Các cuộc gọi 'phá lệ' của Phó tổng thống Mỹ về Iran

Ông JD Vance có động thái khác thường khi gọi điện trực tiếp cho các chỉ huy quân đội trong mùa xuân và hè để nghe đánh giá thẳng thắn về cuộc chiến với Iran.

Theo quy thức vận hành quân sự của Mỹ, chuỗi chỉ huy tác chiến chạy thẳng từ Tổng thống tới Bộ trưởng Quốc phòng rồi xuống các tư lệnh khu vực, trong khi Phó tổng thống không nắm quyền chỉ huy tác chiến trực tiếp. Thông thường, Nhà Trắng chỉ tiếp nhận các đánh giá chiến trường sau khi đã được Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân và Lầu Năm Góc tổng hợp, sàng lọc thành một quan điểm chung.

Tuy nhiên, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã thực hiện các cuộc gọi để trực tiếp nghe nhận định riêng của từng chỉ huy trước khi những ý kiến này được tổng hợp thành đánh giá chung, NYTimes dẫn các nguồn tin cho biết.

Những người ông Vance đã gọi điện bao gồm đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ; đô đốc Samuel Paparo, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cùng các chỉ huy tại châu Âu và châu Á - những nơi bị rút bớt kho tên lửa để chi viện cho Trung Đông. Ngoài các tướng lĩnh chỉ huy, ông Vance còn thường xuyên liên hệ trực tiếp với các chuyên gia phân tích của CIA để tra vấn dữ liệu tình báo thô về Iran.

Trong các cuộc trao đổi, các chỉ huy chiến trường đã chia sẻ thẳng thắn về tình hình thực tế và những thách thức của chiến dịch. Nội dung được đề cập nhiều nhất là áp lực lên kho dự trữ khí tài, khi nguồn tên lửa phòng không Patriot cùng các dòng đạn tầm xa như ATACMS và PrSM sụt giảm đáng kể sau các đợt điều chuyển sang Trung Đông, có thể tác động đến mức độ sẵn sàng ứng phó tại những khu vực khác như châu Á và châu Âu. Bên cạnh đó, giới chỉ huy nhận định quân đội Iran có khả năng thích ứng linh hoạt trên thực địa và Tehran thể hiện quyết tâm duy trì lập trường bất chấp các đợt không kích, cho thấy xung đột khó có thể sớm khép lại như kỳ vọng ban đầu.

Các nguồn tin nắm rõ vấn đề cho biết Tổng thống Trump, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine, Ngoại trưởng kiêm Cố vấn An ninh Quốc gia Marco Rubio cùng Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles đều biết về các cuộc gọi này của ông Vance.

Hôm 12/9, Phó Tổng thống Vance xác nhận đã thực hiện các cuộc gọi. "Chuyện Phó tổng thống gọi điện cho các đô đốc và tướng lĩnh để tìm hiểu về chính sách đối ngoại của Mỹ là điều hoàn toàn bình thường, tất nhiên là tôi đã làm vậy", ông Vance nói.

Theo những người từng nói chuyện với ông Vance, sau một số cuộc trao đổi, Phó Tổng thống đặc biệt lo ngại về chiến lược tổng thể cũng như triển vọng thành công của chiến dịch. Ông Vance sau đó đưa những đánh giá này vào các cuộc trao đổi kín với ông Trump và nhóm cố vấn thân cận.

Việc ông Vance phản đối cuộc chiến không phải là điều bí mật trong Nhà Trắng. Trong những tuần trước ngày 28/2, tại các cuộc họp ở Phòng Bầu dục và Phòng Tình huống, ông đã nhiều lần lập luận phản đối chiến dịch, có lúc khiến ông Trump hết sức khó chịu, theo những quan chức từng trao đổi với Tổng thống về vấn đề này.

Tuy nhiên, sau khi ông Trump đưa ra quyết định, ông Vance công khai bảo vệ lựa chọn của Tổng thống, kể cả trong những cuộc phỏng vấn truyền hình căng thẳng.

Phó Tổng thống cũng trở thành gương mặt đại diện cho nỗ lực hòa bình, điều hành một loạt cuộc đàm phán dẫn tới một biên bản ghi nhớ vào tháng 6. Tuy nhiên, thời hạn 60 ngày theo văn bản này kết thúc vào tháng 8 mà không đạt được thỏa thuận nào. Hai bên dường như thậm chí còn cách xa nhau hơn so với thời điểm bắt đầu thương lượng.

Ông Vance không phải Phó Tổng thống đầu tiên đóng vai trò tích cực trong các vấn đề an ninh quốc gia. Tổng thống Barack Obama từng chọn ông Biden làm cấp phó một phần nhờ kinh nghiệm đối ngoại của ông Biden. Phó Tổng thống Dick Cheney cũng từng là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn trong việc phát động và điều hành các cuộc chiến tại Afghanistan và Iraq dưới thời chính quyền George W. Bush.

Ông Vance, người từng phục vụ trong thủy quân lục chiến trong thời gian diễn ra chiến tranh Iraq, đã nói với các đồng nghiệp rằng ông tự định vị mình là một trong những cố vấn chủ chốt của Tổng thống về vấn đề an ninh quốc gia.

Động thái tiếp cận trực tiếp các tướng lĩnh chiến trường cho thấy nét đặc trưng trong phong cách quản trị của ông JD Vance: tỉ mỉ, chuộng dữ liệu thô và có xu hướng "đi sâu vào tiểu tiết". Trong khi cách ra quyết định của Tổng thống Donald Trump thường mang tính bao quát và cảm quan, ông Vance lại tự mình truy vết từng con số về kho vũ khí, hải trình qua eo biển Hormuz cho đến thông tin tình báo.

Đây là dấu ấn cá nhân có thể định hình đáng kể vị thế chính trị của ông trong bộ máy Nhà Trắng cũng như chặng đường tương lai.

Hoàng Lan (Theo NYTimes, Hill )