Chủ tịch Quốc hội: Không để sửa luật này lại gây vướng ở luật khác

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu các cơ quan rà soát kỹ để việc tháo gỡ điểm nghẽn ở luật này không tạo thêm vướng mắc ở luật khác, cùng một vấn đề không được quy định theo nhiều cách.

Khai mạc Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách sáng 28/9, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết trong hai ngày làm việc, đại biểu sẽ thảo luận, cho ý kiến 17 dự án luật dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2.

Theo Chủ tịch Quốc hội, khối lượng lập pháp lớn, nhiều luật được sửa đổi cùng lúc nên yêu cầu quan trọng là bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Các cơ quan của Chính phủ và Quốc hội cần rà soát kỹ sự thống nhất về khái niệm, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phân cấp, phân quyền, đất đai, tài chính, dữ liệu và thời điểm có hiệu lực.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu mỗi dự án luật phải trả lời được những vấn đề cụ thể như đang giải quyết vướng mắc gì của thực tiễn, vì sao phải sửa luật, chính sách mới tạo ra giá trị gì, tác động đến ai, chi phí tuân thủ ra sao, nguồn lực thực hiện ở đâu và ai chịu trách nhiệm đến cùng.

Theo ông, luật cần tập trung vào những vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, có tính nguyên tắc và ổn định. Những nội dung thường xuyên biến động có thể giao đúng thẩm quyền để bảo đảm linh hoạt trong điều hành, nhưng "phân định giữa lập pháp và lập quy không có nghĩa là chuyển phần khó xuống nghị định, thông tư".

Những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền công dân, điều kiện kinh doanh, phân bổ nguồn lực, tổ chức quyền lực và trách nhiệm của cơ quan nhà nước phải được quy định đủ rõ ngay trong luật. Ngược lại, không nên đưa vào luật quá nhiều quy trình kỹ thuật, nghiệp vụ hoặc những nội dung thường xuyên thay đổi.

Từ đó, Chủ tịch Quốc hội nêu ba nguyên tắc trong xây dựng pháp luật: Luật ngắn hơn nhưng không mỏng về chính sách; quy định ít hơn nhưng trách nhiệm phải rõ hơn; ổn định hơn nhưng vẫn phải đủ khả năng thích ứng với thực tiễn.

Theo ông Trần Thanh Mẫn, Quốc hội khóa 16 có tỷ lệ đại biểu chuyên trách cao hơn, đồng nghĩa yêu cầu về tính chuyên nghiệp và trách nhiệm đối với từng quyết định lập pháp cũng lớn hơn. Ông đề nghị đại biểu tập trung vào những vấn đề còn ý kiến khác nhau, phát biểu thẳng, ngắn, rõ chính kiến, lập luận và phương án xử lý.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh năm 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội 14 của Đảng; nhiều chủ trương lớn về khoa học công nghệ, hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đang được khẩn trương thể chế hóa.

"Khối lượng lớn, thời gian gấp, nhưng chất lượng không được phép giảm. Càng làm nhanh càng phải chắc; càng sửa nhiều luật, càng phải bảo đảm tính hệ thống", Chủ tịch Quốc hội nói.

Ông đề nghị ngay sau hội nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo và thẩm tra khẩn trương tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ. Báo cáo giải trình phải nêu rõ ý kiến nào được tiếp thu, ý kiến nào không và lý do.

Theo Chủ tịch Quốc hội, thước đo cuối cùng không phải thông qua được bao nhiêu luật, mà sau khi luật ban hành, bộ máy có vận hành tốt hơn, người dân và doanh nghiệp có thuận lợi hơn, nguồn lực xã hội có được giải phóng và năng lực quản trị quốc gia có được nâng lên hay không.

Trong ngày 28-29/9, đại biểu Quốc hội chuyên trách thảo luận 17 dự án luật, chia thành 5 nhóm lĩnh vực. Nhóm kinh tế, tài chính gồm sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập; Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nhóm an ninh gồm Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; Luật An ninh dữ liệu; Luật Định danh và xác thực điện tử. Nhóm khoa học, môi trường gồm sửa Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo; Luật Bảo vệ môi trường; Luật Điện lực và Luật Bưu chính.

Nhóm hành chính, tư pháp gồm Bộ luật Hình sự, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Nhóm văn hóa, xã hội gồm sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về thể dục thể thao, du lịch, thư viện, điện ảnh, di sản văn hóa, quảng cáo, báo chí; Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác; cùng dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.