu nạn nhân khí clo:

Không tự ý cho uống bất kỳ chất gì như nước , sữa hay các bài thuốc dân gian khi nạn nhân đang khó thở hoặc lơ mơ, vì rất dễ gây sặc vào đường thở, làm trầm trọng thêm tình trạng suy hô hấp.

Không dùng kiềm để trung hòa trên da/mắt : Khí clo tạo ra axit khi gặp nước, nhưng việc tự ý dùng dung dịch kiềm (như baking soda, nước vôi) để trung hòa sẽ sinh ra phản ứng tỏa nhiệt dữ dội, gây bỏng nhiệt chồng lên bỏng hóa chất.

Không vận động mạnh : Vận động làm tăng nhu cầu oxy và đẩy nhanh quá trình rò rỉ dịch vào phế nang, khiến phù phổi cấp xuất hiện sớm và nặng hơn.

Không chủ quan cho nạn nhân về nhà : Kể cả khi nạn nhân ho nhẹ hoặc tỉnh táo sau khi ra ngoài trời, không được phép cho họ tự về nhà theo dõi một mình. Khoảng lặng lâm sàng (6 - 24 giờ) có thể đánh lừa người bệnh trước khi phù phổi cấp bùng phát.