Biểu tình bạo loạn ở Pháp đốt nóng tranh cãi về nhập cư

Làn sóng biểu tình ở Pháp khoét sâu tranh cãi về nhập cư, khi một số chính trị gia và phe cánh hữu quy kết người nhập cư gây ra bạo loạn.

Khi nước Pháp chưa hết choáng váng vì các cuộc biểu tình biến thành bạo loạn nghiêm trọng cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng quốc gia này đang "bốc cháy", đồng thời đổ lỗi cho vấn đề nhập cư đã khiến nước này "suy thoái".

Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Thủ tướng Hungary Peter Magyar cũng quy kết bạo lực ở Pháp cho người nhập cư, cho rằng đây là lý do để các nước tăng cường bảo vệ biên giới trước làn sóng người vượt biên trái phép.

Thống kê của chính phủ Pháp cho thấy vào năm 2025, gần 8 triệu người nhập cư đang sinh sống ở nước này, chiếm khoảng 11,6% tổng dân số. Trong đó, gần 50% có nguồn gốc từ châu Phi.

Mối quan hệ giữa Pháp và châu Phi đã hình thành qua nhiều thế kỷ, gắn liền với lịch sử thuộc địa, làn sóng di cư, thương mại và giao lưu văn hóa. Ngày nay, những người có nguồn gốc từ các quốc gia như Tunisia, Algeria, Senegal, Morocco, Mali và Bờ Biển Ngà đã cấu thành một phần của xã hội Pháp.

Diabagate Adama, người gốc châu Phi đã dành gần một thập kỷ làm việc trong ngành an ninh tư nhân ở Paris, cảm thấy bất bình khi người nhập cư bị đổ lỗi cho những vụ đập phá, hôi của, đụng độ trong biểu tình ở Pháp.

Ông chỉ ra rằng tình hình bất ổn bắt đầu từ tháng 9, khi học sinh, sinh viên xuống đường để phản đối tình trạng cơ sở vật chất trường học xuống cấp, thiếu hụt giáo viên và các vấn đề khác ảnh hưởng đến giáo dục.

Adama cho rằng những học sinh khởi xướng cuộc biểu tình đến từ nhiều thành phần khác nhau, với đủ mọi chủng tộc và cộng đồng, không chỉ là con em của những người nhập cư.

Nỗi bất mãn của học sinh, sinh viên nhanh chóng lan rộng ra ngoài trường học, thu hút sự ủng hộ của giáo viên, các công đoàn và những nhóm khác không hài lòng với chi phí sinh hoạt ngày càng tăng và kế hoạch chi tiêu của chính phủ.

Khoảng 550.000-800.000 người hôm 17/10 tham gia các cuộc biểu tình trên khắp nước Pháp. Phần lớn người biểu tình tuần hành ôn hòa trên đường phố, nhưng tại nhiều địa điểm, những nhóm người trẻ bịt mặt đã đốt phá xe cộ, đột nhập vào cửa hàng để hôi của và có loạt hành vi quá khích.

Cảnh sát Pháp đã bắt hơn 2.500 người có hành vi bạo lực và đang ráo riết truy tìm những phần tử quá khích, hôi của, cướp phá. Tuy nhiên, điều tra của lực lượng này không cho thấy người nhập cư là những nghi phạm chính.

Giới chức Pháp cũng không coi người nhập cư là nguyên nhân gây ra bạo lực. Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu ngày 19/10 cho rằng các phần tử kích động theo xu hướng cực tả thuộc một "mạng lưới ngầm" đã cấu kết với những kẻ tội phạm để thúc đẩy hành vi bạo loạn.

Trang TRT World dẫn kết quả kiểm chứng thông tin của các nhà phân tích cũng đưa ra kết luận tương tự, cho hay nhập cư không phải là nguyên nhân gốc rễ của sóng biểu tình, dù đây vẫn là vấn đề chính trị gây tranh cãi ở Pháp.

Adama từng chứng kiến các cuộc biểu tình bạo lực trong phong trào Áo vàng, hay những vụ gây rối trên đường phố sau các trận đấu bóng đá lớn. Trong cuộc biểu tình cuối tuần trước, các phương án an ninh vốn thường được tăng cường trước các cuộc tuần hành lớn đã không được triển khai vì ít ai ngờ rằng tình hình lại trở nên nghiêm trọng đến vậy.

Những hành vi bạo lực như đốt phá tòa thị chính cổ ở Limoges là dấu hiệu đáng báo động, nhưng Adama bác bỏ cáo buộc cho rằng người nhập cư là nguyên nhân gây ra bất ổn tại Pháp.

"Bạn không thể quy chụp rằng người nhập cư phải chịu trách nhiệm cho sự hỗn loạn này. Đổ lỗi cho người nhập cư cũng đồng nghĩa với việc công kích cả một cộng đồng", ông nói.

Làn sóng bất ổn mới nhất diễn ra trong bối cảnh Pháp đang chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống vào năm 2027, nơi nhập cư và bản sắc dân tộc được xem là những vấn đề chính trị nổi bật.

Đảng Mặt trận Quốc gia cực hữu của bà Marine Le Pen, ứng viên hàng đầu cho cuộc tranh cử tổng thống, từ lâu đã ủng hộ việc kiểm soát nhập cư chặt chẽ hơn và đang nỗ lực mở rộng ảnh hưởng chính trị của mình.

Những phát ngôn của ông Trump, Vance và Magyar cho thấy các sự kiện ở Pháp cũng đang bị cuốn vào cuộc tranh luận rộng hơn trên trường quốc tế về vấn đề nhập cư.

Bất chấp những bình luận gay gắt về vấn đề này, Adama cho biết bản thân không cảm thấy bị đe dọa với tư cách là một người nhập cư châu Phi đang sống tại Pháp. "Chúng tôi không cảm thấy sợ hãi. Vấn đề duy nhất là nó làm giảm hoạt động kinh doanh", ông nói.

Công việc của ông là cung cấp nhân viên bảo vệ cho các cửa hàng và cơ sở kinh doanh ở Paris. Khi những cơ sở kinh doanh này bị phá hoại hoặc buộc phải đóng cửa, các công ty bảo vệ và nhân viên của họ cũng có thể chịu ảnh hưởng.

Adama giải thích rằng một số cơ sở bị ảnh hưởng có thể mất nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng mới mở cửa trở lại, làm gián đoạn các hợp đồng bảo vệ và có khả năng làm giảm thu nhập của chính những người nhập cư như ông.

"Đó chính là tổn hại đối với chúng tôi", ông nói.

Pháp hiện đứng trước bài toán khó là lập lại trật tự, đồng thời giải quyết những bất mãn đã khiến hàng trăm nghìn người xuống đường biểu tình.

"Quyết tâm khôi phục trật tự của tôi là tuyệt đối", Thủ tướng Sebastien Lecornu nói ngày 19/10, đồng thời cam kết sử dụng "mọi công cụ mà chính phủ có" để kiểm soát tình hình.

Thanh Tâm (Theo Africa News, AFP, Reuters )