Dòng người kín hai bên đường tiễn đưa 731 liệt sĩ về nghĩa trang

TP HCM Đoàn xe đưa các hài cốt liệt sĩ từ công viên Lê Thị Riêng, qua nhiều tuyến phố tổng chiều dài hơn 26 km để đến nghĩa trang liệt sĩ thành phố, người dân đứng kín hai bên đường tiễn đưa, sáng 14/10.

Kế hoạch tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại công viên bắt đầu từ ba bức ảnh chụp hố chôn tập thể ở khu vực Nghĩa trang Đô Thành (nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán) do nhóm nghiên cứu của kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng cung cấp. Từ những bức ảnh này, Bộ Tư lệnh TP HCM tìm nhân chứng, khảo sát địa điểm. Sau hơn ba tháng, lực lượng chức năng quy tập 731 hài cốt.

Từ sáng sớm, nhiều người dân đã có mặt tại Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, chờ dự lễ truy điệu các liệt sĩ. Người mang hoa cúc trắng, người cầm cờ Tổ quốc. Một số người lặng lẽ đứng chờ, mong được tiễn đưa những người lính đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Trước lễ an táng, từ 5h, Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP HCM tổ chức lễ cầu siêu cho các liệt sĩ. Bên ngoài khu vực hành lễ, nhiều phật tử mang hoa đứng chờ. Dù không thể vào trong vì giới hạn số người tham dự, họ vẫn hòa giọng theo lời kinh cầu nguyện.

Gần 8h, hàng nghìn người dân, đại biểu xếp hàng dài hơn 50 m từ sảnh công viên đến khu vực truy điệu. Nhiều người cầm hoa cúc trắng, lặng lẽ chờ vào viếng. Khi nhạc phẩm Hồn tử sĩ vang lên bên những hàng quách hài cốt đặt san sát, nhiều người cúi đầu, chắp tay, không cầm được nước mắt.

Trong dòng người đến tiễn đưa các liệt sĩ, bà Trần Thị Lệ Thu vẫn mang theo một nỗi mong mỏi chưa thành. Gần 60 năm qua, bà cùng gia đình tìm kiếm hài cốt cha là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Kiểu, bí danh Chín K, Khu ủy viên, Phó ban Công vận Đặc khu Sài Gòn – Gia Định, hy sinh trong Tết Mậu Thân 1968.

Mẹ bà Thu qua đời năm 2017, mang theo di nguyện được nằm cạnh chồng. Đến nay, tâm nguyện ấy vẫn chưa thực hiện được.

"Tôi biết ba có thể nằm ở đây, dù việc tìm kiếm rất khó khăn vì thời gian đã quá lâu. Gia đình vẫn giữ niềm tin, mong tìm được ba để đưa về nằm cạnh mẹ", bà Thu nói.

Với bà Nguyễn Thị Lệ , 79 tuổi, ngày 14/10 là dịp tiễn biệt người chồng đã chờ đợi gần trọn cuộc đời. Tuổi cao, sức yếu, đi lại khó khăn, bà được người thân dìu đến công viên từ sáng. Trước những hàng quách hài cốt, bà đứng lặng.

Bà Lệ và liệt sĩ Huỳnh Văn Quên đã hứa hôn trước khi ông lên đường chiến đấu. Trước lúc tham gia Chiến dịch Mậu Thân 1968, ông hẹn thắng trận sẽ về cưới bà. Nhưng người lính ấy đã không trở lại.

Gần 60 năm qua, bà Lệ sống độc thân, một mình thờ phụng cha mẹ chồng và chờ đợi người thương.

Trong đợt tìm kiếm vừa qua, hài cốt ông Quên được tìm thấy cùng giấy tờ còn in nét mực trên tấm nylon trong ví da. Qua xác minh, ông là chiến sĩ đặc công Tiểu đoàn 1 Long An, từng tham gia trận đánh cầu Chữ Y trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968.

Khi đoàn đưa di cốt các liệt sĩ ra xe để về nơi an táng, bà Lệ ngấn lệ, cúi đầu tiễn biệt.

Các quách hài cốt được cán bộ, chiến sĩ cẩn trọng đưa từ khu vực hành lễ ra đoàn xe chờ sẵn. Trên mỗi xe có dòng chữ "Đời đời nhớ ơn các anh hùng liệt sĩ", "Tổ quốc ghi công".

Đoàn xe lần lượt rời công viên, trên hành trình hơn 26 km đến Nghĩa trang Liệt sĩ TP HCM, phường Long Bình. Dọc các tuyến Trường Sơn, Cách Mạng Tháng 8, Điện Biên Phủ, qua cầu Sài Gòn, đường Võ Nguyên Giáp và xa lộ Hà Nội, người dân đứng kín hai bên, chờ tiễn đưa.

Nhiều người cầm hoa cúc trắng cùng cờ Tổ quốc. Các cựu chiến binh mặc quân phục đứng nghiêm chào đoàn xe. Khi đoàn đi qua, hàng nghìn người cùng hát Bài ca không quên . Tiếng hát vang giữa phố đông, hòa cùng những ánh mắt dõi theo đoàn xe chở các liệt sĩ về nơi an nghỉ.

Thảo Phương, 23 tuổi, làm việc tại TP HCM, xin phép cơ quan để cùng đồng nghiệp đứng chờ từ sáng sớm trên đường Điện Biên Phủ. Cô muốn trực tiếp tiễn đưa những người đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

"Chứng kiến đoàn xe đưa các anh đi qua, tôi tự nhắc mình phải sống và làm việc tốt hơn", Phương nói.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP HCM trên xa lộ Hà Nội, dù trời nắng nóng, nhiều người vẫn đến từ sớm, mang theo những nhành hoa trắng đứng chờ ở cổng. Một số người đi xe buýt hoặc metro đến nghĩa trang tiễn đưa các liệt sĩ.

Đúng 9h25, đoàn xe đầu tiên chở hài cốt liệt sĩ đến nghĩa trang. Hành trình đưa các anh trở về sau gần 60 năm khép lại giữa sự đón đợi của người dân thành phố.

Trong điếu văn tại lễ an táng, Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường nhắc đến những di vật ít ỏi được tìm thấy cùng các hài cốt: bức ảnh nhạt nhòa theo năm tháng, lọ dầu gió, chiếc lược chải tóc, sợi dây chuyền, chiếc nhẫn, thắt lưng, bình tông, đôi dép cao su, cùng võng, tăng và vũ khí.

Những vật dụng bình dị gợi lại cuộc sống của người lính trước ngày ra trận. Họ cũng có gia đình, quê hương, những người thân mong ngóng ngày trở về. Nhưng nhiều người đã không kịp chứng kiến ngày đất nước thống nhất, phải nằm lại giữa lòng đô thị Sài Gòn khi tuổi đời còn rất trẻ.

Gần 60 năm sau ngày hy sinh, 731 hài cốt liệt sĩ được đưa về an nghỉ tại nghĩa trang. Các mẫu sinh phẩm đã được lấy, số hóa và chuyển đến Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tại Hà Nội để xét nghiệm, đối chiếu với mẫu của thân nhân, phục vụ xác định danh tính.

Thành phố sẽ tiếp tục rà soát những địa điểm có thể còn hài cốt liệt sĩ, mở rộng tìm kiếm và kiên trì xác định danh tính các anh. "Dù chưa xác định được tên tuổi, quê quán, kính xin hương hồn các liệt sĩ hãy xem quê hương TP HCM là nơi lành để các anh, các chị yên nghỉ", ông Cường nói.