Bảo vệ thế hệ trẻ trước thuốc lá: Ngăn nicotine trước khi nghiện hình thành

Trẻ em và thanh thiếu niên – mục tiêu của ngành công nghiệp nicotine

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sử dụng thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ chính gây các bệnh không lây nhiễm như ung thư, bệnh tim mạch và đái tháo đường. Thuốc lá gây hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn thế giới, trong đó khoảng 1,6 triệu người tử vong do các bệnh liên quan đến hút thuốc thụ động. Đáng chú ý, khu vực Đông Nam Á đang phải đối mặt với gánh nặng nghiêm trọng do thuốc lá, với khoảng 3,1 triệu người tử vong mỗi năm. Trong cuộc khủng hoảng đó, trẻ em là một trong những nhóm chịu tổn thương lớn nhất. WHO ước tính khoảng một nửa số trẻ em trên toàn cầu bị phơi nhiễm với khói thuốc thụ động, dẫn đến hơn 65.000 ca tử vong trẻ em mỗi năm. Không chỉ chịu tác động từ khói thuốc trong môi trường sống, trẻ em và thanh thiếu niên còn đang trở thành nhóm mục tiêu của các sản phẩm nicotine mới.

Trên quy mô toàn cầu, hiện có ít nhất 40 triệu trẻ em từ 13-15 tuổi sử dụng các sản phẩm thuốc lá, trong đó khoảng 20 triệu em sử dụng thuốc lá điếu và 15 triệu em sử dụng thuốc lá điện tử. Trẻ em cũng có nguy cơ sử dụng thuốc lá điện tử cao hơn nhiều so với người trưởng thành. WHO cảnh báo, giới trẻ đang trở thành mục tiêu một cách có chủ đích của ngành công nghiệp thuốc lá. Hương vị hấp dẫn, bao bì bắt mắt và những hình thức tiếp thị gây hiểu lầm được sử dụng để khiến các sản phẩm chứa nicotine trở nên hấp dẫn hơn đối với trẻ em và thanh thiếu niên. Các sản phẩm như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi nicotine và các sản phẩm nicotine khác ngày càng đa dạng về thiết kế, hương vị và cách thức sử dụng. Cùng với đó là các chiến thuật marketing, quảng cáo và trưng bày sản phẩm nhằm khiến chúng dễ được nhìn thấy, dễ tiếp cận và hấp dẫn hơn. Điều đáng lo ngại là những chiến thuật này có thể khiến trẻ em và thanh thiếu niên tiếp xúc với nicotine từ rất sớm. Nicotine đặc biệt nguy hiểm với não bộ đang phát triển WHO khẳng định không có sản phẩm chứa nicotine nào là an toàn cho sức khỏe, từ thuốc lá điếu, thuốc lào đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá ngậm hay túi nicotine. Nicotine là chất gây nghiện rất mạnh và đặc biệt nguy hiểm đối với não bộ đang phát triển của trẻ em và thanh thiếu niên. Việc tiếp xúc với nicotine trong giai đoạn này có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển não bộ, gây ra những tác động bất lợi đối với nhận thức, khả năng học tập, cảm xúc và sức khỏe tâm thần. Quan trọng hơn, việc bắt đầu sử dụng nicotine càng sớm càng làm gia tăng nguy cơ hình thành sự lệ thuộc và tiếp tục sử dụng trong những năm sau đó. Khi quá trình nghiện đã hình thành, việc cai thuốc thường khó khăn hơn. Người trẻ cũng có nguy cơ sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm nicotine khác nhau, trái ngược với kỳ vọng rằng các sản phẩm thuốc lá mới sẽ giúp "giảm hại". Các chuyên gia cảnh báo, nếu không có những biện pháp đủ mạnh để ngăn trẻ em tiếp cận nicotine, những thành quả của nhiều năm kiểm soát thuốc lá có nguy cơ bị đảo ngược. Việt Nam đạt nhiều kết quả nhưng thuốc lá mới đang tăng nhanh trong giới trẻ Tại Việt Nam, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá đã đạt được nhiều kết quả tích cực sau 13 năm triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Theo báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu thông thường ở nam giới trưởng thành đã giảm. Tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động cũng giảm đáng kể tại hộ gia đình, nơi công cộng và nơi làm việc. Tuy nhiên, trong khi thuốc lá truyền thống có xu hướng giảm, việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá mới, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, lại đang gia tăng nhanh chóng trong giới trẻ.