Biển báo treo trên từng làn đường, tài xế phải hiểu thế nào cho đúng?

Trên đường nhiều làn, nhất là cao tốc hoặc các trục đô thị lớn, tài xế thường gặp hệ thống biển báo treo trên giá long môn. Tuy nhiên, không phải biển nằm trên làn nào cũng chỉ có hiệu lực với riêng làn đó.

Trên những tuyến đường có nhiều làn cùng chiều, việc bố trí biển báo phía trên phần đường xe chạy ngày càng phổ biến. Tài xế có thể bắt gặp biển tốc độ, biển phân làn theo loại phương tiện, biển chỉ hướng hoặc biển cảnh báo được đặt trên cột cần vươn, giá long môn phía trên từng làn.

Từ cách bố trí này, không ít người hình thành thói quen nhìn biển ngay phía trên đầu xe rồi mặc định biển nằm trên làn nào thì chỉ xe chạy ở làn đó phải chấp hành. Cách hiểu này thực tế chưa đầy đủ. Bởi theo quy định hiện hành, phạm vi hiệu lực của biển báo không chỉ phụ thuộc vào vị trí đặt biển mà còn phải căn cứ nhóm biển, nội dung báo hiệu và cách tổ chức giao thông trên tuyến đường.

Biển treo trên một làn chưa chắc chỉ áp dụng cho làn đó

Điều 15 QCVN 41:2024/BGTVT - quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ quy định khá rõ phạm vi hiệu lực theo chiều ngang đường. Theo đó, biển báo nguy hiểm , cảnh báo và biển chỉ dẫn có giá trị trên các làn đường của chiều xe chạy. Trong khi đó, biển báo cấm và biển hiệu lệnh có thể có giá trị trên toàn bộ các làn hoặc chỉ một hay một số làn, tùy theo nội dung và cách bố trí báo hiệu trên đường.

Như vậy, việc một biển được treo trên giá long môn phía trên một làn không đồng nghĩa biển đó mặc nhiên chỉ áp dụng cho làn ngay bên dưới. Ví dụ dễ thấy nhất là biển P.127b (biển ghép tốc độ tối đa cho phép trên từng làn đường). QCVN 41:2024/BGTVT quy định rõ, khi tổ chức tốc độ khác nhau theo từng làn, trên biển sẽ thể hiện riêng giới hạn tốc độ của từng làn và xe chạy trên làn nào phải tuân thủ tốc độ tối đa của làn đó. Biển có thể đặt bên đường hoặc treo trên cột cần vươn, giá long môn.

Tương tự, với biển P.127c, giới hạn tốc độ còn được quy định theo từng loại phương tiện trên từng làn. Khi đó, tài xế vừa phải đi đúng làn dành cho loại xe mình điều khiển, vừa phải tuân thủ tốc độ tối đa ghi cho chính làn đó.

Một trường hợp khác là biển R.412 (làn đường dành riêng cho từng loại xe hoặc nhóm xe). Biển này được đặt phía trên làn xe, ở đầu đường theo chiều lưu thông. Chẳng hạn, làn có biển R.412b dành cho ô tô con, R.412c dành cho ô tô tải; các phương tiện khác về nguyên tắc không được đi vào làn tương ứng, trừ trường hợp xe được quyền ưu tiên theo quy định. Riêng làn dành cho xe buýt , nếu vạch phân làn là nét đứt, phương tiện khác có thể đi vào nhưng phải ưu tiên xe buýt; nếu là nét liền thì không được đi vào.

Với biển R.411 (hướng đi trên mỗi làn đường theo vạch kẻ đường), nội dung trên biển cho biết số làn và hướng đi bắt buộc của từng làn. Tài xế muốn đi thẳng, rẽ trái hay rẽ phải phải chọn đúng làn tương ứng với hành trình của mình và tuân thủ vạch mũi tên trên mặt đường.

Ngược lại, nếu phía trên đường chỉ có một biển cảnh báo hoặc chỉ dẫn thông thường, người lái không nên hiểu rằng biển chỉ dành cho chiếc xe đang chạy ngay phía dưới, bởi nhóm biển này có hiệu lực trên các làn của cùng chiều xe chạy. Nói cách khác, vị trí treo biển giúp người lái nhận diện khu vực hoặc làn liên quan, nhưng muốn xác định chính xác phạm vi hiệu lực phải đọc đúng nội dung và loại biển.

Đi sai làn, hiểu sai biển có thể bị xử phạt ra sao?

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định, người tham gia giao thông phải đi bên phải theo chiều đi của mình, đúng làn đường, phần đường và chấp hành báo hiệu đường bộ. Điều 13 của luật cũng quy định, trên đường có nhiều làn cùng chiều được phân biệt bằng vạch kẻ đường, người lái phải cho xe đi trong một làn; chỉ được chuyển sang làn liền kề tại nơi cho phép, phải báo hiệu và bảo đảm an toàn trước khi chuyển. Đặc biệt, trên làn dành riêng cho một loại hoặc nhóm phương tiện, loại xe khác không được đi vào.

Do đó, nếu hiểu sai biển treo theo làn và đi vào làn không dành cho phương tiện của mình, tài xế ô tô có thể bị xử lý về hành vi đi không đúng phần đường hoặc làn đường quy định. Theo điểm b, khoản 5, điều 6 Nghị định 168 /2024/NĐ-CP, người điều khiển ô tô đi không đúng phần đường hoặc làn đường bị phạt 4 - 6 triệu đồng; trừ 2 điểm Giấy phép lái xe.

Nếu vi phạm liên quan đến tốc độ được quy định riêng trên từng làn, mức xử phạt lại căn cứ vào mức vượt tốc độ thực tế. Vì vậy, không có một lỗi chung mang tên "đọc sai biển treo trên làn"; cơ quan chức năng sẽ căn cứ hành vi cụ thể như đi sai làn , vượt tốc độ hay không chấp hành biển báo để xử lý.

Với những đoạn đường có nhiều biển trên giá long môn, cách an toàn nhất là quan sát từ xa, xác định làn dành cho loại phương tiện nào, được đi theo hướng nào và giới hạn tốc độ bao nhiêu trước khi nhập làn. Tài xế không nên chờ đến sát biển mới đọc rồi cắt ngang nhiều làn, bởi lúc đó dù hiểu đúng nội dung biển, việc chuyển làn gấp vẫn có thể tạo ra tình huống mất an toàn.

Tóm lại, không nên hiểu máy móc rằng biển treo trên làn nào chỉ áp dụng cho làn đó. Phạm vi hiệu lực phải được xác định theo đúng nhóm biển và nội dung tổ chức giao thông thể hiện trên biển.